„Maður hlýtur að spyrja sig hvort að útgerðir sem stunduðu veiðar á loðnu á vertíðinni sem nú er nýlokið hafi verið að ástunda einn mesta launaþjófnað og skattsvik sem framin hafa verið á Íslandi um langt árabil.“
Þetta segir Vilhjálmur Birgisson, formaður Verkalýðsfélags Akraness, í pistli á Facebook-síðu sinni. Þar kallar hann eftir því að stjórnvöld og Alþingi Íslendinga láti opinbera rannsóknaraðila kryfja nýafstaðna loðnuvertíð til mergjar.
Fréttablaðið greindi frá því í dag að sjómenn telji sig hlunnfarna eftir nýafstaðna loðnuvertíð. Segir Valmundur Valmundsson, formaður Sjómannasambands Íslands, að félagsmenn hans fullyrði að þeim hafi verið greitt alltof lítið fyrir sinn hlut í vertíðinni.
„Við teljum bara mjög óeðlilegt að það sé hægt að borga norskum skipum 220-230 krónur á kíló fyrir loðnu sem er ekki eins verðmæt og loðnan sem íslensku skipin voru að veiða. Þau fá líklega um hundrað krónur,“ segir Valmundur í Fréttablaðinu í dag.
Vilhjálmur klórar sér í kollinum yfir þessu og birtir meðfylgjandi mynd máli sínu til stuðnings. Hann rifjar svo upp viðtal Kastljóss við hann og Heiðrúnu Lind Marteinsdóttur, framkvæmdastjóra Samtaka fyrirtækja í sjávarútvegi, fyrir tveimur árum þar sem rætt var um mikinn verðmun á aflaverðmæti milli Íslands og Noregs á makríl.
„Í því viðtali sagði framkvæmdastjóri SFS að verðmunurinn fælist m.a. í því að íslensku skipin væru að veiða makrílinn þegar fituinnihald á makríl væri minna og hann því verðminni. Þetta voru sem sagt rökin sem Heiðrún kom með á þeim mikla verðmun sem hefur verið á makríl milli Noregs og Íslands en hvaða rök skildi framkvæmdastjóri SFS koma með núna? Sérstaklega í ljósi þess að íslensku skipin veiddu loðnuna þegar hrognafylling var mun meiri en hjá norsku skipunum en það liggur fyrir að hrogn loðnunnar eru verðmætasta afurðin í loðnuveiðunum.“
Vilhjálmur segir að ef allt er eðlilegt ætti meðalverðið til íslensku sjómannanna að vera enn hærra en greitt var til norsku skipanna.
„Hvernig má þetta vera? Að meðalverðið sé 100 kr. á meðan norsku skipin fá 225 kr. og það fyrir verðminni afurð og hvað með að bera saman epli og epli en ekki epli og appelsínur eins og Heiðrún sakaði mig um að gera í áðurnefndu Kastljósviðtali um verðlagningu á markrílafurðum.“
Vilhjálmur spyr hvað það er sem veldur þessum mikla verðmun enn aftur. Hann vill svo að því sé haldið til haga að þessi verðmunur milli íslensku og norsku skipanna eigi ekki bara við um loðnu heldur aðrar uppsjávartegundir einnig eins og síld og makríl.
„En það er ekki „bara“ að verið sé að hlunnfara íslenska sjómenn með því að greiða ekki rétt verð til sjómanna, það er líka verið að hlunnfara íslensku þjóðina í formi skatttekna og hafnargjalda.“
Vilhjálmi reiknast til að ef íslenskir sjómenn hefðu í það minnsta fengið sama meðalverð og norskir sjómenn fengu fyrir loðnuna sem þeir veiddu við Íslandsstrengur á nýafstaðinni vertíð þá hefði aflahlutur íslenskra sjómanna verið 1,4 milljarði hærri en hann var. Ríki og sveitarfélög hafi þannig orðið af 652 milljónum í skatttekjum.
„Ætlar einhver að segja að þetta mál þarfnist ekki opinberrar rannsóknar? Hvar eru stjórnvöld og alþingismenn? Ætla stjórnvöld að láta útgerðina sem er með veiðar og vinnslu á sömu hendi ákvarða og skammta verð til sjómanna til að koma sér hjá því að greiða rétt verð til sjómanna með umtalsverðum skaða ekki bara fyrir sjómenn heldur einnig fyrir ríki og sveitarfélög í formi opinberra gjalda?“
Vilhjálmur segir að á meðan ekki liggja fyrir gögn og alvöru útskýringar af hálfu Samtaka fyrirtækja í sjávarútvegi á þessum mikla verðmun loðnu milli Noregs og Íslands sé ekki hægt að kalla þetta neitt annað en einn stærsta launaþjófnað um langt árabil.
„Ég kalla enn og aftur eftir opinberri óháðri rannsókn á þessum verðmun sem er að skaða íslenskt samfélag illilega. En þessi verðmunur á milli meðalverða sem greidd voru er að hafa af íslenskum sjómönnum eins og áður sagði 1,4 milljarða sem er um 30% af öllum auðlindagjöldum sem sjávarútvegurinn greiðir á þessu ári! Það má því segja að íslenskir loðnusjómenn séu látnir greiða 30% af auðlindagjöldum í sjávarútvegi í ár vegna þess að verið er að hlunnfara þá illilega með því að greiða ekki hæsta verð eins skýrt er kveðið á um í kjarasamningi sjómanna!“
