„Hagnaður er góður þegar hann myndast af dugnaði og hugviti. Hagnaður vegna gjafa frá stjórnvöldum er mein á þjóðarlíkamanum,“ segir Benedikt Jóhannesson, stærðfræðingur og stofnandi Viðreisnar, í aðsendri grein í Morgunblaðinu í dag.
Benedikt skrifar í grein sinni um hagnað útgerðarinnar og gagnrýnir sérstaklega Vinstri græna fyrir að standa vörð um það kerfi sem hér ríkir.
Benedikt byrjar grein sína á að skilgreina hvað felst í „óhóflegum hagnaði“ og vísar hann í Wikipediu máli sínu til stuðnings.
„Í Wikipediu er eftirfarandi skilgreining: „Óhóflegur hagnaður þrífst til langs tíma á markaði sem ekki býr við fullkomna samkeppni og fyrirtæki hindra innkomu samkeppnisaðila. Slíkur hagnaður er oftast myndaður af fákeppni eða einokun, en fyrirtæki reyna oft að fela þessa staðreynd.“
Benedikt bendir svo á að hagnaður útgerðarinnar á einum áratug eftir hrun sé 447.500.000.000 krónur. Hann segir að þetta sé heppileg tala fyrir útgerðarmenn; hagnaðurinn sé góður en talan einnig svo há að fólk á hreinlega erfitt með að skilja hana. Hann freistar þess því að setja þessa tölu í samhengi.
„Fyrir 447 milljarða væri hægt að reisa fjóra til fimm nýja Landspítala,“ segir hann en bætir svo við að kannski sé ósanngjarnt að horfa á margra ára gróða. „Skoðum því hagnaðinn á dag. Hann var ekki nema 122.569.159 krónur eða tæplega 123 milljónir króna hvern einasta dag. Fyrir þá fjárhæð mætti kaupa dágott einbýlishús. Þau væru þá orðin 3.651 á áratug. Það væri líka hægt að ráða 10 þúsund manns á lágmarkslaunum allt tímabilið fyrir þessa fjárhæð.“
Benedikt gagnrýnir að ríkisstjórnarflokkarnir, með VG í fararbroddi, hafi beitt sér fyrir því að lækka auðlindagjöld útgerðarinnar. Stjórnarflokkarnir megi ekki heyra á það minnst að nýttir verði kostir frjálsrar samkeppni með því að markaðstengja gjaldið. Hagnaður sé góður þegar hann myndast af dugnaði en ekki vegna gjafa frá stjórnvöldum. Benedikt bendir síðan á útgerðarfélagið Eskju á Eskifirði og segir hann að kvótastaða fyrirtækisins sé góð, ef marka má aflafrettir.is.
„Fyrirtækið fékk 4.240 tonna kvóta miðað við þorskígildi. Merkilegast við þann kvóta er: 1. Eskja á engan bát sem veiðir bolfiskinn, 2. Eskja á enga fiskvinnslu sem vinnur bolfiskinn. Fyrirtækið miðlar því þessum kvóta sem það fær frá ríkinu til annarra. Hann er leigður „út um allt“ og skapar „ansi góðar leigutekjur fyrir Eskju“, eða 700 til 950 milljónir á ári. Það er myndarleg gjöf frá ríkisstjórninni fyrir að gera ekki handtak.“
Benedikt segir að útgerðirnar nýti ekki þennan hagnað til uppbyggingar í heimabyggð. „Nei, hann rennur að mestu til fjárfestinga í Reykjavík og jafnvel utan landsteinanna,“ segir hann og nefnir fjölmiðlarekstur, tryggingafélög, samgöngufyrirtæki, brauðgerð, heildsölu, atvinnuhúsnæði og kexverksmiðju svo eitthvað sé nefnt.
„Að ógleymdum ævintýrum sem hafa borið hróður Íslands um fjarlæg lönd. Allir vita að Framsóknar- og Sjálfstæðisflokkur styðja kerfi sem safnar eignum og auði á hendur fárra. Hvenær varð það grunnstefna VG? Við höfum einfalda lausn. Notum markaðinn! Allt sem þarf er vilji til að nýta afraksturinn í þágu þjóðarinnar. Ekki bara örfárra auðkýfinga.“
