Ólafur Ragnar Grímsson, fyrrverandi forseti Íslands, segir að næsta stóra spurning um stöðuna í Bandaríkjunum sé ekki sú hvort Joe Biden, verðandi forseta, takist að græða þau sár sem árásin á þinghúsið í Washington skildi eftir sig í liðinni viku.
Ólafur segir að stóra spurningin nú sé sú hvort stuðningsmenn Donalds Trump muni mæta vopnaðir næst þegar þeir láta til skarar skríða. Ólafur Ragnar ræddi málefni Bandaríkjanna í Morgunútvarpinu á Rás 2 í morgun.
„Það eru um 400 milljónir skotvopna í umferð meðal almennings í Bandaríkjunum. Það er meira en ein byssa á hvert mannsbarn í landinu, hvort sem það eru börn í vöggu eða gamalmenni. Þetta eru engar smá byssur. Þetta eru að stórum hluta þannig skotvopn að þau geta drepið fjölda manns hver byssa á skömmum tíma,“ sagði Ólafur og bætti við að kjarninn í Samtökum byssueigenda í Bandaríkjunum séu einstaklingar sem styðja Donald Trump.
„Eins og ég segi eru þetta ekki venjulegir rifflar, þetta eru vopn sem geta drepið fjölda fólks á örfáum mínútum. Ef það gerist er eiginlega engin önnur leið fyrir nýjan forseta en að fara beita hernum á eigin þjóð,“ sagði Ólafur Ragnar.
Ólafur sagði að stuðningsmenn Trumps væru ekki búnir að segja sitt síðasta, en um 70 milljónir Bandaríkjamanna kusu Donald Trump í kosningunum í nóvember. „Það eru milljónir þeirra sannfærðar um að kosningunum hafi verið stolið og hinn réttkjörni forseti sé Donald Trump og það sé kominn tími til kominn að fólk sem styður hann taki valdastofnanir yfir. Það mun mæta aftur, hvenær er spurningin. En Þegar það mætir aftur, mun það mæta með byssurnar?“
Ólafur Ragnar segist hafa upplifað undrun og sorg þegar hann fylgdist með atburðunum síðastliðinn miðvikudag við þinghúsið í Washington. „Þetta er ekki venjuleg bygging, þinghúsið í Washington. Ég hef nú komið þar mjög oft á undanförnum 30-40 árum og í hvert sinn sem ég geng um bygginguna hef ég alltaf fyllst lotningu vegna þeirrar sögu og sýnar á lýðræðið sem þessi bygging felur í sér,“ sagði hann og bætti við að byggingin væri í raun eins konar helgidómur lýðræðisins í Bandaríkjunum.
Ólafur Ragnar sagði að aðdragandinn að atburðunum í síðustu viku væri langur og það væri misvísandi að skella allri skuldinni á Donald Trump þó hann beri vissulega mikla ábyrgð. Hann segir að áður fyrr, á tímum Kennedy, Reagans og fyrstu árum Bill Clinton í embætti, hafi verið hægt að tala um Bandaríkin sem einhuga þjóð þar sem djúp samstaða ríkti um höfuðþætti.
„Það er algerlega liðin tíð,“ sagði hann og bætti við að nú væru Bandaríkjamenn klofnir og mjög djúpstæður pólitískur ágreiningur í landinu um ýmis mál. Nefndi hann til dæmis gjánna milli ríkra og fátækra og sérstaklega lægri millistéttarinnar svokölluðu sem hefur ekki séð neina bót á sínum lífskjörum á síðustu 20-30 árum. Hann nefndi svo kynþáttaágreining, trúanlegan ágreining og ágreining í siðferilsmálum sem birtist meðal annars í mismunandi afstöðu til fóstureyðinga. Þá nefndi hann afstöðuna til vopnaburðar sem fjallað er um hér að framan. „Þessir þættir hafa klofið samfélagið á svo afgerandi hátt,“ sagði hann og nefndi að það væri eðlilegt að spyrja sig að því hvort samfélag sem er svo klofið getur náð samstöðu til að ráða við þau miklu vandamál sem þjóðin glímir við, bæði heima fyrir og á alþjóðlegum vettvangi.
