„Það er augljóst að eitthvað hefur farið úrskeiðis hjá okkur. Verð á íbúðarhúsnæði hefur hækkað langt umfram kostnaðinn við að byggja það. Hvernig má það vera?“
Þessari spurningu varpar Gunnar Smári Egilsson, stofnandi Sósíalistaflokksins, fram í áhugaverðri grein sem birtist á vef Vísis í dag.
Fasteignamarkaðurinn er Gunnari Smára hugleikinn en í grein sinni fer Gunnar Smári yfir þróun fasteignaverðs og rifjar upp fasteignaauglýsingar í Morgunblaðinu árið 1981.
„Þar auglýsti Fasteignaþjónustan nokkrar íbúðir, meðal annars 2ja herbergja 78 fermetra kjallaraíbúð við Digranesveg á 350 þúsund krónur, 80 fermetra 3ja herbergja íbúð á annarri hæð í blokk í Álftahólum á 400 þúsund krónur, 4ja herbergja 100 fermetra blokkaríbúð í Krummahólum á 440 þúsund krónur og 5 herbergja 210 fermetra efri hæð í parhúsi við Hagamel á 1150 þúsund krónur.“
Eðli málsins samkvæmt er ekki hægt að bera saman fasteignaverð án þess að gera ráð fyrir breytingum á neysluvísitölu og birtir Gunnar Smári annað dæmi þar sem þær breytingar eru teknar í dæmið.
„Miðað við verðlag samkvæmt neysluvísitölu í febrúar fyrir fjörutíu árum og nú jafngildir uppsett verð á þessum íbúðum því að 2ja herbergja kjallaraíbúðin hafi verið verðlögð á 16,4 milljónir króna á núvirði, 3ja herbergja blokkaríbúðin á 18,8 milljónir króna, sú fjögurra herbergja á 20,7 milljónir króna og hæðin í Vesturbænum á 54,0 milljónir króna Það þarf ekki mikla innsýn inn í fasteignamarkaðinn til að sjá þetta er fráleitt lágt verð, algjörlega út úr korti.“
Gunnar Smári birtir svo enn annað dæmi og tekur tillit til byggingarvísitölunnar sem heldur utan um verðbreytingar á öllu því sem þarf til að byggja hús.
„Miðað við byggingarvísitölu í janúar fyrir fjörutíu árum og janúar síðastliðnum jafngildir uppsett verð á þessum íbúðum árið 1981 því að 2ja herbergja kjallaraíbúðin hafi verið verðlögð á 19,8 milljónir króna á núvirði, 3ja herbergja blokkaríbúðin á 22,7 milljónir króna, sú fjögurra herbergja á 25,0 milljónir króna Og hæðin í Vesturbænum á 65,2 milljónir króna.“
Gunnar Smári bendir á að munurinn sé ekki ýkja mikill og ljóst sé að hér „hafi eitthvað farið verulega úrskeiðis“. Þannig hafi verð á íbúðarhúsnæði hækkað langt umfram kostnaðinn við að byggja það.
Gunnar Smári segir að kjallaraíbúðin við Digranesveg sem hann tekur dæmi um hafi hækkað úr 19,8 milljónum króna í 41,4 milljónir króna. Sumsé meira en tvöfaldast í verði. Hann bendir á að laun hafi vissulega hækkað umfram byggingarkostnað síðustu 40 árum sú hækkun geti aðeins dekkað 4,8 milljónir króna.
Í grein sinni veltir Gunnar Smári því fyrir sér hvernig þetta gat gerst og bendir á nýfrjálshyggjuna sem mögulegan sökudólg.
„Þetta er hin nýja Jerúsalem nýfrjálshyggjunnar. Hún er helvíti fyrir marga, aukið basl og ófrelsi fyrir fjöldann, en paradís fyrir hin örfáu ríku, sem lifa á fjöldanum; hin fáu sem hafa það betur eftir því sem fjöldinn hefur það verr; fólk sem lifir á okri.“
Ítarlega grein Gunnars Smára má lesa hér.
