Sigmundur Ernir Rúnarsson, ritstjóri Fréttablaðsins, skrifar um íslenska okrið í leiðara helgarblaðsins.
„Það er ekki að spyrja að íslenska okrinu. Og svo hefur raunar aldrei verið. En það hefur átt sér athvarf hérna í útnáranum, og þar er einmitt komin réttlætingin fyrir fésugunni, svo utan vega sem landinn er og hefur alltaf verið.
En íslenska okrið hefur ekkert með fjarlægðina frá meginlandinu að gera. Það snýst um græðgi og óheilindi. Og það sem meira er, algeran skort á samkeppni og vilja til að reka samfélag á forsendum réttlætis og sanngirni,“ skrifar Sigmundur.
Hann segir að heildsalakerfið á Íslandi, sem hefur getið af sér ormagryfju einkaumboða af öllu tagi, er skilgetið afkvæmi af því sjálfstæði landsins sem var á sínum tíma ætlað fámennum klúbbi kaupahéðna, fremur en almenningi í landinu.
„Nýlenduveldið var einfaldlega yfirfært á hendur fárra útvalinna sem fengu að leika sér í peningabuddu alþýðunnar. Og þetta er vitað. Fyrr og síðar hafa íslenskir heildsalar haldið eftir sínum hlut, á kostnað almennings, langt utan allrar samkeppni. Ef einingarverðið hefur staðið í 100 krónum, hafa þeir þvingað það niður í 95 krónur, en fengið að kaupa inn varninginn á 110 krónur.“
„Mismunurinn, fimmtán krónurnar, hafa svo alltaf verið geymdar erlendis, hjá birgjunum – og hans svo vitjað seinna meir, án þess að það hafi nokkurn tíma verið upplýst, hvað þá að nokkur einasti skattur sé greiddur af földu fénu.“
„Og allra haganlegast hefur þetta auðvitað verið hjá þeim kærleiksríku kapítalistum sem eignast hafa einkaumboð á einhverjum útlenskum varningi, því þá er reiknikúnstin af þessu taginu slegin í gadda,“ skrifar Sigmundur.
Þetta er vitað, bætir hann við.
„Og þetta hefur löngum verið haft í flimtingum í þröngum hópi íslenskra heildsala sem hafa komist upp með galskapinn allt frá byrjun síðustu aldar, þegar kóngurinn sleppti landanum lausum.
Frægt er þegar forkólfar Bónuss gáfu íslenska heildsalakerfinu pungspark á sínum tíma. Og fóru að flytja inn sjálfir, fram hjá kerfinu, altso í þágu almennings, en ekki einhverra fjölskyldna, útvalinna að íslenskum sið. Þá barst ramakveinið úr repúblikanaflokki landsmanna, þeirri hérlenskri hagsmunagæsluhreyfingu sem á allt sitt undir auðmönnum, en hann hafði ekki önnur ráð en að uppnefna Bónus nógu oft svo Baugsveldið sæti eftir í hugum landsmanna.
Á meginlandi Evrópu er einkaumboðskerfið ekki liðið – og hvað þá íslenska heildsalahugsunin; að taka sitt, einmitt það lykilatriði að láta liðið borga, hvað sem það kostar,“ skrifar Sigmundur að lokum.
