Vilhjálmur Birgisson, formaður Verkalýðsfélags Akraness, hefur miklar áhyggjur af stýrivaxtahækkun Seðlabankans sem kynnt var í gær. Stýrivextir hækka um 0,25% sem hefur aftur áhrif á lán þúsunda einstaklinga hér á landi.
Vilhjálmur hefur látið sig málefni skuldsettra heimila varða á undanförnum árum og bendir á að eitt af aðalmálum Lífskjarasamningsins hafi verið að stuðla að lækkun vaxta. Það hafi vissulega tekist þar sem þúsundir heimila náðu að endurfjármagna sig og auka hjá sér ráðstöfunartekjur, jafnvel um tugi þúsunda á mánuði.
„En þegar Lífskjarasamningurinn var undirritaður í apríl 2019 voru stýrivextirnir 4,25% en strax eftir samninganna hófst stýrivaxtalækkunarferli og fóru stýrivextirnir niður í 0,75% sem var lækkun um 3,5%. Það má því segja að loksins fengu íslensk heimili að búa við vaxtakjör sem nágrannaþjóðir hafa fengið að búa við um áratugaskeið.“
Vilhjálmur segir að því miður bendi allt til þess að Adam hafi ekki verið lengi í paradís því á skömmum tíma hafi Seðlabankinn hækkað stýrivextina um 0,50%. Standa þeir nú í 1,25% og gera greiningaraðilar ráð fyrir því að þeir eigi eftir að hækka meira á næstu mánuðum.
„Það er morgunljóst að hækkun vaxta hjá þeim sem eru með breytilega vexti hefur gríðarlega neikvæð áhrif ef viðskiptabankarnir varpa þessari hækkun strax á sína vexti.
Þetta þýðir t.d. að heimili sem er með 35 milljóna húsnæðislán óverðtryggt á breytilegum vöxtum getur átt von á því að greiðslubyrðin hækki um 14.500 kr. á mánuði eða sem nemur 175.000 kr. á ári.“
Vilhjálmur segir það einnig liggja fyrir að hækkun vaxta þýði í eðli sínu ekkert annað en að verið sé að færa fé frá skuldsettum heimilum til fjármálafyrirtækja og fjármagnseigenda.
„Árið 2019 skulduðu heimilin 2266 milljarða og ef 0,50% hefðu áhrif á alla þessar skuldir þýðir það að 11,3 milljarðar eru færðir frá heimilunum á ári yfir til áðurnefndra fjármálastofnana. Það er ljóst í mínum huga að ef vextir halda áfram að hækka þá mun það endurspeglast í kröfum verkalýðshreyfingarinnar í kjarasamningunum á næsta ári. Því það er ljóst að ekki er hægt að varpa stórauknum kostnaði yfir á launafólk og heimili án þess að það kalli á launabreytingar til að standa undir slíkum auknum kostnaði heimila og launafólks.“
