Njörður P. Njarðvík, rithöfundur og fyrrverandi formaður útvarpsráðs, segir að á Ríkisútvarpinu starfi fréttamenn sem eru svo illa máli farnir, að það er til hreinnar skammar.
Njörður gerir þetta að umtalsefni í aðsendri grein sem birtist í Fréttablaðinu í dag. Hann rifjar upp dæmi úr sjónvarpsfréttum 29. júlí síðastliðinn þar sem fréttamaður spurði viðmælanda sinn eftirfarandi spurningar: „Hvernig er umferðin búin að vera að ganga?“
Njörður segir að sem gamall formaður útvarpsráðs sé hann dapur yfir því að þurfa að skrifa Stefáni Eiríkssyni útvarpsstjóra bréfið. Erindið sé þó að minna hann á ákvæði 1. greinar laga um ríkisútvarpið þar sem tilgreind er sérstök skylda til að rækta íslenska tungu.
„Þessi skylda er hörmulega vanrækt að mínu áliti. Við stofnun þína starfa fréttamenn sem eru svo illa máli farnir, að það er til hreinnar skammar, eins og tilvitnun hér að ofan ber vitni um. Í fréttum eru því miður alltof oft ambögur og málfræðivillur. Allnokkrir fréttamenn kunna ekki einfaldar sagnbeygingar. Þeir virðast alls ekki kunna skil á núliðinni tíð, heldur þrástagast á „búið að, búið að“ – og sama gildir um framtíð þar sem hún er látin víkja fyrir „kemur til með að“.“
Njörður segir að þetta sé ekki einungis ljótt mál og klúðurslegt heldur smiti það út frá sér til almennings eins og dæmin sanna.
„Þeir hinir sömu eiga líka í miklu basli að greina á milli framsöguháttar og viðtengingarháttar, ekki einungis á eftir hvort og ef, heldur hættir þeim til að ofnota viðtengingarhátt þar sem betur fer á einföldum framsöguhætti. Nú skyldi maður ætla tiltölulega auðvelt að kenna þessum fréttamönnum tíðir og hætti sagnorða. Hjá stofnun þinni starfar sérstakur málfarsráðunautur – sem gerir hvað?“
Njörður segir að það séu ekki einungis sagnir sem vefjast fyrir fréttamönnum.
„Málfar þeirra einkennist einnig af orðafátækt, enda staglast þeir sí og æ á sömu orðum og orðasamböndum – og svo hættir þeim til að hrúga inn nafnorðum í stað sagna sem gera málið spengilegra og beinskeyttara. Í þeirra munni ræða menn ekki mál, heldur taka orðræðu, fundir standa ekki enn, heldur eru enn í gangi og mót, hátíðir eða samkomur eru ekki haldnar, heldur fara fram. Raunar má segja að næstum hreint allt sé í gangi eða fari fram. En málfari fer því miður ekki fram.“
Njörður veltir fyrir sér ástæðum þessa og segist telja að þessir ágallar stafi einfaldlega af því að fréttamenn hugsa ekkert um málfar sitt og leitist raunar ekki við að vanda sig.
„Ég veit vel að hér eiga fréttamenn ríkisútvarpsins ekki einir sök. Óvandað málfar má heita einkenna mestallan fréttaflutning íslenskra fjölmiðla. En ég geri miklu meiri kröfur til ríkisútvarpsins, enda ber því sérstök skylda til að rækta íslenska tungu eins og tilgreint er í lögum. Ég vona þess vegna að þú beitir þér sérstaklega í þeirri viðleitni að vanda betur málfar starfsmanna þinna,“ segir Njörður að lokum í bréfi sínu til Stefáns.
