Vilhjálmur Birgisson, formaður Verkalýðsfélags Akraness, segir það sorglega staðreynd að 27% leigjenda skuli greiða meira en 50% af ráðstöfunartekjum sínum í leigu af íbúðarhúsnæði. Það sé ekki síður sorglegt að 10,5% séu í þeirri stöðu að greiða meira en 70% af ráðstöfunartekjum sínum í leigu.
Mánaðarskýrsla hagdeildar Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar kom út í gær þar sem þessar upplýsingar koma meðal annars fram. Vilhjálmur segir að í hans huga sé þetta ekkert annað en ofbeldi gagnvart þessum þúsundum fjölskyldna og er smánarblettur á íslensku samfélagi.
„Þessir leigjendur er fastir í viðjum fátæktar og það er mitt mat að það sé samfélagsleg skylda okkar allra að laga stöðu þessa fólks svo um munar og ég tel þetta vera lýðheilsumál. Enda ljóst að fjölskylda sem greiðir 70% af ráðstöfunartekjum í leigu á ekki möguleika á að láta enda ná saman hvað þá að geta veitt börnum sínum aðgengi að frístundum eins og eðlilegt er og læknisþjónustu og öðrum dýrum útgjaldaliðum.“
Vilhjálmur rifjar upp að seðlabankastjóri hafi kynnt nýjar reglur á dögunum um hámark á greiðslubyrði hjá fólki sem er að fjármagna kaup á íbúðarhúsnæði.
„En samkvæmt reglunum sem Seðlabankinn setti á laggirnar 29. september 2021 skal hámark greiðslubyrðar nýrra fasteignalána vera 35% af mánaðarlegum ráðstöfunartekjum neytenda og þeir sem eru að kaupa sína fyrstu eign er 40%. Hvað segir Seðlabankinn við því að leigjendur eru að greiða allt að 70% af ráðstöfunartekjum sínum í leigu? Ég veit að stjórnvöldum og Seðlabankanum hefur verið tíðrætt um að eitt af þeirra hlutverkum sé að verja fjármálastöðugleika. Á fjármálastöðugleiki bara við fjármálakerfið? Hvað með fjármálastöðugleika leigjenda og heimilanna?“
Vilhjálmur spyr í pistli á Facebook-síðu sinni hvernig stjórnvöld og Seðlabankinn ætla að verja fjármálastöðugleika þúsunda fjölskyldna sem eru á leigumarkaði og greiða allt að 70% af ráðstöfunartekjum sínum í leigu.
„Er stjórnvöldum og Seðlabankanum skítsama um fjármálastöðugleika leigjenda, ég vona svo sannarlega að svo sé ekki enda er þessi staða leigjenda á Íslandi þjóðarskömm. Rétt er að vekja athygli á því verkalýðshreyfingin barðist fyrir því að sett yrði á leiguþak og leigubremsa þegar lífskjarasamningarnir voru gerðir, en ekkert af þessum kröfum hefur skilað sér í lögum til verndar leigjendum.“
Vilhjálmur segir að þau séu óskiljanleg þau fjölmörgu dæmi sem hann hefur heyrt af fólki sem vill komast af þessum „blóðuga leigumarkaði“ þegar þeim er synjað með íbúðalán þótt fólk hafi verið að greiða í leigu 230 þúsund á mánuði og alltaf staðið í skilum. Þau hin sömu komist svo ekki í gengum greiðslumat hjá bönkunum þótt greiðslubyrðin sé 170 þúsund á mánuði, eða 60 þúsund krónum lægri en nemur leigunni sem þau hafa alltaf staðið í skilum með.
„Nú þarf enn og aftur algjört þjóðarátak í þessum málum enda er um að klárt lýðheilsumál að ræða gagnvart þessum þúsundum fjölskyldna sem eru í þessari ömurlegu stöðu.“
