Vilhjálmur Birgisson, formaður Verkalýðsfélags Akraness, lýsir yfir þungum áhyggjum af hækkun stýrivaxta sem Seðlabankinn tilkynnti í gær. Vextir hækka úr 0,75 prósentum í 1,0 prósent. Vilhjálmur segir morgunljóst að hækkunin hafi áhrif á hag heimilanna sem skulduðu 2.266 milljarða króna árið 2019.
„Það er mikilvægt að allir átti sig á því að eina sem gerist við vaxtahækkanir er að gríðarlegt fjármagn er flutt frá skuldsettum heimilum yfir til fjármálakerfisins og fjármagnseigenda. En þessi 0,25% vaxtahækkun mun færa upp undir 6 milljarða frá heimilunum yfir til fjármálakerfisins,“ segir Vilhjálmur í pistli á Facebook-síðu sinni.
Enn eitt höggið
Hann segir ömurlegt að heimilin þurfi að taka þessar byrðar á sig – enn eina ferðina. Vísar hann í ummæli Ásgeirs Jónssonar seðlabankastjóra þann 14. apríl síðastliðinn þar sem hann sagði að verðbólga undanfarinna mánuði mætti að miklu leyti rekja til veikingar krónunnar á síðasta ári. Bjóst Ásgeir við því að gengisstyrking myndi leiða til lægra vöruverðs í verslunum og þannig væri hægt að vinna bug á verðbólgunni. Ef ekki þyrfti að grípa til aðgerða.
„Nú er orðið ljóst að honum hefur ekki orðið að ósk sinni um að verslunareigendur lækki hjá sér vöruverðið vegna styrkingar krónunnar og þá eru það skuldsett heimili sem þurfa að þola höggið enn og aftur. Það er svo sem alþekkt að verslunareigendur og þjónustuaðilar eru fljótir að hækka vöruverð þegar gengið fellur en eru æði tregir til að skila því til baka þegar um gengisstyrkingu er um að ræða,“ segir hann.
Vilhjálmur segir það blasa við að aukning verðbólgunnar skýrist að stærstum hluta af veikingu á gengi krónunnar, hækkun á hrávöruverði og mikilli hækkun húsnæðisverðs sem rekja má til trega sveitarfélaganna til að úthluta lóðum.
„Ég harma að Seðlabankinn skuli byrja á því að leggja auknar álögur heimilin sem gerir ekkert annað en að færa milljarða frá þeim yfir til fjármálakerfisins.“
Tímabundin hækkun í séreignarsjóði betri lausn?
Vilhjálmur er þeirrar skoðunar að hækkun stýrivaxta sé ekki endilega heppilegasta verkfærið til að draga úr verðbólgu. Leggur hann til að önnur leið verði farin sem hefði þau áhrif að fjármagn leitaði ekki til fjármagnseigenda.
„Ég tel að það eigi að breyta þessu þannig að ekki sé verið að draga úr einkaneyslu almennings með þeim hætti að flytja tæpa 6 milljarða frá heimilunum eins og þessi vaxtahækkun mun leiða af sér. Það væri miklu skynsamlegra að breyta þessu þannig að Seðlabankinn hefði heimild til að hækka framlag í séreignasjóði almennings til að draga tímabundið úr einkaneyslu.“
Vilhjálmur nefnir dæmi, til dæmis ef Seðlabankinn gæfi það út að allt launafólk myndi auka framlag sitt tímabundið í séreignasjóð um 0,25% af sínum heildarlaunum. Upphæðin færi inn á reikning viðkomandi launamanns, en með því væri ekki verið að færa milljarða frá almenningi yfir til fjármálakerfisins heldur inn á reikning hjá einstaklingum sem myndi draga úr einkaneyslu. Fjármunirnir væru eftir sem áður eign fólksins.
„Hvaða sanngirni er í því að það séu bara skuldsett heimili og fyrirtæki sem verða fyrir barðinu á vaxtahækkunum sem á að draga úr einkaneyslu en þeir sem skuldlausir eru leggja ekkert til málanna við að ná verðbólgunni niður,“ spyr Vilhjálmur sem endar pistil sinn á þessum orðum:
„Ég tel það í það minnsta fráleitt að verið sé að færa milljarða til fjármálakerfisins þegar það liggur fyrir að hægt væri að finna önnur stýritæki til að draga úr einkaneyslu almennings án þess að verið sé að færa milljarða frá þeim yfir til fjármálaelítunnar.“
