Þór­lindur sá með berum augum að Banda­ríkin eru tvö að­skilin sam­fé­lög

„Það var erfitt að verjast þeirri hugsun að til­gangurinn með hinum háa að­gangs­eyri væri í raun sá ná­kvæm­lega sami og með hundunum í bak­görðum sumar­húsanna í hlíðinni: Að undir­strika að þarna væru tvö og að­skilin sam­fé­lög.“

Þetta segir Þór­lindur Kjartans­son, hag­fræðingur og pistla­höfundur í Frétta­blaðinu, um Banda­ríkin. Há­vær um­ræða hefur verið um Banda­ríkin – og þá mis­skiptingu sem þar ríkir – eftir dauða Geor­ge Floyd. Sjálfur segir Þór­lindur að tvö að­skilin sam­fé­lög búi í Banda­ríkjunum – hann hafi orðið vitni að því.

Þór­lindur dvaldi í bænum Fall­brook, mitt á milli Los Angeles og San Diego, í byrjun júlí­mánaðar fyrir fjórum árum. Um er að ræða vel­megandi bæ og dvaldi hann í af­skekktu húsi í gróinni hlíð.

Árásargjarnir vígahundar

„Þarna mátti njóta þess að vera nokkurn veginn al­gjör­lega í friði,“ segir Þór­lindur sem bætir við að það hafi vakið at­hygli þegar hann nálgaðist húsin í ná­grenninu að undan­tekningar­laust ruku á­rásar­gjarnir víga­hundar í áttina að lóða­mörkunum og létu öllum illum látum.

„Garðarnir voru stórir og af­markaðir með háum girðingum og oftast nær voru nokkrar raðir af trjám til við­bótar sem skýldu sjálfu í­búðar­húsinu. Það var því alls ekki eins og maður væri kominn með nefið ofan í háls­mál ná­grannanna þegar varð­hundarnir byrjuðu að gelta. Þessi ógn­vekjandi hegðun hundanna gerði það að verkum að það var ekki bein­línis að­laðandi að fara í göngu­túra um náttúruna í nánasta um­hverfinu. En meðan maður hélt sig inni á sinni eigin lóð var prýði­lega kyrr­sælt.“

Rándýr en litlaus hátíð

Þjóð­há­tíðar­dagur Banda­ríkjanna er 4. júlí og þann dag er jafnan mikið um há­tíðar­höld. Ein slík há­tíð var haldin í garði einum í Fall­brook og var löng bið­röð eftir því að komast inn. Skoðað var ofan í töskur og var lág­marks­að­gangs­eyrir 25 dollarar. Bendir Þór­lindur á að hægt hafi verið að fá miða fyrir 150 dollara.

„Sú verð­lagning varð sér­stak­lega grun­sam­leg þegar við komum inn á svæðið og í ljós kom að fremur fátt var um fína drætti hvað varðaði að­búnað og skemmti­at­riði,“ segir Þór­lindur og bætir við að börnin hafi getað farið í langa röð til að hoppa í nokkrar mínútur í litlum hopp­köstulum undir vökulum augum öryggis­varða og for­eldra. „Það var ekki hægt að meiða sig á neinu tæki og eigin­lega ekki hægt að skemmta sér heldur.“

Úr varð að Þór­lindur og vinir hans sem voru með í för yfir­gáfu svæðið skömmu áður en flug­elda­sýning byrjaði. „Þegar við höfðum komið okkur út úr garðinum ókum við út af bíla­stæðinu og út á götu. Þar blasti við á­huga­verð sjón,“ segir Þór­lindur en á tómu bíla­stæði ná­lægt einni verslunar­mið­stöðinni höfðu hundruð annarra bæjar­búa komið sér fyrir og sett upp sína eigin há­tíð. Þar var grillað, drukkinn bjór, sungið og dansað. „Krakkarnir klifruðu hjálm­laus í trjám og full­orðna fólkið hló og faðmaðist. Þar leit út fyrir að vera stuð.“

Tvö aðskilin samfélög

Þór­lindur segir að þetta fólk hafi fagnað sömu há­tíð og gestirnir í garðinum og horft á sömu flug­elda­sýninguna. „En það var öðru­vísi á litinn, lík­legast flest ættað frá Mexíkó.

„Þarna var það nefni­lega komið – fólkið sem hafði það hvers­dags­lega hlut­verk að stjana við há­tíðar­gesti í Grand Tra­dition garðinum, fólkið sem af­greiddi í búðunum, keyrði út Amazon­pakkana, skeindi smá­börnum og gamal­mennum og var al­gjör­lega ó­missandi fyrir alla dag­lega starf­semi í bænum. Þegar við sáum þetta fórum við að skilja betur hina grun­sam­legu verð­lagningu á há­tíðar­höldin sjálf. Það var erfitt að verjast þeirri hugsun að til­gangurinn með hinum háa að­gangs­eyri væri í raun sá ná­kvæm­lega sami og með hundunum í bak­görðum sumar­húsanna í hlíðinni: Að undir­strika að þarna væru tvö og að­skilin sam­fé­lög.“

Þór­lindur segir að það hafi verið á­takan­legt að sjá með svo skýrum hætti hversu ótta­sleginn hinn vel­megandi hluti sam­fé­lagsins var.

„Varð­hundarnir voru þjálfaðir til þess að ógna öllum sem nálguðust húsin—hvort sem þeir væru þangað komnir til að rétta hjálpar­hönd, biðja um hjálp eða eitt­hvað allt annað. Og svo virtist sem skipu­leggj­endur há­tíðar­haldanna ættu erfitt með að sjá fyrir sér að það gæti verið skemmti­legt að blanda smá mexí­könskum bjór, dansi og hlátri saman við fána­hyllinguna og kandí­flossið. Þótt Banda­ríkin séu að svo miklu leyti sannar­lega land mikilla efna­hags­legra tæki­færa, þá eru þau því miður líka oft land þar sem önnur og mikil­vægari tæki­færi til aukinna lífs­gæða fara for­görðum.“