Þór­ey skrifar bréf til of­beldis­manna: Tvö sjálfs­víg ung­menna komið á hennar borð seinasta mánuð

„Seinasta mánuð hafa tvö sjálfs­víg ung­menna og ein sjálfs­vígs­til­raun komið á mitt borð. Aldur 9-20 ára. Öll ólust þessi börn upp við líkam­legt, kyn­ferðis­legt, and­legt (og staf­rænt), fjár­hags­legt og fé­lags­legt of­beldi. Í öllum til­fellunum fleiri en eina gerð of­beldis.“

Þetta segir Þór­ey Guð­munds­dóttir, fé­lags­ráð­gjafi, hand­leiðari og prestur, í að­sendri grein í Morgun­blaðinu í dag. Þór­ey skrifar þar um of­beldi gegn börnum og er ó­hætt að segja að greinin vaki at­hygli. Þór­ey hefur látið sig of­beldis­mál varða að undan­förnu en hún skrifaði aðra grein þann 30. apríl síðast­liðinn.

„Mörgum virðist hafa komið á ó­vart, hversu al­var­legar og varan­legar af­leiðingar það hefur á börn, þegar for­eldrar beita hvort annað of­beldi eða annað for­eldra beitir hitt of­beldi,“ segir hún um við­brögðin við þeirri grein.

Niðurbrotin og hrædd

Í grein sinni í dag segir hún að í þeim til­fellum, sem komið hafa inn á hennar borð, hafi feðurnir beitt of­beldinu. „Tvö börn eru gengin, blessuð sé minning þeirra, eitt lifir – enn­þá. Vonandi tekst að bjarga því til full­orðins­ára. Ef til vill er það allra versta við of­beldi í nánum sam­böndum, að börnin, sem ó­um­deilan­lega skaðast mest, eru nær aldrei talin „aðili máls“. Aðilarnir eru bara á­litnir tveir, þau full­orðnu.“

Hún segir að stein­aldar­skýringin um að of­beldi sé að­eins beitt inni á heimilinu sé stór­hættu­leg börnunum. „Þau fara í skólann, niður­brotin, hrædd, ein­beitingin engin, kvíði, angist, ó­öryggi. Of­beldið eltir þau, af­leiðingarnar verða hluti af þeim, skaða eðli­legan per­sónu­þroska. Brjóta niður eðli­lega sjálfs­myndar­sköpun og sjálfs­traust. Sektar­kenndin, sem börnin þróa með sér, er upp­étandi fyrir þau. Þau hafa oftast á til­finningunni, að þau beri á­byrgð á of­beldinu, að of­beldið sé þeim að kenna. Þetta veldur mar­tröðum og því, sem á ensku hefur verið kallað „out of the body survi­val modus“, sem er sama á­stand og þau upp­lifa, sem er nauðgað. Á­stand, sem fórnar­lömb of­beldis fara í til að komast í gegnum ó­þolandi níðings­skap, sem þau eru beitt,“ segir Þór­ey sem segir að þróun þessa á­stands sé nokkuð um­deild í vísindum en alltaf eyði­leggjandi. Hún beinir svo orðum sínum beint að þeim sem beita of­beldinu.

„Kæri of­beldis­maður (konur eru líka menn, sam­kvæmt gamalli ís­lenskri hefð). Ef þú veist ekki hvað of­beldi er, þá get ég sagt þér það, að: Það að rægja ein­hvern, sem barni þykir vænt um, er of­beldi, al­var­legt and­legt of­beldi gegn barninu. Það að taka barn með valdi og neyða það inn í að­stæður, sem barnið ekki vill, er of­beldi. Þú getur talað við barnið, ef þú ekki ert of ó­vitandi til þess. Það að kúga barn til at­hafna, sem barninu eru ó­hollar, er al­var­legt of­beldi. Ef þú ekki veist hvað börnum er ó­hollt, leitaðu þér þá fræðslu um það. Það að brjóta niður barn er glæpur. Það að níðast á börnum er glæpur, sem varðar við hegningar­lög. Réttur barna í ís­lenskri lög­gjöf kemur því miður nær undan­tekningar­laust á eftir réttindum full­orðinna.“

„Hvað með blessað barnið?“

Þór­ey segir að í for­ræðis­deilum sé nánast sú hlægi­lega, eða ef til vill grát­lega, af­staða í úr­skurðar­málum höfð í heiðri að for­eldrar eigi rétt til barnsins en ekki að barnið eigi rétt til þroska­væn­legs lífs.

„Það er úr­skurðað í um­gengnis„réttar“málum út frá meintum mann­réttindum feðra eða mæðra. Hvað með blessað barnið? Það er svo og hvort tveggja hlægi­legt og grát­legt, að neiti barn að fara til um­gengni og fari ekki fær lög­heimilis­for­eldri dag­sektir, oft kr. 30.000 á dag. Til að komast hjá dag­sektum þarf lög­heimilis­for­eldrið að beita barnið of­beldi til að koma því þangað, sem það ekki vill vera. Skili hins vegar um­gengnis­for­eldri ekki barni á réttum degi til baka fær hann (oftast) eða hún engar sektir,“ segir Þór­ey sem sendir yfir­völdum að lokum tóninn.

„Kæra lög­gjafar­vald og dóms­vald, já og fram­kvæmda­vald: er þetta ekki brot á jafn­réttis­lögum og ýmsum mann­réttinda­sátt­málum, sem land okkar á aðild að? Og dettur ein­hverjum enn í hug, að hægt sé að dæma fólk til sátta eftir lang­varandi of­beldi?“

Ein­staklingar með sjálfs­vígs­hugsanir eru minntir á Hjálpar­síma Rauða krossins, 1717, og net­spjallið. Þjálfaðir og reynslu­miklir sjálf­boða­liðar á öllum aldri svara þeim sím­tölum og spjöllum sem berast. Fullum trúnaði er heitið. Nánari upp­lýsingar má nálgast á heima­síðu Rauða krossins.