„Galopin landamæri gagnvart óbólusettum stóreykur líkur á fjórðu bylgju faraldurs á Íslandi. Tekjutap sem myndi fylgja fjórðu bylgjunni yfirskyggir mögulegan ávinning af opnun.“
Þetta segir Þórólfur Matthíasson, prófessor í hagfræði, í grein sem birtist á vef Kjarnans í gærmorgun.
Þar skrifaði Þórólfur um árangur Íslendinga í baráttunni við COVID-19 og yfirvofandi opnun landamæranna þann 1. maí næstkomandi. Sitt sýnist hverjum um þá fyrirætlan; ferðaþjónustan fagnar en þeir sem hafa áhyggjur af útbreiðslu veirunnar og hugsanlegri fjórðu bylgju kvarta hástöfum.
Þórólfur bendir á að frá og með 1. maí næstkomandi muni bólusettir og þeir sem hafa öðlast mótefni með sýkingu framvísað vottorðum. Þá er gert ráð fyrir að íbúar sem koma frá grænum og gulum svæðum innan Schengen geti gengist undir fyrri sýnatökuna heima og þá seinni við komuna til Íslands.
„Þessi aðferðafræði þverbrýtur grundvallaratriði gildandi reglu sem eru að ferðalangar séu í sóttkví milli skimana. Hér er þvert á móti forsendan sú að komufarþeginn hafi ferðast langan veg milli skimana. Fyrri aðferð gerði ráð fyrir að komufarþegi komist ekki í snertingu við smitefni milli skimana. Sú forsenda gengur ekki lengur upp. Það þarf bara að líta til ástands í Evrópu föstudaginn 19. mars til að skilja hversu absúrd þessi aðferðafræði er,“ segir Þórólfur í grein sinni og bendir á að einu grænu svæðin í Evrópu séu Ísland og Þrændalagarfylkin í Noregi.
„Til að komast til Íslands frá Noregi þurfi Þrændir að fara um Osló en í Osló er nýbúið að þrengja samkomumöguleika vegna þess hversu útbreitt smit er þar þessi dægrin. Það eru því sterkar líkur á því að ósmitaður íbúi Þrændalaga á leið til Íslands væri búinn að hitta smitaða einstaklinga þegar hann kæmist í skimun í Keflavík. Ólíklegt er hins vegar að svörun við veirunni kæmi fram á þeirri skimun þar sem smitið væri líklega aðeins sólarhringsgamalt,“ segir hann.
Þórólfur segir það hárrétt að opnun landamæra muni auka frelsi erlendra ríkisborgara en við aukist réttur íslenskra borgara ekki neitt, heldur þvert á móti.
„Reynsla opnunarinnar í júlí 2020 bendir til þess að uppúr miðjum maí gæti þurft að herða enn á samkomutakmörkunum, fækka gestum í rýmum niður í 10-15 og taka upp harða útgáfu af 2 metra reglunni, fyrirskipa lokun veitingastaða klukkan 20:00 eða 21:00 á kvöldin í stað 22:00 eins og nú er. Um miðjan maí gæti því þessi meinta frelsisaukandi aðgerð hafa takmarkað frelsi venjulegra Íslendinga verulega frá því sem nú er.“
Þórólfur segir að endingu að galopin landamæri fyrir óbólusetta gætu hugsanlega fjölgað ferðamönnum tímabundið og af því gætu einhverjir haft tekjur. Að sama skapi auki þetta líkur á fjórðu bylgju faraldursins hér á landi.
„Tekjutap sem myndi fylgja fjórðu bylgjunni yfirskyggir mögulegan ávinning af opnun. Er ástæða til að gera slíkar tilraunir í nafni einnar atvinnugreinar og á kostnað allra hinna?“
Grein Þórólfs Matthíassonar á Kjarnanum má lesa í heild sinni hér.
