Þórir S. Gröndal, fyrrverandi fisksali og ræðismaður í Ameríku, greinir frá heldur óþægilegum draumi í aðsendri grein íMorgunblaðinu í dag.
„Ég fékk hálfgerða martröð í fyrrinótt. Mér fannst ég vera í Bankastræti og gat ekki þverfótað fyrir erlendu ferðafólki. Loks komst ég niður á Austurvöll, og sá þá mér til hryllings ljósaskilti yfir þinghúsinu: Hótel Althing. Svo tók ég eftir því að stytta Jóns Sigurðssonar var horfin og búið að malbika yfir grasið og gera þar bílastæði,“ skrifar Þórir.
„Loks fann ég íslenska konu, sem sagði mér að styttan af Jóni væri komin út í Tjarnarhólmann og að þingfundir færu nú fram á zoom á netinu. Og að búið væri að breyta nafninu á Austurvelli í Hóteltorg. Var ég mjög feginn að vakna eftir þennan slæma draum. Ekki get ég séð í fréttum að allt of margir hafi áhyggjur af auknum ferðamannastraumi til landsins. Mér virðist að fólk sé almennt þakklátt fyrir vaxandi gjaldeyrisforða svo auðvelt sé að fá yfirfært þegar næst er farið til Tene.“
„Og flugfélögin eru himinlifandi að geta dælt ótakmörkuðum fjölda túrista inn í landið. Samkvæmt bráðabirgðatölum komu hátt í tvær milljónir ferðafólks fljúgandi til Íslands í fyrra og meira en hálf milljón með skipum. Það er milli fimm- og sexfaldur íbúafjöldi landsins. Erfitt er að finna land í heiminum þar sem hlutfallið milli túrista og íbúa er hærra. Birgir heitinn mágur minn, sem vann allt sitt líf í flugi og ferðabransa, sagði mér fyrir mörgum árum að ef til vill ættum við að setja upp kvótakerfi á ferðafólkið eins og gert var í fiskinum. Þið segið ábyggilega að ekki sé saman að jafna fiski og ferðafólki. Vissulega var kvótanum komið á til að fyrirbyggja að fiskistofnarnir yrðu ofveiddir. Það er engin hætta á því að ferðafólk úti í hinum stóra heimi verði uppurið, svarið þið eflaust. Það er auðvitað rétt, en túristakvótinn yrði settur á til að vernda landið okkar,“ skrifar Þórir
Þórir segir að endur fyrir löngu var frá því sagt að frumbyggjar í Baffinslandi hefðu ekki viljað láta taka af sér ljósmyndir. Þeir trúðu að sál þeirra myndi skaðast og eyðast.
„Ekki held ég að íslensku náttúruperlurnar myndu eyðast þótt milljónir mynda væru af þeim teknar. En eftir því sem fleiri ferðalangar glápa á þær, og fleiri myndum af þeim er dreift í auglýsingum út um heim, þess hvunndagslegri verða þær og einnig fegurð landsins. Og svo er líka það að kannski verða Íslandsferðir ekki í tísku um aldur og ævi. Mér finnst stundum að það sé orðinn hálfgerður síldarævintýrisbragur á ferðabransanum á Íslandi. Í síldarævintýrinu voru reistar síldarbræðslur og önnur mannvirki á mörgum stöðum til að vinna síldina og talið var að hún myndi halda áfram að koma á hverju sumri. En svo bara hætti hún að koma og fór eitthvað annað. Því miður er hluti landsmanna of ungur til að muna eftir síldarárunum. Það má því minna á spakmælið um það að ef maður gleymir fyrri mistökum er hætt við að þau verði seinna endurtekin. Nú eru það glæsihótel og alls kyns náttúruböð sem reist eru fyrir væntanlegt ferðafólk.“
„Fjölmiðlarnir greina eingöngu frá jákvæðum dómum útlendinga sem ferðast hafa til landsins. Við eigum fullt af kvótasérfræðingum í fiskigeiranum og geta þeir komið að góðu gagni við skipulagningu ferðakvótans. Ákveðinn yrði heildarkvóti og honum deilt niður á lönd alveg eins og gert er með fiskitegundir. Stærsti kvótinn, sem fellur á þorskinn í fiskinum, myndi líklega koma á Ameríkanann, en loðnukvótinn kannski á Kínverjana. Heima fyrir væri svo ferðamönnum og skemmtiferðaskipum úthlutað til borga og bæja á landinu. Til dæmis fengi Akureyri 100.000 ferðamenn og 90 skip, Ísafjörður 20.000 manns og 70 skip.“
„Eins og í fiskinum myndi verða erfitt að koma í veg fyrir kvótabrask, sem er séríslenskt fyrirbæri. Þannig gæti t.d. Grundarfjörður keypt kvóta fyrir 15 skip frá Ísafirði í viðbót við sinn eigin kvóta. Kvótinn myndi verða færður niður á nokkrum árum, þar til við gætum sæst á tölu sem íbúarnir og innviðir landsins gætu ráðið við. Líka yrðu komur lystiskipanna takmarkaðar því þau menga firði og flóa og komur þeirra eru ekki alltaf jákvæðar fyrir hafnirnar. Lögð verður áhersla á að laða að túrista sem hafa efni á að greiða fyrir góða þjónustu og kunna að meta fegurð landsins. Til að vega upp á móti minni tekjum af ferðastandinu myndum við huga betur að vanræktum útflutningsgreinum. Við þurfum að fullvinna meira í sjávarfanginu, auka laxarækt og margt fleira. Sumum ykkar finnst þetta eflaust vera hugarórar í gömlum karli, sem ekki einu sinni býr á Íslandi.“
„En ég sé kannski betur en margir þeir sem búa heima, og hafa hægt og sígandi orðið samdauna ferðaævintýrinu, að þjóðlífið allt hefir tekið miklum breytingum við þessa innrás túristanna. Kvótaleiðin er kannski ekki leiðin sem við getum farið, en einhvern veginn verður að setja hámark á ferðafólksstrauminn til landsins. Fjallkonan, ímynd Íslands, myndi verða okkur ævinlega þakklát ef það tækist,“ skrifar Þórir að lokum.
