„Fyrirgefiði en ég verð að viðurkenna að mér fallast hendur þegar ég les þetta. Guð minn góður, hvað er hægt að ganga langt í veruleikafirringunni?“
Þetta er spurning sem Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar, varpar fram á Facebook-síðu sinni. Tilefnið eru ummæli sem Bjarni Benediktsson fjármálaráðherra lét falla á Alþingi á dögunum þegar hann sagði það „einhverja verstu hugmynd sem hann hefði heyrt“ að fjölga opinberum störfum.
Ummælin féllu þegar verið var að ræða fjáraukalög á Alþingi og nýjan aðgerðapakka ríkisstjórnarinnar vegna COVID-19 faraldursins. Ágúst Ólafur Ágústsson sagði það mikilvægt að búa til störf í því ástandi sem nú ríkir og nefndi hann opinber störf í því samhengi. Bjarna leist ekki beint vel á þessa hugmynd og kæfði hana í fæðingu.
Launum haldið niðri af grimmd
Sólveig Anna bendir á að umönnunarkerfin okkar hafi lengi verið vanfjármögnuð. „Ekki aðeins hefur laununum okkar verið haldið niður af mikilli grimmd heldur hefur álag síaukist. Mannekla hefur ríkt, vegna launastefnunnar […] en ekki síður vegna álagsins sem fylgir því að að þurfa endalaust að vinna líkamlega og andlega erfið störf á miklum hraða.“
Sólveig Anna tekur dæmi:
„Þú vinnur á hjúkrunarheimili. Það vantar starfsfólk. Segir þú við gamla manninn sem vill eiga við þig orð og biðja þig um liðsinni: "Hættu að trufla mig, ég hef ekki tíma til neins nema að gefa þér lyfin". Nei, þú talar við hann og aðstoðar. Á "eigin kostnað" af því að þú getur ekki sagt næsta manni að þú getir ekki talað við hann. Og ekki næsta þar á eftir heldur. En verkefnunum sem þú þarf að leysa fækkar ekki. Verkefnunum sem eru fólgin í því að annast annað lifandi fólk. Þú bara hleypur hraðar á milli herbergja og upp og niður stiga.“
„Aldrei dýft hendi í kalt vatn“
Sólveig segir að nú stígi fólk fram, Ágúst Ólafur til dæmis, og leggi til að opinberum störfum verði fjölgað í ljósi mikils atvinnuleysis. Þetta séu til dæmis störf við umönnun, í skólakerfinu og heilbrigðiskerfinu.
„Og þá dirfast valdamenn, auðmenn að láta eins og það sé versta og heimskulegasta hugmynd í heimi. Menn sem hafa aldrei dýft hendi í kalt vatn. Og bókstaflega fara bara að bulla. Vilja frekar hafa fólk atvinnulaust en að búa til störf inn í kerfum sem sárlega þurfa á meira vinnuafli að halda. Vilja frekar hafa fólkið inn í kerfunum að niðurlotum komið frekar en að gefa þumlung eftir af dogmatískum átrúnaði sínum á hugmyndafræði sem er bókstaflega eins fráhrindandi og hægt er að hugsa sér. “
Sólveig vísar svo í svar Bjarna sem sagði:
„Þetta er einhver versta hugmynd sem ég heyrt, að nú sé ástæða til að fara að stórfjölga opinberum störfum,“ svaraði Bjarni. „Ég held að það sé ekki verkefnið. Við þurfum að gera okkur grein fyrir því hvert vandamálið er. Vandamálið er störfin í einkageiranum sem eru að hverfa. Það er rót vandans.“
Fallast hendur
Sólveig er hugsi og viðurkennir að henni fallast hendur.
„Hverskonar svar er þetta eiginlega hjá fjármálaráðherra Íslands? Já, vandamálið er að störfin í einkageiranum eru horfin. Fólk er án atvinnu. Og til eru stofnanir þar sem að sárvantar vinnuafl. Hjúkrunarheimilin hafa flutt inn fólk á undanförnum árum til að hægt sé að starfrækja þau. Leikskólarnir hafa þurft að bjóða námsfólki að vera í 30%, 40% vinnu svo að hægt sé að láta hlutina ganga upp. Endalaus mannekla og fólk endalaust að byrja og hætta. Er það "versta hugmynd" sem fullorðinn maður með stórkostleg völd hefur heyrt að vandi þeirra án atvinnu og vandi kerfanna verði leystur?
Fyrirgefiði en ég verð að viðurkenna að mér fallast hendur þegar ég les þetta. Guð minn góður, hvað er hægt að ganga langt í veruleikafirringunni?“
Ákallar guð og fer með bæn
Sólveig Anna gerir Staksteina Morgunblaðsins í dag ennig að umtalsefni, en þar er tekið undir ummæli Bjarna um að hugmyndin um fjölgun opinberra starfa sé slæm.
„Í Staksteinum í dag, sennilega rituðum af læriföður fjármálaráðherra, manninum sem hafði mest völd allra í íslensku samfélagi lengi vel, er lagt til að fólki sem starfar hjá hinu opinbera verði sagt upp. Til að "veita atvinnulífinu og þar með verðmætasköpuninni eðlilegt svigrúm." Það er hægt að ganga svona langt í veruleikafirringunni. Það er hægt að leggja það til að í stórkostlegu fjöldaatvinnuleysi sé það hlutverk hins opinbera að reka fólk! Sem getur þá farið á atvinnuleysisbætur. Sem ríkið greiðir. Þetta mun veita "svigrúm".
Ég get ekki annað en ákallað guð aftur og farið með bæn; að forsætisráðherra raunverulega vilji og geti haft einhverja stjórn á brjálseminni í fjármálaráðuneytinu svo að menn á valdi óra og ofsatrúar fái hér ekki að leiða yfir okkur enn meiri ógæfu.“