Verkfall sjómanna hefur staðið í átta vikur.
Samningsaðila greinir á um einstaka þætti. En þrátt fyrir það hafa viðræður útvegsmanna og sjómanna lengst af gengið vel og sameiginlegur skilningur er kominn um niðurstöður fjölda krafna beggja aðila. Skattaleg óréttlæti er Þrándur í Götu. Skattaleg óréttlæti eða öllu heldur skattaleg mismunun. Mismunun sem raungerðist þegar sjómannafslátturinn var afnumin árið 2009 af ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur forsætisráðherra. Óánægja sjómanna lýtur að þessu óréttlæti; að þessari mismunun.
Þetta mál hefur afgerandi áhrif í þeim kjaradeilum sem nú hafa staðið í átta vikur og á hefur málið umtalsverð kergju áhrif á kjaraviðræðurnar.
Framkvæmdastjóri Samtaka fyrirtækja í sjávarútvegi (SFA) Heiðrún Lind Marteinsdóttir skrifar í dag: „Leiðrétting þessa óréttlætis er forsenda þess að kjarasamningar verði undirritaðir. Úrlausnarefnið er ekki flókið og engra lagabreytinga er þörf.“ Nánar á www.sfs.is
Hér skal rifja upp hluta forsögu sjómannaafsláttarins. Sjómannaafslátturinn var hluti af samfélagssáttmála stjórnvalda við sjómenn í áratugi.
Ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur forsætisráðherra afturkallaði þennan sáttmála árið 2009.
Upphaf sjómannaafsláttar má rekja til ársins 1954 þegar lögfestur var hlífðarfatafrádráttur og fæðisfrádráttur. Árið 1978 var þessi sérstaki frádráttur sameinaður í einn sjómannafrádrátt sem tók till allara lögskráðra sjómanna og hlutaráðinna landmanna. Einn sjómannaafsláttur varð loks til árið 1981. Þegar öllum frádráttarliðum var steypt saman
Árið 2009 lagði Steingrímur J. Sigfússon þá fjármálaráðherra í ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðadóttur fram á Alþingi frumvarp um tekjuöflun ríkisins. Fjármálaráðherrann lagði til að sjómannaafslátturinn yrði látinn fjara úr á fjórum árum frá og með árinu 2011. Rök fyrir þessum afslætti voru á sínum tíma meðal annars langar fjarvistir sjómanna frá heimilum og fjölskyldum ásamt slæmum vinnuaðstæðum og þörf á sjóklæðum. Í greinargerð með frumvarpinu kom fram að fjármálaráðherrann taldi að öll þessi atriði hefðu breyst. Því hefði dregið úr gildi þess í samanburði við aðra launþega.
Enfremur nefndi fjármálaráðherrann í greinargerð sinni með frumvarpinu að sjómannaanfslátturinn hafi verið tengdur kjaramálum sjómanna. Benti hann á að þeir sjómenn sem nutu afsláttarins 2009 væru meðal þeirra best launuðu á sjó og landi. Í röksemdum með frumvarpinu sagði fjámálráðherrann að sjómenn væru í fámennum hópi fólks sem fengið hefði verulegar kjarabætur í kreppunni sem fylgdi bankakrakkinu árið 2008. Mikilvægt væri sagði fjármálaráðherrann að íslenska skattkerfið stuðlaði að jöfnuði meðal fólks. Fjármálaráðherrann sagði nauðsyn á að hækka skatttekjur ríkisins og því eðlilegt að fella niður skattaílvilnanir sem feli í sér mismunun. Ráðherrann lagði til að sjómenn fengju fjögura ára aðlögunartíma á þann hátt að sjómannaafslátturinn fjari út á fjórum árum og yrði að öllu horfinn árið 2014.
Félagsfundir sjómanna árið 2009 lýstu megnustu óánægju með vinnubrögð stjórnvalda. Afslátturinn væri hluti af kjörum sjómanna og hefði svo verið í rúma hálfa öld.
Það er nú mat margra félagasamtaka sjómanna að það sé sanngjörn krafa að sjómenn njóti aftur þessara kjara sem þeir höfðu í áratugi. Annað feli í sér ójafnræði við aðrar starfstéttir sem geta nýtt sér dagpeningagreiðslur í formi skattaafsláttar.
Stjórnvöld segja að þau setji ekki lög á verfallið. Það sé í höndum deiluaðila að leysa málin.
Spáð er áframhaldi á rysjóttri sambúð útvegsmanna og sjómanna. Velgengni Íslands er völd meðan hún byggir á óveiddum fiski í sjó.
