Úlfar: Nú er að koma kreppa – „Og við eigum að taka á okkur tapið“

„Með þessu til­tæki er rík­is­stjórnin að vekja gróða­veiruna,“ segir rithöfundurinn Úlfar Þormóðsson. Úlfar skrifaði pistil sem birtist á vef Kjarnans um helgina en þar skrifaði hann meðal annars um COVID-19 og aðgerðir sem ríkisstjórnin kynnti til að mæta efnahagslegum áhrifum veirunnar.

Úlfar byrjar pistilinn á að rifja upp ummæli Katrínar Jakobsdóttur frá árinu 2018 – ummæli sem að hans mati voru það merkilegasta, eftirtektarverðasta og gleðilegasta sem hann heyrði úr pólitískum munni það ár. Þar hafi hún talað um að kominn væri tími til að stöðva meðal annars neysluhyggjuna. Þess í stað yrði leitað leiða til að efla hag jarðarinnar, dreifa gæðum hennar og styrkja innviði samfélags manna.

Kreppa vegna COVID-19

„Og nú er að koma kreppa. Sprottin af kór­ónu­veirunni COVID-19. Heil­brigð­is­kerfið leiðir hjá sér upp­hróp­anir póli­tískra lukku­ridd­ara og múgæs­inga­manna, lætur þá ekki slá sig út af lag­inu, heldur bregst við vand­anum á frá­bær­lega fag­mann­leg­an [hátt]. Fum­laust.“

Úlfar vindur sér því næst að aðgerðum ríkisstjórnarinnar sem hafi ráðfært sig við atvinnurekendur. „Að svo búnu kynnti hún aðgerðir gegn kreppu. Björg­un­ar­að­gerðir í sjö lið­um. Í einum lið felst að ríkið kaupi sér­­­tryggð skulda­bréf af fast­­eigna­­fé­lögum og taki hluta af áhætt­unn­i.“

Úlfar bendir á að Seðlabankinn sé sjálfstæð stofnun í eigu ríkisins, Íslendinga, og bankinn heyri undir forsætisráðherra. Eitt af hlutverkum hans sé að stuðla að traustri og öruggri fjármálstarfsemi.

„Hér kemur svo aftur “björg­un­ar­leið­in” sem nefnd var hér ofar: … að ríkið kaupi sér­­­tryggð skulda­bréf af fast­­eigna­­fé­lögum og taki hluta af áhætt­unni. Og hvað þýðir þetta,“ spyr Úlfar sem leitast við að svara þessari spurningu. Það sé hægt að velta vöngum yfir þessu en kjarnamerkingin standi óhögguð.

„Hún er ljós: Seðla­bank­inn, rík­ið, við, eigum að láta fast­eigna­fé­lög hafa pen­inga til þess að braska með og við eigum að taka á okkur tapið sem við­búið er að verði af rekstri þegar gróð­ans menn fá ann­arra manna fé til þess að svala sér. Með þessu til­tæki er rík­is­stjórnin að vekja gróða­veiruna, “hleypa súr­efni” í hluta­bréfa­mark­að­inn, eins og óla­birnir heims­ins orða það þegar ríkið borgar tapið af braski þeirra.“

Kjörið tækifæri

Úlfar segir líka ljóst að þessi „björgunaraðgerð“ sé ekki til þess fallin að stöðva neysluhyggjuna eða framleiðsluaukningarkröfuna. Hún sé ekki heldur til þess fallin að efla hag jarðarinnar, dreifa gæðum hennar og styrkja innviði samfélagsins.

„Sem sagt, samt sem áður og sjáðu til, félagi for­sæt­is­ráð­herra!

Kór­ónu­veiran COVID-19 og afleið­ingar henn­ar, hrun og kreppa í kjöl­far­ið, gefur kjörið færi á að end­ur­skoða og skipu­leggja efna­hags­kerfi heims­ins upp á nýtt. Fyrir okk­ur, mann­skepn­una. Það er enn hægt að vekja alþjóð­lega umræðu um slíkt þrifa­verk fyrir menn og nátt­úru. Með aðstoð Seðla­bank­ans. Ef, já, aðeins ef ...“