Sæ­var Helgi ó­sáttur með ná­granna sinn: „Hvaða há­vaði er þetta?“

Sæ­var Helgi Braga­son, betur þekktur sem Stjörnu-Sæ­var, segist hafa brugðið heima hjá sér er hann sötraði morgun­kaffið.

„Hvaða há­vaði er þetta?“ hugsaði ég með mér þar sem ég sat og sötraði morgun­kaffið. Glugginn var opinn og smám saman rann það upp fyrir mér. Þetta var dísel­trukkur í lausa­gangi.
Mengunar­skýið barst inn á heimilið. Há­vaðinn líka. Ég lokaði glugganum, leit út og sá að fram­rúða bílsins var hrímuð eftir hroll­kalda októ­bernóttina,“ skrifar Sæ­var á Vísi.

„Senni­lega nennti ná­granninn ekki að skafa fram­rúðuna. Skil það vel. Lík­lega vildi hann setjast inn í hlýjan og nota­legan trukkinn sinn. Það er líka ó­sköp skiljan­legt. Þótt ó­lög­legt sé að skilja bíl eftir í lausa­gangi þá lítum við fram­hjá því fyrir smá­vegis nota­leg­heit.“

„Nokkrum morgnum seinna neyddist ég til að nota bílinn minn. Hann er raf­bíll. Í stað þess að arka út í kaldan morguninn sat ég í mestu makindum innan­dyra, tók upp snjall­símann og ræsti bílinn með appi. Vertu tuttugu gráðu heitur þegar ég kem út, takk,“ skrifar Sæ­var.

Senni­lega urðu engin vör við neitt á meðan hrímið bráðnaði af rúðunum, segir Sæ­var.

„Raf­bíllinn gaf nefni­lega hvorki frá sér heilsu­spillandi loft­mengun né há­vaða­mengun sem raskaði svefni ná­grannanna. Loftið var pínu­lítið heil­næmara og drunurnar i bíla­sin­fóníu hverfisins ögn lág­værari.“
„Þetta er agnar­smár en já­kvæður angi á ör­lítið vist­vænna sam­fé­lagi. Hljóð­látari sam­göngu­tæki sem ganga ekki fyrir jarð­efna­elds­neyti heldur hreinni, inn­lendri orku. Orku sem ég veit alltaf hvað kostar og er óháð sveiflum á al­þjóða­markaði eða duttlungum ein­ræðis­herra.“

Sæ­var spyr síðan en hvað um raf­hlöðurnar?

„Í hvert sinn er ég held fyrir­lestur eða tala um lofts­lags­mál og kem inn á raf­bíla­væðinguna er spurt, hvað með raf­hlöðurnar? Eru þær ekki svo ó­um­hverfis­vænar?“

„Um raf­bíla grassera margar mýtur á sam­fé­lags­miðlum, flestar kol­rangar. Er nema von. Það mætti halda að ein­hver hafi hags­muni af því að af­vega­leiða og seinka að­gerðum. Árið 2021 sótti mann­kynið 4,2 milljarða tonna af olíu og 8,2 milljarða tonna af kolum í iður jarðar. Með öðrum orðum sóttum við 40 þúsund sinnum meiri olíu og 74 þúsund sinnum meira af kolum en liþíumi, aðal­hrá­efninu í raf­hlöður fyrir tölvur, síma og bíla nú­tímans,“ skrifar Sæ­var.

„Allt jarð­efna­elds­neytið var brennt. Við brunann bættust 39 milljarðar tonna af gróður­húsa­loft­tegundinni kol­díoxíði við and­rúms­loftið. Liþíumið er og verður notað aftur og aftur.
Raf­bíla­væðingin hefur marga kosti. Fyrir utan minni há­vaða- og loft­mengun eru raf­bílar miklu orku­nýtnari. Bensín­bíll sóar um 80% af orkunni í elds­neytinu sem þú setur á hann. Ef þú tekur bensín fyrir 10 þúsund krónur fara einungis um 2000 kr í að knýja bílinn á­fram. Restinni, 8000 krónum, er sóað í hita,“ bætir hann við.

Að sögn Sæ­var nýtir raf­bíll hins vegar 85-90% orkunnar sem þú setur á bílinn. Þetta veldur því að raf­bílar eru líka hreinni en bensín­bílar þótt raf­orkan væri fram­leidd með kolum. Þökk sé endur­nýjan­legum orku­gjöfum á Ís­landi er raf­bíll marg­falt vist­vænni en bensín- eða dísel­bíll. Frá vöggu til grafar.

„Raf­bílar og fram­leiðsla þeirra verður sem betur fer sí­fellt grænni með aukinni notkun á endur­nýjan­legum orku­gjöfum á heims­vísu og tækni­fram­förum. Í dag krefst fram­leiðsla á raf­hlöðu orku sem jafn­gildir um það bil 336 lítrum af bensíni. Endist raf­bíll í ára­tug er sá orku­kostnaður hverfandi lítil miðað við sparnaðinn sem hlýst af því að þurfa aldrei að knýja bílinn með bensíni. Til saman­burðar notar fjöl­skylda á að giska 1000 til 1500 lítra af bensíni fyrir meðal­akstur á ári. Í­myndaðu þér ef það eru tveir bílar eða fleiri á heimilinu.“

„Raf­hlöðurnar eiga sér fram­halds­líf. Þær inni­halda verð­mæt frum­efnum sem eyðast aldrei. Í dag eru gamlar raf­bílaraf­hlöður nýttar á ýmsan hátt, til dæmis sem vara­afl­gjafar á í­þrótta­leik­vöngum. Ég veit ekki til þess að hægt sé að brenna eða nýta bensín tvisvar. Og úr­gangurinn er bara til vand­ræða.“

„Helsti gallinn við raf­bíla er að þeir eru bílar. Allir bílar taka pláss. Allir bílar spæna upp göturnar, sér í lagi á negldum dekkjum. Allir bílar eru auð­linda­frekir. Allir bílar eru dýrir, bæði í heimilis­bók­haldinu og fyrir sam­fé­lagið. Allir bílar eru ó­um­hverfis­vænir, elds­neytis­bílar meira en raf­bílar. Við ættum því að kapp­kosta við að fækka eknum kíló­metrum eins og við getum.

Þótt raf­bílar séu ekki full­komnir og verði aldrei, þá eru þeir samt svo miklu skárri en elds­neytis­bílarnir sem þeir leysa af hólmi,“ skrifar Sæ­var að lokum.