Sig­mundur Davíð á­hyggju­fullur: „Ís­land sett á kort er­lendra glæpa­gengja“

Sig­mundur Davíð Gunn­laugs­son, for­maður Mið­flokksins, segir að ís­lensk stjórn­völd hafi að undan­förnu tekið á­kvarðanir sem aug­lýsa Ís­land sem væn­legan á­fanga­stað fyrir hælis­leit­endur. Hann óttast að Ís­land verði að eins­konar griða­stað fyrir glæpa­gengi ef fer sem horfir.

Sig­mundur skrifar um málið í Morgun­blaðið í dag og bendir á að ekki sé langt síðan hlut­fall um­sókna var lang­lægst á Ís­landi af ríkjum Norður­landanna miðað við fólks­fjölda. Yfir­skrift greinar Sig­mundar er Ís­land sett á kort er­lendra glæpa­gengja.

Vænlegur áfangastaður?

„Það sem hef­ur gerst síðan þá er að hin Norður­landa­­rík­in hafa mark­visst unnið að því að draga úr slík­um um­­­sókn­um á meðan ís­­lensk stjórn­völd hafa tekið á­kv­arðanir sem aug­­lýsa Ís­land sem væn­­leg­an á­fanga­stað.“

Sig­mundur Davíð segir að hlut­falls­lega séu um­sóknir á Ís­landi nú sex­falt fleiri en í Noregi og Dan­mörku miðað við höfða­tölu.

„At­hygli vek­ur að þrátt fyr­ir veru­­leg­ar ferða­tak­­mark­an­ir vegna kór­ónu­veirunn­ar hef­ur dregið mun minna úr hæl­is­um­­sókn­um á Ís­landi en í fyrr­­nefnd­um ná­granna­lönd­um. Í júlí síðast­liðnum, eft­ir að lít­il­­lega var slakað á ferða­tak­­mörk­un­um, kom mesti fjöldi sem komið hef­ur til lands­ins á ein­um mánuði frá því 2017 en það ár sóttu 1.096 manns um hæli hér á landi.“

Sig­mundur segir að flestir þeirra sem leita hælis á Ís­landi hafi fengið al­þjóð­lega vernd annars staðar, eiga ekki rétt á hæli eða áttu að sækja um í löndunum sem þeir fóru í gegnum á leiðinni til Ís­lands.
„Það er þrátt fyr­ir að skil­yrðin fyr­ir hæl­is­veit­ing­um hafi verið rýmkuð veru­­lega á Ís­landi að und­an­­förnu.“

Miklar efasemdir

Þá segir hann að erfið­lega gangi að af­greiða hinn mikla fjölda um­sókna og það sé af­leiðing af á­kvörðunum stjórn­valda fremur en vinnu þeirra sem falið er að sjá um verk­efnið. Bendir hann á að Mið­flokkurinn hafi lagt fram þings­á­lyktunar­til­lögu á síðasta ári um beitingu 48 tíma reglunnar sem Norð­menn hafa beitt árum saman.

„Við­brögð ís­­lensku rík­is­­stjórn­ar­inn­ar ganga á­fram þvert á það sem er að ger­ast í hinum Norður­landa­­ríkj­un­um. Nú birt­ist aft­ur frum­­varp fé­lags­­mála­ráð­herra og rík­is­­stjórn­ar­inn­ar um mál­efni inn­flytj­enda. Það tókst að taka málið út af dag­­skrá síðasta þings og það var hvergi að finna á þing­­mála­­skrá rík­is­­stjórn­ar­inn­ar við upp­­haf þessa þings. Til­­­gang­ur máls­ins er sá að jafna stöðu þeirra sem leita til Ís­lands hvernig sem þeir koma. Hvort sem þeim er boðið hingað eft­ir að staða þeirra hef­ur verið met­in í sam­ráði við flótta­manna­­stofn­an­ir eða mæta sjálf­ir til lands­ins, lög­­lega eða ó­lög­­lega.“

Sig­mundur lýsir yfir miklum efa­semdum um þetta og segir að á sama tíma og ná­granna­löndin fara í þver­öfuga átt sé verið að setja stóran rauðan hring um Ís­land sem á­fanga­stað, meðal annars fyrir glæpa­gengi sem oft taka al­eiguna af fólki með því að selja því væntingar um betra líf á nýjum stað. Óttast hann að af­leiðingin gæti orðið marg­földun í fjölda um­sókna sem yrði erfitt fyrir 350 þúsund manna þjóð. „Á meðan mun kostnaður­inn við mála­­flokk­inn marg­fald­ast og geta okk­ar til að hjálpa þeim sem þurfa mest á hjálp að halda mun líða fyr­ir.“

Heimsótti Möltu og Líbanon

Sig­mundur kveðst hafa kynnt sér vandann þegar hann ferðaðist til Möltu og Líbanons og heim­sótti flótta­manna­búðir.

„Fyr­ir ligg­ur að stór­hættu­­leg glæpa­­gengi skipu­­leggi þess­ar ferðir að miklu leyti. Þau halda úti face­book­síðum, dreifa aug­­lýs­ing­um á götu­horn­um og leita allra leiða til að selja fólki ó­raun­hæf­ar von­ir um betri kjör. Upp­­­lýs­ing­ar um bestu á­fanga­staðina dreifast hratt á sam­­fé­lags­­miðlum.“

Sig­mundur segist til dæmis hafa verið upp­lýstur um hvernig glæpa­gengi starfa í Norður-Afríku.

„Fólk sem hef­ur oft borgað um 10.000 doll­ara eða evr­ur á mann er flutt víða að frá Af­r­íku og Asíu og svo sett í of­hlaðna báta á norður­­strönd Af­r­íku. Yf­ir­­leitt fylgja björg­un­ar­vesti og einn gervi­­hnatt­a­sími á­samt síma­­núm­er­um hjá strand­gæslum vest­rænna ríkja eða bát­um hjálp­ar­­sam­­taka. Mark­miðið er að kom­ast út fyr­ir land­helgi (oft­ast land­helgi Líb­íu) og hringja þá eft­ir að­stoð og gefa upp stað­setn­ing­una. Þannig eru strand­­gæsl­an og hjálp­ar­­sam­tök kom­in í þá sér­­­kenni­­legu stöðu að veita þjón­ustu fyr­ir glæpa­­sam­tök og gera þeim kleift að selja fólki lífs­hættu­­lega báts­­ferð.“

Sig­mundur segir í lok greinar sinnar að Ís­lendingum væri nær að líta til stefnu Dan­merkur.

„Fyr­ir þing­­kosn­ing­ar í Dan­­mörku kynntu Sósí­al­demó­krat­ar tíma­­móta­­stefnu í inn­flytj­enda­­mál­um. Þar var leit­ast við að læra af bit­urri reynslu og tekið á flestu því sem mis­far­ist hef­ur á liðnum árum og ára­tug­um. Lögð var á­hersla á að Dan­ir hefðu sjálf­ir stjórn á því hverj­um væri boðið til lands­ins. Gerð var krafa um að þeir sem fengju hæli löguðu sig að sam­­fé­lag­inu og rak­in at­riði sem voru til þess ætluð að draga úr lík­un­um á því að glæpa­­menn seldu fólki Dan­­mörku sem á­fanga­stað.“

Hann segir að Danir geri sér nú grein fyr­ir því að sterkt vel­­ferðar­­kerfi og opin landa­­mæri fari ekki sam­an.

„Við ætt­um að líta til reynslu Dana og í­grundaðrar stefnu danskra jafnaðar­manna. Hverf­um frá þeirri yf­ir­­borðs­mennsku sem ein­­kennt hef­ur um­ræðu um þessi mál. Um­ræðu þar sem þeir sem sem benda á stað­reynd­ir og leita leiða til að hjálpa þeim sem þurfa mest á hjálp að halda eru kallaðir öll­um ill­um nöfn­um til að hindra rök­ræðu og við­halda tál­­sýn. Fyrsta skrefið er að hætta að gera á­standið verra með frum­vörp­um eins og því sem rík­is­­stjórn­in boðar nú.“