Þorsteinn skýtur á seðlabankastjóra: „Einn af mörgum pólitískum leikjum“

Þor­steinn Páls­son, fyrrum for­sætis­ráð­herra og for­maður Sjálf­stæðis­flokksins og nú­verandi stuðnings­maður Við­reisnar, vill að hags­muna­sam­tök lúti sömu reglum um gagn­sæi og stjórn­mála­flokkar þegar kemur að kosningum. Hann vill að hags­muna­sam­tök birti lista yfir ein­stök fram­lög og noti ekki fé­lags­gjöld til þess að fá sínu fram­gengt í að­draganda kosninga.

Þetta segir Þor­steinn í að­sendri grein í Frétta­blaðinu í gær.

Hann hefur greinina á því að segja að Ás­geir Jóns­son seðla­banka­stjóri stundi það að spila pólitíska leiki: „Í vor sem leið stað­hæfði seðla­banka­stjóri að þjóð­fé­laginu væri stjórnað af hags­muna­öflum. For­maður banka­ráðsins tók undir þau sjónar­mið. Þetta var einn af mörgum pólitískum leikjum nú­verandi seðla­banka­stjóra,“ segir Þor­steinn.

„For­sætis­ráð­herra setti hæversk­lega ofan í við hann í um­ræðum á Al­þingi með því að stað­hæfa að hann hefði ekki skýrt mál sitt út. Meining for­sætis­ráð­herra var greini­lega sú að fyrir þær sakir væru um­mælin ekki svara­verð,“ segir Þor­steinn enn fremur.

Almenningur gleypti við orðum Ásgeirs

Hann heldur á­fram að gagn­rýna seðla­banka­stjóra og segir hann fara reglu­lega út fyrir starfs­við sitt: „Ofur skiljan­legt var að pólitík seðla­banka­stjóra skyldi fara fyrir brjóstið á ríkis­stjórninni í þetta skiptið. Í þessu til­viki fór hann eins og stundum út fyrir lög­bundið hlut­verk sitt.“

Þá segir Þor­steinn að ekki sé hjá því komist að orð Ás­geirs hafi hitt í mark hjá stórum hluta al­mennings: „Hitt er annað mál að senni­lega eru fá dæmi þess að orð seðla­banka­stjóra hafi fallið í jafn frjóan jarð­veg hjá allri al­þýðu manna. Auð­fundið var að þjóðin var sömu skoðunar. Í krafti em­bættis síns gaf hann slíkum hugsunum stór­aukið vægi. Á­stæðan fyrir um­mælum seðla­banka­stjóra voru átök Sam­herja við starfs­fólk bankans. En trú­lega hefur þorri fólks skynjað um­ræðuna í stærra sam­hengi,“ segir Þor­steinn.

Hann vill meina að aldrei áður hafi um­svifa hags­muna­aðila gætt jafn skýrt í neinni kosninga­bar­áttu líkt og nú: „Segja má að um­mælin hafi svo orðið að á­hríns­orðum í kosninga­bar­áttunni í síðasta mánuði. Hún er því til­efni til að rifja upp þetta sér­staka pólitíska út­spil seðla­banka­stjóra. Aldrei fyrr hafa fé­lög at­vinnu­rek­enda og launa­fólks blandað sér í kosninga­bar­áttu til Al­þings með jafn ríkum og af­gerandi hætti. Þátt­taka þeirra var á­líka öflug og stjórn­mála­flokkanna sjálfra, sem buðu fram fólk til setu á lög­gjafar­þinginu,“ segir Þor­steinn.

Hann heldur á­fram: „Fáum gat blandast hugur um að þetta var kosninga­bar­átta hags­muna­aflanna. Þau voru að bítast um á­hrif á Al­þingi. Hags­muna­sam­tökin eru fjár­hags­lega marg­falt öflugri en stjórn­mála­flokkarnir. Þar er engu saman að jafna. Ríf­legur stuðningur við stjórn­mála­flokka úr ríkis­sjóði virkar eins og vasa­peningar í þeim saman­burði.“

Þor­steinn segir að hags­muna­sam­tökin hafi byggt upp öflug teymi sér­fræðinga sem vinna mark­visst að stefnu­mótun, allt í krafti mikils fjár­hags­legs styrk­leika. Í saman­burði séu jafn­vel stærstu stjórn­mála­flokkar landsins svo gott sem á flæði­s­keri staddir.

Vill aukið gagnsæi í bókhaldi hagsmunasamtaka

Hann segir að hags­muna­sam­tök fái nokkuð frítt spil í kosninga­um­ræðunni: „Í kosninga­bar­áttunni eiga hags­muna­sam­tökin oft greiðari að­gang með mál­flutning sinn að frétta­tímum og frétta­síðum fjöl­miðla. Það helgast af því að fundir og ráð­stefnur stjórn­mála­flokka flokkast sem á­róður en í til­vikum hags­muna­sam­taka sem mál­efna­legt fram­lag til upp­lýstrar um­ræðu,“ segir Þor­steinn.

Hann ber saman kosninga­bar­áttur stærstu hags­muna­sam­taka landsins og segir að Sam­tök at­vinnu­lífsins hafi náð mestum árangri: „ASÍ talaði fyrir um­bjóð­endur sína með því að stað­hæfa að nóg væri til. BSRB lagði svo á­herslu á opin­ber störf. Sam­tök at­vinnu­lífsins slepptu því að ræða sam­keppnis­stöðu at­vinnu­lífsins og ríkis­fjár­málin. Þau studdu ó­breytta stjórn en gerðu stífa kröfu um stefnu­breytingu í heil­brigðis­málum. Trú­lega hafa þau náð mestum árangri hags­muna­sam­takanna,“ segir Þor­steinn.

Þá segir hann tölu­verðan mun á því hvaða reglum stjórn­mála­flokkar þurfi að lúta miðað við hags­muna­sam­tök: „Þegar kemur að kosningum verður að hafa í huga að stjórn­mála­flokkar lúta margs konar reglum. Þeir verða að birta reikninga. Eins verða þeir að birta lista yfir fram­lög yfir til­teknum mörkum. Allt er þetta gert til að tryggja gagn­sæi og traust.

Eðli­legt væri að setja hags­muna­sam­tökum á vinnu­markaðnum svipaðar gagn­sæis­reglur. Ó­heimilt ætti að vera að nota fé­lags­gjöld vegna vinnu­markaðs­tarf­seminnar til kosninga­um­svifa. Þau ætti að kosta með sjálf­stæðri og að­greindri fjár­öflun,“ segir Þor­steinn.

Hann vill að hags­muna­sam­tök stuðli að frekara gagn­sæi hjá sér: „Að­skilja ætti vinnu­markaðs­starf­semi og kosninga­starf­semi í reiknings­haldi. Kosninga­starf­semin ætti einnig að lúta sams konar birtingar­reglum og eftir­liti ríkis­endur­skoðunar eins og reikningar stjórn­mála­flokka. Birta ætti lista yfir ein­stök fram­lög, um­fram til­tekin mörk, með sama hætti og stjórn­mála­flokkum er gert.“

Hann heldur á­fram: „Þetta er ó­hjá­kvæmi­legt að gera til þess að allir sitji við sama borð þegar kosið er til Al­þingis. Fram hjá því má ekki líta að Al­þingis­kosningar eru kjarni lýð­ræðisins. Við­brögðin, sem pólitísk um­mæli seðla­banka­stjóra um á­hrif hags­muna­afla fengu fyrr á þessu ári, sýna að það er sterk til­finning úti á meðal borgaranna að hags­muna­á­hrifin kunni að ógna lýð­ræðinu. Mikil­vægt er að ríkis­stjórn og Al­þingi bregðist skjótt og mark­visst við þeirri nýju stöðu, sem upp er komin,“ segir Þor­steinn í lok pistilsins.