Ársins 2017 verður minnst fyrir efnahagslegt góðæri og uppgang í atvinnulífinu. Gjaldeyrishöftin voru afnumin. Það voru tímamót sem hefðu verðskuldað miklu meiri athygli en eru jafn góð fyrir þjóðina nú þegar og til framtíðar litið. Kaupmáttur jókst verulega svo og ráðstöfunartekjur fólks.
En stjórnmálaástandið í landinu var því miður áfram afleitt. Ekki sér fyrir endan á þeirri vondu þróun.
Árið hófst þó með myndun ríkisstjórnar Sjálfstæðisflokks, Viðreisnar og BF undir forsæti Bjarna Benediktssonar. Strax féll sá skuggi á Bjarna að hann hafði stungið tveimur mikilvægum skýrslum undir stól og haldið þeim leyndum fram yfir kosningar. Það gaf tóninn varðandi þá leyndarhyggju sem mjög hefur verið gagnrýnd og varð svo til að fella ríkisstjórnina um miðjan september þegar Björt framtíð lék afleik aldarinnar í stjórnmálum á Íslandi - og þótt víðar væri leitað.
Bjarni Benediktsson sýndi kjósendum mikla lítilsvirðingu þegar hann valdi að halda þessum tveimur mikilvægu skýrslum leyndum fram yfir kosningar. Í október 2016 fékk hann í hendur skýrslu um aflandseignir Íslendinga en hans sjálfs hafði verið getið í Panamaskjölunum svonefndu. Þá sat hann einnig á skýrslu um þjóðhagsleg áhrif skuldaleiðréttingar sem sýndi að þessi aðgerð misheppnaðist að verulegu leiti. Ætlunin hafði verið að hjálpa þeim verst settu út úr skuldafeninu en niðurstaðan varð sú að eignameiri hluti þjóðarinnar fékk til sín 72% leiðréttingarinnar eða 52 milljarða af þeim 72 milljörðum sem komu til skipta!
Framsóknarflokkur Sigmundar Davíðs hafði lofað þjóðinni 200 milljörðum frá erlendum hrægammasjóðum. Efndirnar voru þessar, auk þess sem fjármunirnir komu úr ríkissjóði en ekki frá útlöndum!
Tíðindalítið var á Alþingi framan af árinu. Ríkisstjórnin fór sér að mestu hægt og stjórnarandstaðan var gersamlega týnd. Forsætisráðherra virtist varla nenna þessu og hélt ekki ríkisstjórnarfundi vikum saman í fyrrasumar. Hann virtist hafa öðru mikilvægara að sinna.
Svo rann upp september, þing kom saman, fjárlög voru lögð fram og þremur dögum síðar sprengdi Björt framtíð ríkisstjórnina vegna “leyndarhyggju” í tengslum við vandræðamál barnaníðinga en faðir forsætisráðherrans hafði lýst yfir stuðningi við einn þeirra. Langsótt en jafn mikið klúður engu að síður. Forsætisráðherra gerði ekkert til að halda liði sínu saman og pukur dómsmálaráðherra og hroki fyllti líka mælinn.
Þjóðin stóð frammi fyrir kosningum sem enginn vildi, kjósendur nenntu ekki og flokkarnir höfðu alls ekki efni á.
Kosningarnar í lok október skiluðu skelfilegri niðurstöðu sem gladdi fáa:
Björt framtíð féll á eigin bragði og týndi lífi.
Framsókn klofnaði um Sigmund Davíð og til varð Miðflokkurinn sem enginn vildi mynda stjórn með.
Sjálfstæðisflokkurinn missti 5 þingmenn og hlaut næst verstu kosningu í 90 ára sögu sinni.
Vinstri grænir voru með mikinn byr alla kosningabaráttuna og ætluðu að vinna stórsigur. Þeir rétt mörðu einn þingmann í viðbót og juku fylgi sitt um einungis 0,8% sem olli miklum vonbrigðum.
Viðreisn tapaði þremur þingmönnum og Píratar fjórum.
Sigurvegarar kosninganna voru Samfylking sem bættu við sig fjórum þingmönnum og Flokkur fólksins sem kom nýr inn með fjóra menn. Inga Sæland þótti sýna tilþrif kosningabaráttunnar í sjónvarpi þegar hún brast í grát. Það er talið hafa tryggt flokknum aðgang að Alþingi.
Eftir að úrslit kosninganna láu fyrir þótti ljóst vera að ekki yrði unnt að mynda nema vonda ríkisstjórn, engir kostir voru sjálfsagðir eða rökréttir.
Enda fór það svo að öfgaflokkar stjórnmálanna, hvor af sínum kanti, tóku höndum saman og mynduðu ríkisstjórn. Og Framsókn flaut með.
Sjálfstæðismenn og sósíalistar hafa borist á banaspjót alla tíð. Eðli máls samkvæmt geta þeir ekki unnið saman af heilindum og það mun koma á daginn.
Stjórnarsáttmáli stjórnarinnar er samkomulag um kyrrstöðu og einangrunarhyggju. Ekki verður hróflað við gjafakvótakerfinu, þjóðin á að greiða landbúnaðinn niður áfram, stjórnarskrá landsins verður ekki lagfærð, ekki verður tekið á gjaldmiðlamálum, krónan verður áfram sú tímasprengja sem hún hefur verið og alls ekki má huga að auknu samstarfi við útlendinga. Ríkisstjórnin mun gæta hagsmuna fárra gegn hagsmunum neytenda og skattgreiðenda. Umbætur fá að bíða enn um sinn.
Hins vegar á að hækka framlög til stjórnmálaflokkanna úr 290 milljónum á ári í 648 milljónir eða um 127%.
Skyldi vera almennur stuðningur við þetta meðal kjósenda?
Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra er þegar fallin á fyrsta prófinu. Hún ætlar að láta það yfir sig ganga að Sigríður Andersen dómsmálaráðherra sitji áfram í ríkisstjórn eftir að Hæstiréttur hefur dæmt hana seka um lögbrot. Hún braut stjórnsýslulög við skipan dómara í Landsrétt þegar hún vék fagmennsku til hliðar og lét pólitísk viðhorf ráða för.
Forsætisráðherra Vinstri grænna lætur það gott heita. Hvar er siðvæðing vinstri manna nú?
Árið 2017 færði Íslendingum þrjá forsætisráðherra; Sigurður Ingi Jóhannsson kom inn í árið og sat til 10. janúar. Þá tók Bjarni Benediktsson við en þurfti að láta Katrínu Jakobsdóttur embættið eftir þann 30. nóvember.
Bjarni er því eini forsætisráðherrann sem fær aldrei tækifæri til að ávarpa þjóðina í sjónvarpi á gamlárskvöld.
Það er heldur vandræðalegt.
Þrír forsætisráðherrar á einu ári. Ítalskt ástand, eða hvað?
Þó svo að ný ríkisstjórn sé hvorki líkleg til stórræða né langlífis, þá eru almennar horfur í þjóðfélaginu góðar. Ef átök á vinnumarkaði setja ekki allt á annan endann, þá má vænta hagvaxtar og góðæris í atvinnulífinu sem mun leiða til bættra kjara almennings.
Ferðaþjónusta heldur áfram að vaxa. Greinin er orðin langmikilvægasta atvinnugrein landsins og skilar þjóðarbúinu meiri gjaldeyristekjum en sjávarútvegur og stóriðja til samans. Ekkert lát verður á þessum uppgangi. Þá bendir allt til þess að gott ár sé framundan í sjávarútvegi. Verslunin hefur jafnað sig á komu Costco og H&M. Þar verða nokkrar tilfærslur en allar til góðs fyrir bæði greinina og neytendur.
Aðrar atvinnugreinar eins og almennur iðnaður munu spjara sig vel á nýju ári og þá er ástæða til að ætla að hlutabréfamarkaðurinn verði líflegur því mörg mikilvæg fyrirtæki á markaðinum eru nú undirverðlögð. Það hlýtur að skapa kaupfæri og lífleg viðskipti með íslensk hlutabréf.
Óstöðugt stjórnmálaástand mun ekki ná að hamla gegn uppgangi í atvinnulífinu.
Mikil gerjun verður áfram innan flestra stjórnmálaflokka. Vígaferli munu halda áfram með vaxandi þunga á nýju ári.
Vikið verður að því síðar.
