Jóhannes Stefánsson, nýráðinn lögmaður Viðskiptaráðs Íslands, birtir áhugaverðan þráð á Twitter síðu sinni en þar fer hann yfir sögu leigubílamarkaðarins á Íslandi og hvernig hann varð eins og hann er í dag.
Lesendur hafa eflaust ekki farið varhluta af umræðunni um skort á leigubílum í miðbænum um helgar. Fréttablaðið greindi frá því árið 2018 þegar Jóhannesi var vikið úr starfshópi um endurskoðun á regluverki um leigubílaakstur af Sigurði Inga Jóhannessyni, þáverandi samgönguráðherra og uppnefndur „Frjálsmundur“ af fulltrúum leigubílstjóra.
Í þræðinum á samfélagsmiðlinum Twitter, sem vakið hefur mikla athygli, rekur Jóhannes sögu lagasetningar um leigubílamarkaðinn á Íslandi og hvernig hann varð eins og hann er í dag.
„Árið 1952 sömdu hagsmunafélög leigubílstjóra frumvarp og greinargerð um leigubílaakstur. Þingmenn fengu skjalið í hendurnar og lögðu fram óbreytt. Það varð að lögum 1953. Tilgangurinn var einfaldur: Að vernda leigubílstjóra gegn samkeppni.“
Lesa má allan þráð Jóhannesar, sem er vægast sagt áhugaverður, hér að neðan:
2/14
— Jóhannes Stefánsson (@joistef) May 31, 2022
Hagsmunafélögin báðu svo um hámarskfjölda leyfa. Það var lögfest 1955. Þeir báðu um refsiákvæði og fengu samþykkt 1958. Tilgangurinn var ekkert launungarmál: pic.twitter.com/3EkS57lIPK
4/14
— Jóhannes Stefánsson (@joistef) May 31, 2022
Árið 1987 komu lögin til kasta Hæstaréttar. Ákærði hafði ekið farþegum á sendibíl, gegn gjaldi. Skv. lögum var óheimilt að aka farþegum á leigubifreið gegn gjaldi, nema frá viðurkenndri bifreiðastöð. Slíkum ákvæðum var hins vegar ekki til að dreifa um sendibifreiðar.
6/14
— Jóhannes Stefánsson (@joistef) May 31, 2022
Þetta var auðvitað alls ekki nógu gott. Hagsmunafélögin fengu því samþykkt ný lög árið 1988, þar sem þessi mistök voru lagfærð.
8/14
— Jóhannes Stefánsson (@joistef) May 31, 2022
Þetta þurfti að laga. Þingið samþykkti lög 1989 þar sem stéttarfélagsskyldan var lögfest, bætti við ákvæðum um löggilta gjaldmæla, takmarkaði rekstarform bílstjóra, batt leyfi við þá sem höfðu akstur að aðalstarfi auk þess að skilyrða leyfi við einstaklinga (ekki félög).
9/14
— Jóhannes Stefánsson (@joistef) May 31, 2022
Á þessum tíma voru menn ekki eins feimnir og nú til dags við að nefna hlutina réttum nöfnum. Tilgangurinn var skýr sbr. greinargerð:
"Nauðsynlegt er að lögfesta skýr ákvæði um þær takmörkunaraðferðir, sem þróast hafa, og ekki er ástæða til að bregða út af í meginatriðum."
10/14
— Jóhannes Stefánsson (@joistef) May 31, 2022
Árið 1993 komst MDE að þeirri niðurstöðu að lögbundin stéttarfélagsaðild væri óheimil. Alþingi samþykkti því ný lög árið 1995 þar sem þetta var lagað. Allar aðrar takmarkanir héldu áfram gildi.
12/14
— Jóhannes Stefánsson (@joistef) May 31, 2022
Þær eru niðurstaða langrar, ötullar og árangursríkrar hagsmunagæslu. Þessi hagsmunafélög hafa átt greiðan aðgang að löggjafarvaldinu í gegnum tíðina. Tilgangurinn er að vernda og viðhalda þeim sérréttindum sem hafa áunnist og takmarka samkeppni með aðgangshindrunum.
14/14
— Jóhannes Stefánsson (@joistef) May 31, 2022
Nýtt frumvarp um leigubílalög bíður nú afgreiðslu þingsins. Frumvarpið gerir áfram ráð fyrir flestum af gildandi takmörkunum. Þingmenn ættu að þekkja söguna áður en þeir taka afstöðu til málsins. 🕊️
