Plastmengun: Ráðherra vill samræma flokkun sorps hjá sveitarfélögum

Framleiðsla á plasti í heiminum nærri tvöfaldaðist á milli áranna 2000 og 2017, segir í nýrri áætlun umhverfisráðuneytisins þar sem kynntar eru fleiri aðgerðir gegn plastmengun á Íslandi og við Íslandsstrendur.

Guðmundur Ingi Guðbrandsson, umhverfisráðherra segir í þættinum 21 í kvöld, miðvikudag um nýja að aðgerðaráætlun um minni plastmengum: „Ég vil fyrst segja að plast er mjög nytsamleg vara þegar hún er notuð rétt getum við sagt, hún hefur verið mjög mikilvæg til þess meðal annars að geyma matvöru en það er ekki gott þegar plastið endar úti í umhverfinu og í hafinu hvort sem um er að ræða einnota plast eða plast sem er fjölnota“.

„Í rauninni erum við að horfa á gríðarlega stóra alþjóðlega áskorun og hún er svo stór að sum ríki, og þar hef ég reynt að leggja mitt á vogarskálarnar fyrir hönd Íslands, er að vinna því fylgi á alþjóðavettvangi að það verði gerður sértakur alþjóðlegur samningur til þess að takast á við plastmengun, sérstaklega hvernig hún berst í haf og þá örplast og annað plast“.

Plast finnst í 40 prósent tilvika í vöruumbúðum, 20 prósent tilheyrir byggingariðnaði, um 10 prósent í ökutækjum, 6 prósent teljast til raftækja og annað eða um fjórðungur til húsgagna, fatnaðar, lækningatækja, landbúnaðartækja og annarra tækja og vara.

Umhverfis- og auðlindaráðherra kynnti á fundi ríkisstjórnarinnar í gær nýja aðgerðaráætlun gegn plastmengun sem snýst um að draga úr notkun plasts – auka endurvinnsluna og skoða sérstaklega plast í hafi, örplastið.

Það sem vekur athygli í aðgerðaráætluninni er að þar kemur fram að einungis eru til upplýsingar um endurvinnslu umbúðaplasts hér á landi. Tæplega 50 kíló af plastumbúðum fara til förgunar eða endurvinnslu eða að meðaltali á hvern íbúa landsins eða 16.500 tonn á ári í heild. Minna en 5 prósent af öðru plasti fer í endurvinnslu.

þriðjungur aðgerðanna er þegar kominn til framkvæmda, til að mynda bann við afhendingu burðarpoka án gjaldtöku. Í sumar samþykkti Alþingi svo frumvarp þar sem bann var lagt við markaðssetningu ýmissa einnota plastvara, svo sem bómullarpinna, hnífapara og blöðruprika.

Í aðgerðaráætlunni eru 18 aðgerðir sem miða að því að draga úr plastnotkun í samfélaginu, auka endurvinnslu plasts og sporna gegn plastmengun í hafi. Sex nú þegar komnar til framkvæmda, til dæmis fyrsta aðgerðin.

Eftirtaldar aðgerðir kynnti Guðmundur Ingi í ríkisstjórn í vikunni:

Aðgerð 1: Notkun burð­ar­poka úr plasti verður hætt.

Aðgerð 2: Dregið úr umhverf­is­á­hrifum af til­teknum vörum úr plasti.

Aðgerð 3: Styrkir til rann­sókna og þró­unar á plast­lausum lausn­um.

Aðgerð 4: Vit­und­ar­vakn­ing um ofnotkun einnota plast­vara.

Aðgerð 5: Við­ur­kenn­ing fyrir fram­úr­skar­andi plast­lausar lausn­ir.

Aðgerð 6: Þátt­taka í Grænum skrefum í rík­is­rekstri gerð almenn.

Aðgerð 7: Neyt­endum auð­veldað að fá afgreidd mat­væli í eigin umbúð­ir.

Aðgerð 8: Ábyrg notkun plasts í atvinnu­líf­inu.

Aðgerð 9: Inn­leið­ing skyldu til sam­ræmdrar flokk­unar úrgangs.

Aðgerð 10: Athugun á mögu­leikum til álagn­ingar úrvinnslu­gjalds á fleiri plast­vör­ur.

Aðgerð 11: Grænar lausnir fyrir atvinnu­lífið - mið­læg upp­lýs­inga­gjöf.

Aðgerð 12: Græn nýsköp­un.

Aðgerð 13: Sam­ræmdar rann­sóknir á plast­mengun í hafi.

Aðgerð 14: Bætt skólp­hreins­un.

Aðgerð 15: Dregið úr losun örplasts með ofan­vatni.

Aðgerð 16: Tak­mark­anir á mark­aðs­setn­ingu snyrti­vara sem inni­halda örplast.

Að­gerð 17: Hreinsun íslenskra stranda.

Aðgerð 18: Meiri end­ur­heimt tap­aðra veið­ar­færa.