Síðasti þáttur Verbúðarinnar var sýndur á RÚV í gær, í þáttunum er fiskveiðistjórnunarkerfið fyrirferðarmikið og sýnt í grófum dráttum hvernig það kom til. Ólína Þorvarðardóttir, fræðimaður og fyrrverandi þingmaður Samfylkingarinnar, sendi frá sér messu á Facebook í tilefni af lokum þáttarraðarinnar, hafa skrif hennar vakið mikla athygli:
„Og hvernig fæst fiskur ef enginn er kvótinn? En strákarnir að norðan fengu það sem þeir vildu og hafa síðan athafnað sig skefjalaust, bæði innanlands og utan eins og frægt er orðið, því að meira en helmingur af starfsemi Samherja ku vera erlendis núorðið í um 12 löndum. Hverjum er ekki sama um þessi smápleis vestur á fjörðum? er viðhorfið sem stóð skrifað á andlit leikarans sem lék nýja eigandann. Lék hlutverk sitt óhuggulega vel - eins og raunar allir aðrir í þessari frábæru þáttaseríu,“ segir Ólína.
„Kvótakerfið í þeirri mynd sem því var komið á var, að segja má, hinn fullkomni glæpur, framinn fyrir opnum tjöldum með samþykki Alþingis. Misgjörð sem aldrei hefur fengist leiðrétt.“
Hún segir að þarna hafi þjóðarauðlindinni verið afhent nokkrum aðilum til ráðstöfunar og kerfinu skellt í lás:
„Enginn möguleiki á nýliðun nema fyrir milljarðamæringa sem keypt geta kvóta af þeim sem fengu hann fyrir ekki neitt. Hins vegar hafa menn verði gerðir að leiguliðum í stórum stíl, því þeir sem eiga kvóta eru ekki mjög ginnkeyptir fyrir því að selja hann. Þeir fénýta hann hins vegar með ýmsum hætti, veiða hann, leigja hann og veðsetja.“
Ólína leggur til breytingar:
„Það væri kerfi með tímabundnum nýtingarsamningum (12-20 árum) sem menn greiddu fyrir eðlilegt gjald sem rynni til þjóðarinnar, að uppfylltum skilyrðum um skynsamlega umgengni við auðlindina. Brot á borð við brottkast og kvótasvindl myndu varða uppsögn nýtingarsamings,“ segir hún.
„Að samningstíma liðnum yrðu nýtingarleyfi boðin upp að nýju og menn greiddu fyrir þau eðililegt gjald. Síðan mætti hafa til hliðar uppboðspott fyrir skammtímakvóta, segjum 20 þúsund tonna kvóta, sem smærri útgerðaraðilar gætu boðið í frá ári til árs og myndaði þannig markaðsverð. Þetta ásamt frjálsum strandveiðum væri vísir að heilbrigðu kerfi. En það er því miður fjarri veruleikanum í dag.“
Hún segir Verbúðina hafa opnað augu margra: „Takk fyrir Verbúðina, þið öll sem að henni stóðuð. Hún hefur opnað augu margra. Og þá er til nokkurs unnið.“
