Þrátt fyrir að Seðlabankinn hafi nú tífaldað stýrivexti á tveimur árum slær ekkert á verðbólgu, auk þess sem fasteignaverð rýkur áfram upp. Nýir kaupendur geta ekki lengur keypt húsnæði án verulegs stuðnings frá foreldrum.
Ásgeir Jónsson seðlabankastjóri kom af fjöllum á fundi efnahags- og viðskiptanefndar Alþingis í síðustu viku þegar hann var upplýstur um að íbúum landsins hefði fjölgað um þrjú þúsund á fyrsta ársfjórðungi þessa árs.
Þessi viðbrögð Seðlabankastjóra vekja athygli þar sem mannfjöldaupplýsingar eru mikilvægur þáttur sem taka þarf til við framkvæmd peningastefnu, til að mynda vaxtaákvarðanir.
Við vaxtaákvarðanir horfa seðlabankar mjög til þróunar hagvaxtar. Mikil mannfjölgun hefur þó þau áhrif að leiðrétta þarf hagvaxtartölur með tilliti til hennar til að fá rétta mynd af raunvexti í hagkerfinu.
Á síðasta ári nam hagvöxtur hér á landi 6,4 prósentum. Mannfjölgun varð 3 prósent og leiðrétt landsframleiðsla á mann jókst því um 3,7 prósent en ekki 6,4 prósent. Vaxtaákvarðanir peningastefnunefndar síðustu misserin benda til þess að takmarkað tillit sé tekið til hagvaxtar á mann við vaxtaákvarðanir. Þetta getur að einhverju marki verið skýring þess að Seðlabanki Íslands hækkar vexti langt umfram það sem aðrir seðlabankar telja þörf á.
Sleitulausar vaxtahækkanir peningastefnunefndar Seðlabankans hafa litlu skilað í baráttunni við verðbólgu, sem í apríl mældist 9,9 prósent, hækkaði frá fyrra mánuði þvert á væntingar greiningardeilda, og hefur verið um 10 prósent frá áramótum.
Margir hafa orðið til að gagnrýna vaxtastefnu Seðlabankans en háir vextir bitna mjög á þeim sem nýlega hafa skuldsett sig vegna íbúðarkaupa, auk þess sem fasteignamarkaðurinn er nú því sem næst lokaður ungum kaupendum sem ekki hafa fjársterka foreldra að bakhjörlum.
Vaxtahækkanirnar virðast hins vegar lítið bíta á fjárfestum sem líta á fasteignir sem fjárfestingarkost, líkt og hlutabréf og skuldabréf. Frá því Seðlabankinn hóf vaxtahækkunarferli sitt fyrir tveimur árum hefur verð hlutabréfa og skuldabréfa lækkað verulega en íbúðaverð hefur áfram rokið upp vegna vaxandi innstreymis peninga frá efnafólki sem flýr hlutabréf og skuldabréf og leitar skjóls á fasteignamarkaði.
Þessu til viðbótar veldur dýrari fjármögnun hækkun byggingarkostnaðar sem fer út í verðlag, auk þess sem verktakar halda að sér höndum með ný verkefni, sem aftur stuðlar að auknum húsnæðisskorti og versnandi krísu á húsnæðismarkaði innan fárra ára.
