„Upplýsingar yfirvalda, þríeykis og annarra, um bóluefni er varla hægt að kenna við annað en óreiðu,“ segir Össur Skarphéðinsson, fyrrverandi þingmaður og ráðherra til margra ára, um stöðu mála vegna bólusetningar við COVID-19.
Óljós svör komu fram á upplýsingafundi almannavarna í morgun um dreifingu bóluefnis til landsmanna og sagði Ásta Valdimarsdóttir, ráðuneytisstjóri í heilbrigðisráðuneytinu, að ekki væri samið um afhendingartíma í þeim samningum sem gerðir hafa verið.
Össur bendir á í langri færslu á Facebook að fyrir stuttu hafi yfirvöld barið bumbur yfir því að vera búin að semja við Pfizer um bóluefni fyrir alla þjóðina. Talað hafi verið um að bólusetning yrði kláruð á fyrsta og öðrum ársfjórðungi 2021 og ekkert benti til annars en að nóg bóluefni yrði til reiðu innan skamms.
„Á síðustu dögum hefur hins vegar komið í ljós að mjög mikið mun skorta upp á að bóluefnið berist í tíma. Nú er talað um að bólusetning verði ekki lokið fyrr en undir lok árs. Fulltrúar kerfisins fóru í flæmingi undan spurningum Björns Inga um bóluefnin á upplýsingafundinum í dag. Skýr svör komu ekki fram. Þar kom hins vegar fram sú ótrúlega staðreynd að þó íslensk stjórnvöld hefðu gert samninga við einstaka lyfjarisa þá hefðu þau EKKI samið um afhendingartíma. Þetta er í reynd ótrúlegt og virkar satt að segja sem dæmalaust klúður. Hverjir gengu svona laust frá samningum og hver ber ábyrgð á því? Vissu ráðherrar ekki af þessu þegar þeir sköpuðu væntingar hjá þjóðinni - m.a. ferðaþjónustunni - um að búið yrði að bólusetja þjóðina á fyrri part árs?“
Björn Ingi Hrafnsson, ritstjóri Viljans og höfundur bókarinnar Vörn gegn veiru, skrifar einnig um málið eftir upplýsingafundinn í dag. Björn Ingi hefur setið býsna marga upplýsingafundi en í pistli sínum segir hann að í dag hafi honum í fyrsta skipti hann ekki fá fullnægjandi svör við spurningum sínum.
Össur segir að þessi staða gæti orðið Íslendingum dýr í lífsgæðum og kostnaði. Segir hann að ef bólusetningum verði ekki lokið fyrr en seinni part næsta árs – þvert á væntingar sem stjórnvöld sköpuðu – þýði það meðal annars að eitt ferðaþjónustusumar til viðbótar mun glatast.
„Það kostar þjóðarbúið tugi milljarða og líklega fjölda fyrirtækja sem hafa getað dregið fram lífið. Séð af Vesturgötunni virkar þetta afleit frammistaða hjá heilbrigðisyfirvöldum,“ segir Össur sem bætir við að nú sé spurningin þessi:
„Hvernig ætla stjórnvöld að bregðast við þessari nýju stöðu - sem þau sjálf virtust ekki lesa úr eigin gerningum? Ætla þau bara að sitja á sínum rassi og sjá hvort þetta reddist ekki gegnum Pfizer og AstraZeneca? Þau fyrirtæki virðast þó í reynd hafa beitt upp gagnvart þörfum Íslendinga. Hið síðara er þar að auki með með bóluefni sem virðist miklu síðra bóluefnum sem verið er að framleiða til dæmis í Kína og Rússlandi.“
Össur segir að í þessari stöðu þurfi stjórnvöld að slást til að bjarga íslenskum hagsmunum.
„Mjálmið á upplýsingafundinum um að Íslendingar væru svo smáir að betra væri að vera í stóru samfloti virkjar hjákátlega andspænis þeirri staðreynd, að gegnum tengsl við æðstu ráðamenn Kína komu flugvélafarmar þaðan í sumar með grímur og annað sem Íslendinga skorti fyrir heilbrigðisþjónustuna. Gildir eitthvað annað um bóluefni?
Í Sameinuðu furstadæmunum og að ég best veit einu öðru arabaríki er verið að sprauta fólk með kínversku bóluefni sem hefur 86% virkni. Í Abu Dhabi hefur það staðið yfir í heilan mánuð. Annað bóluefni kínverskt virðist jafn gott. Um tólf önnur bóluefni kínversk eru að komast nálægt framleiðslustigi.“
Össur spyr hvers vegna stjórnvöld fara ekki á sömu stúfa og í sumar og hafi beint samband við kínversk stjórnvöld og fái þaðan bóluefni, að minnsta kosti þar til Pfizer fer að standa við samninga.
„Ríka fólkið í Evrópu sækist eftir bóluefnum þaðan af því buzzið hjá milljónamæringunum er að þar sé besta bóluefnið að finna. Hvað veit ég. Er það pólitískur rétttrúnaður a la Trump sem veldur að ekki má leita Kínverja? Hvað með rússnesku bóluefnin? Hvaða hagsmunir koma fyrst? Á meðan blæðir ferðaþjónustu og fleiri almennir borgarar munu eiga um sárt að binda en ella.“
