Hart hefur verið deilt á styttingu framhaldsskólans hér á landi. Menntamálaráðuneytið hefur tekið saman tölur þar sem segir að þegar kennslutími í grunnskólum og framhaldsskólum sé lagður saman komi í ljós að nám til stúdentsprófs hafi lengst um u.þ.b. 22% síðan 1976. Við því þurfi að bregðast.
Illugi Gunnarsson menntamálaráðherra segir að framlegðartap vegna þess hve langan tíma taki að mennta Íslendinga nemi 14-17 milljörðum á ári. Þetta kom fram í viðtali Kvikunnar á Hringbraut við ráðherra fyrr í vikunni.
Með flutningi grunnskólans til sveitarfélaga árið 1995 var sett í lög að lágmarksfjöldi skóladaga nemenda í grunnskóla skyldi vera 172 dagar og að starfstími skóla skyldi vera 9 mánuðir. Árið 2014 var ísland af Norðurlöndunum með lengstan tíma í skyldunámi ásamt Dönum. Það munaði 1400 klukkustundum á okkur og t.d. Finnum, okkur „í óhag“, en Finnar hafa þó skorað hátt í pisakönnunum en þar hafa Íslendingar ekki skorað vel undanfarið. Þetta sýnir að mati menntamálaráðherra að það sé vitlaust gefið.
Eðlilegt að breytingum fylgi ólga
Illugi segir ekki skrýtið að róttækar breytingar sem hann stendur fyrir á menntakerfinu veki úlfúð og andúð víða. Hann segir söguna sýna að meiri andstaða sé við að breyta skólakerfum en jafnvel þátttöku í umdeildum stríðsátökum utan heimalanda.
Hörð andstaða hefur oft komið fram úr röðum kennara við breytingum Illuga. Ragnar Þór Pétursson kennari hefur t.d. skrifað opinberlega: „Núverandi menntamálaráðherra kom ekki inn í ráðuneytið vegna ástar sinnar á menntun. Þvert á móti var drifkraftur hans stækur ímugustur á öllu sem menntun stendur fyrir. Hann kom inn í málaflokkinn til að „hreinsa til“. Brjóta á bak aftur kerfi sem hann trúir að sé ónýtt. Bramla og eyðileggja til að hægt sé að byggja upp framtíðarríkið. Menntamálaráðherrann er í raun ekkert annað en tuttugustu aldar Neró með stóran eldspýtustokk.“
Sverrir Páll Erlendsson, menntaskólakennari á Akureyri, segir: „Málið er að það virðist lítill áhugi á því hjá ráðuneytinu og ráðherra að tala við sérfræðinga í kennslu, kennarana sjálfa. Ég hef haldið því fram að ráðuneytið sé fullt af svokölluðum sérfræðingum - þ.e.a.s. fólki sem hefur lært alls kyns kennsluvísindi en aldrei komið í skóla nema sem nemendur.“ Hann bætir við: „Og Menntamálaráðherra gaf sér ekki tíma til að hlusta á kennara eða ræða við þá á málþingi um lestur hér á Akureyri. Hann gaf sér 8 mínútur til að rabba í upphafi - fyrir setningu þingsins, en taldi mikilvægara að fara suður og horfa á fótboltaleik. Og hann mætti ekki á ráðstefnu og málþing um framhaldsskóla í Reykjavík um daginn.“
Illugi segist sem fyrr segir skilja gagnrýni en heldur á lofti að aukin skilvirkni sé málið. Hvorki séum við að hlaupa nógu hratt né sé lengd hlaupsins rétt og á ráðherra þar við menntagötuna.
Umdeild markaðsvæðing menntunar
Skert framlög námsmanna erlendis sem þurfa lán frá Lín, læsisumræðan, færsla menntastofnana, fyrirhugað samstarf eða sameining menntastofana, allt hefur þetta vakið deilur en menntamálaráðherra er fylginn stefnu sem hann hefur lagt fram sem hvítbók og v ar skrifuð að hans sögn af sérfræðingum í menntamálaráðuneytinu.
Einn vandi er sagður meðalaldur kennara. Ungt fólk var áður um 15 prósent af grunnkólakennarastétt en nú er sú tala aðeins um 5 prósent.
Sumir viðmælenda Hringbrautar telja of mikla áherslu lagða á krónur og aura, efnahagslega mælistiku. Menntun sé flókið mál og eigi að kosta mikla peninga. Þá geri sérstaða íslands, hranntæn lega og sú staððreynd að Íslendingar þurfi að læra mörg tungumál til að verða gjaldgengir á alþjóðasviðum það að verkum að við séum ekki samanburðarhæf við lönd á meginlandi Evrópu nema á sumum sviðum.
Hringbraut hefur áður fjallað um gæði menntunar og hvernig hægt er í sumum tilfellum að útskrifast með meistaragráðu nú orðið án grunnnámsgráðu. Í sumum tilfellum virðast innlendir háskólar ekki gera ráð fyrir að kennarar megi fella nemendur vegna þess að fjárveitingar skólanna miðast við fjölda útskrifaðra nemenda.
Fréttaskýring: Björn Þorláksson
