Andri Sigurðsson, forsprakki Jæja hópsins og meðlimur í Sósíalistaflokki Íslands, stofnaði til vægast sagt eldfimra umræðna inni í hópi Sósíalistaflokks Íslands á Facebook í gær. Umræðuefnið var málfrelsi og sagði Andri: „Ef vinstrið er snjallt mun það berjast af krafti fyrir málfrelsi fyrir alla. Ekki sýst til þess að ná því af hægrinu sem hefur eignað sér málfrelsis baráttuna.“
Með færslunni deilir hann mynd sem Jæja hópurinn birti á síðu sinni í gær. Þar er vitnað í orð bandaríska fræðimannsins og heimspekingsins Noam Chomsky: „Ef við trúum ekki á málfrelsi fyrir þá sem við fyrirlítum þá trúum við ekki á það yfir höfuð.“
Andri segist varðmaður málfrelsis
Upp úr þessu hefjast sjóðandi heitar umræður þar sem ýmsir nafntogaðir einstaklingar blanda sér í umræðuna.
Sæborg Ninja Urðardóttir, transkona og lafði, á fyrsta orðið. Hún skýtur föstum skotum á Andra: „hvað með að hætta vera hörundsár libbi? Þú ert að verja hatursorðræðu, sem ef þér væri annt um jaðarinn þá vissirðu, að hún eykur og stuðlar að samþykkt ofbeldis sem er beint gegn okkur. Grow up,“ segir Sæborg.
Andri svarar um hæl. Hann segir útilokunarmenningu risastórt vandamál: „Ertu að kalla mig libba? Vá haha. Nei ég er að verja málfrelsi. Þetta er nákvæmlega það sem Noam Chomsky benti á […] Þú getur ekki ritskoðað þig til meira frelsis eða réttlætis. Það er einmitt fólk eins og þú og fleiri sem eru að eyðileggja möguleika vinstisins að ná árangri með alræðislegum hugmyndum ykkar um ritskoðun. Þessi útilokunarmenning ykkar er risa stór vandamál sem þið þurfið að hætta,“ segir Andri.
Samskipti Sæborgar og Andra fara fram og til baka þar sem Sæborg segir Andra meðal annars hata þá sem jaðarsettir eru í samfélaginu og líkir orðræðu hans við Repúblikana.
Þá segir Andri aftur á móti að Sæborg sé einfaldlega „búllý“ eða eineltissegg, sem þurfi að læra að bera virðingu fyrir skoðunum annarra. Þá segir hann jafnframt að hatursorðræða sé ofbeldi en „það þýðir ekki að það eigi að ritskoða hana.“
Foringinn mætir á svæðið
Á annað hundrað svör er að finna undir færslu Andra þar sem flestir sem þar tjá sig lýsa sig andsnúna honum og beinlínis úthúða færslu hans.
Sósíalistaforinginn sjálfur Gunnar Smári Egilsson neyðist til að grípa í taumana og gerir tilraunir til að róa mannskapinn eftir ítrekaðar ábendingar frá meðlimum Sósíalistaflokksins um að færsla Andra skjóti skökku við reglur hópsins.
Ýmsir félagsmenn benda á að í reglum Facebook-hóps Sósíalistaflokksins sé kveðið á um að hatursorðræða sé ekki liðin. Færsla Andra snýr hins vegar að því að bera þurfi umburðarlyndi gagnvart hatursorðræðu. Allir eigi að búa við málfrelsi.
Gunnar Smári segir meðal annars: „Krafan um að allt sem sagt er hér sé á ábyrgð Sósíalistaflokksins, að því sem ekki er eytt sé sérstök skoðun flokksins, gengur ekki upp. Slík ritskoðuð umræða þar sem ekkert er sagt, jafnvel innan umræðu um tjáningarfrelsi, sem fólk fellur sig ekki við, er í raun krafa um að loka þessum spjallhóp. Þetta er torg þar sem allskyns afstaða heyrist, einmitt vettvangur fyrir umræðu eins og á þessum þræði.“
Þá segir hann í annarri athugasemd að „Admin telur ekki ástæðu til að ritskoða umræðu um tjáningarfrelsi.“ Þess má geta að Gunnar smári er einmitt „admin“ eða stjórnandi hóps Sósíalistaflokksins á Facebook.
Gunnar Smári segir enn fremur: „Admin metur það svo að þessi umræða sé mikilvæg, að fólk geti lesið og tekið þátt í umræðu um einmitt þessi atriði. Þarna kemur fram hversu mikilvægt er að nota hugtök sem ekki særa eða þröngva röngum skilgreiningum upp á fólk. Og það er almenn afstaða á þessum þræði, sýnist mér. Það var aðeins einn sem notaði þetta hugtak, umræðan er ekki að auka fylgi við notkun þess heldur þvert á móti.“
Umræðan býður upp á hatursárásir
Uppljóstrarinn Bára Halldórsdóttir lætur ekki sitt eftir liggja undir þræði Andra: „Ef maður stendur upp í Strætó og básúnar þar eitthvað sem ógnar farþegunum þá er eðlilegt að honum sé vísað út. Orð hafa afleiðingar. Málfrelsi fylgir því að fá mótsvör og ef viðkomandi fer yfir vissar línur fylgir því álitshnekkir og mögulega ógreiðari aðgangur að borðinu. "Cancel culture" er bara slagorð sem búið var til vegna þess að vissum hópum líkar illa að mótvægisraddirnar eru að styrkjast og heyrast. Orð geta líka auðveldlega verið ofbeldi, og síendurtekin orðræða veldur skaða,“ segir Bára.
Hún hefur fengið sinn skerf af hatursfullum ummælum: „Ég veit ekki hve oft ég hef sleppt því að taka þátt í umræðu vegna þess það býður uppá mögulegar hatursárásir vegna hinna mörgu jaðarhópa sem ég tilheyri. Þá þarf ég að berskjalda mig fyrir ófyrirsjáanlegum ofsa og mögulegum einkahótunum. Og það "Cancelar" mig úr mikilvægri umfjöllun vegna þess að ég ligg vel fyrir höggi,“ segir Bára.
Sveinbjörn Hjörleifsson, sonur Ingibjargar Sólrúnar Gísladóttur, leggur sömuleiðis orð í belg undir færslu Andra. Hann vill að skoðanabræður sínir, sósíalistar, þurfi að styðja málfrelsi allra: „Persónulega finnst mér að sósíalistar verði að styðja málfrelsi fyrir alla, jafnvel þótt það sé sársaukafullt og geti haft neikvæðar afleiðingar. Afleiðingarnar af því að gera það ekki eru nefnilega mun verri,“ segir Sveinbjörn.
Hann segir málfrelsi helsta baráttutæki allra þeirra sem standi höllum fæti: „Ég veit ekki af hverju þetta hefur snúist á haus og af hverju svona margir eru sannfærðir um það í dag að málfrelsi sé hindrun fyrir réttlátt samfélag en ekki helsta hjálpartækið.“
Ljóst er að meðlimir Sósíalistaflokksins láta ekki deigan síga þrátt fyrir misheppnaða tilraun til þess að komast inn á Alþingi í kosningunum fyrir mánuði síðan. Töluverður hiti er í mannskapnum og óhætt er að segja að í hópnum þrífist margskonar ólíkar skoðanir.