Rannsókn Eurostat sýnir að mun færri Íslendingar leita sér nauððsynlegrar heilbrigðisþjónustu en í nágrannalöndunum vegna þess að þeir telja sig ekki hafa efni á þjónustunni. Þetta kemur fram í skýrslu ASÍ sem kynnt var í dag um heilbrigðismál.
Sjónvarpsþátturinn Kvikan á Hringbraut kynnti fyrr í vetur þá niðurstöðu að svo væri komið meðal Íslendinga að 20% kostnaðar við heilbrigðisþjónustu sem ekki alls fyrir löngu var sátt um að væri að fullu greidd með skattfé, það er félagslegt kerfi, kæmi beint úr vösum sjúkra. Skýrsla ASÍ staðfestir þetta.
\"Kostnaðarþátttaka sjúklinga í heilbrigðiskerfinu hefur á síðustu þremur áratugum nær tvöfaldast og í dag standa heimilin undir um 20% af öllum heilbrigðisútgjöldum með beinni greiðsluþátttöku í heilbrigðiskerfinu.\"
Ein alvarlegasta atlagan að heilsu þjóðarinnar og stéttaskiptingu landsmanna eftir efnahag er fjöldi tilvika þar sem síður efnaðir landsmenn veigra sér við að leita læknisþjónustu vegna kostnaðar. Risavaxinn bakreikningur gæti fallið á landsmenn að óbreyttu í framtíðinni, enda kostar það ríkið mikla fjármuni ef mein eru ekki meðhöndluð í tíma. Um þetta segir í skýrslunni:
\"Heilbrigðisútgjöld heimila hafa þannig vaxið mun hraðar en útgjöld hins opinbera á undanförum áratugum. Auknum beinum útgjöldum sjúklinga fylgir sú hætta að kostnaður verði hindrun á aðgengi að nauðsynlegri þjónustu fyrir ákveðna hópa sem eykur misskiptingu, bæði fjárhagslegra, félagslega og heilsufarslega.\"
Einnig segir: \"Vísbendingar um þetta sjáum við í tölum um fjölda þeirra sem ekki sækja sér nauðsynlega læknisþjónustu vegna kostnaðar. Samkvæmt rannsókn Eurostat er mun stærri hluti fólks sem sækir sér ekki nauðsynlega heilbrigðisþjónustu vegna kostnaðar hér á landi en í nágrannalöndunum. Samkvæmt nýjustu tölum eru um 3% Íslendinga sem segjast ekki hafa sótt sér nauðsynlega læknisþjónustu vegna kostnaðar en innan við 0,5% á hinum Norðurlöndunum.\"
20% tekjulágra fara ekki til tannlæknis
Það vekur líka athygli að mikill munur er á svörum eftir tekjum en meðal tekjulægsta hópsins hér á landi eru um 6% sem hafa ekki sótt sér læknisþjónustu vegna kostnaðar en 0,6% meðal þeirra tekjuhæstu. \"Þegar skoðaðar eru tölur um tannlæknaþjónustu er myndin enn verri en nærri fimmtungur tekjulægsta hópsins hér á landi segist ekki hafa sótt sér tannlæknaþjónustu vegna kostnaðar,\" segir í skýrslu ASÍ.
Minna má á að skilningsrof virðist milli þorra þjóðarinnar og ráðamanna vegna þess ástands sem nú er uppi í heilbrigðismálum. Hár kostnaður og langir biðlistar eru ógnir sem og sú staðreynd að sjúklingar eru geymdir frammi á göngum og í kústaskápum. Frægt varð þegar bílageymslu var breytt í bráðadeild á dögunum. Hátt í 90.000 Íslendingar hafa skrifað undir þjóðarákall Kára Stefánssonar um að ríkið verji meiri fjármunum í heilnrigðisjónustu fyrir alla. Félagslegar rannsóknir benda til að þorri Íslendinga vilji að skattfé greiði kostnað veikra. Á sama tíma hefur þáttur einkavæðingar vaxið og dæmi eru um að einkafélög græði hundruð milljóna á að meðhöndla sjúkt fólk líkt og Stundin hefur sýnt fram á.
\"Í samfélagsumræðunni heyrum við líka allt of margar sögur af samborgurum okkar sem glíma við alvarleg veikindi og þurfa á sama tíma að hafa fjárhagsáhyggjur vegna þess mikla kostnaðar sem greiða þarf fyrir læknisaðstoð og meðferð, oft á sama tíma og tekjur heimilisins dragast saman,\" segir í skýrslu ASÍ.
Kristján Þór Júlíusson heilbrigðisráðherra hefur boðað að á næstu vikum verði lagt fram frumvarp um þak á kostnað en ekki stendur til að bjóða ókeypis þjónustu samkvæmt heimildum Hringbrautar. Þvert á móti kann að vera að rukkað verði fyrir þjónustu sem áður var ókeypis en þó litið til þess að kostnaður einstaklinga fari ekki yfir ákveðin mörk.
Fréttaskýring: Björn Þorláksson.
