Margir minnast Svavars: „Ís­land er önd­vegis­manni og góðum syni fá­tækara“

Út­för Svavars Gests­sonar, fyrr­verandi þing­manns, ráð­herra og sendi­herra, fer fram frá Dóm­kirkjunni í dag. Svavar lést á Land­spítalanum þann 18. janúar síðast­liðinn, 76 ára að aldri.

Fjöl­margir minnast þessa merka manns í minningar­greinum í Morgun­blaðinu í dag og meðal þeirra eru fé­lagar Svavars í pólitík.

Katrín Jakobs­dóttir for­sætis­ráð­herra og eigin­maður hennar, Gunnar Sig­valda­son, fara hlýjum orðum um Svavar í grein sinni, „al­þýðu­piltinn sem aldrei gleymdi upp­runa sínum og taldi sig ekkert betri en annað fólk“ eins og þau komast að orði.

„Stundum eiga fyrr­verandi stjórn­mála­menn það til að vera bitrir yfir hlut­skipti sínu en því var ekki að heilsa hjá Svavari. Hann hafði vissu­lega skoðanir á mönnum og mál­efnum, og það sterkar, en var ekki einn þeirra sem telja að þeir geri allt betur en allir aðrir. Svavar var þó á­vallt til taks ef annað fólk þurfti að leita til hans og þau voru ófá skiptin sem Katrín gat notið reynslu hans.“

Ólafur Ragnar Gríms­son, fyrr­verandi for­seti Ís­lands, minnist Svavars einnig en þeir voru lengi sam­herjar í Al­þýðu­banda­laginu.

„Svavar Gests­son var eini leið­togi ís­lenskra vinstri­manna sem gat í krafti eigin at­hafna, orð­ræðu og minninga tengt saman gönguna löngu frá tímum Einars og Brynjólfs til Sam­fylkingar, Vinstri-grænna og ríkis­stjórnar Katrínar,“ segir Ólafur og bætir við að hug­sjónir um jöfnuð og fé­lags­legt rétt­læti hafi á­vallt verið leiðar­ljós hans.

„Það var stundum sagt að við hefðum verið odd­vitar ó­líkra fylkinga og ýmsir skemmtu sér við að tína til á­greinings­efnin. Þá gleymdust jafnan stórar stundir þegar sam­staða okkar og bræðra­lag réði úr­slitum. Tengslin frá hinum gamla skóla reyndust sterk; bönd sem aldrei trosnuðu þótt oft væri öldu­gangur í siglingunni. Frá­sagnir um ævi­feril ná ekki að fanga geislandi sjarma bar­áttu­manns, leiftrandi til­svör og glampa í augum, kímnina sem oft breytti spennu í ó­vænta gleði. Í vitund fé­laganna var Svavar fyrst og fremst heillandi. Engum líkur. Ein­stakur.“

Helgi Bernódus­son, fyrr­verandi skrif­stofu­stjóri Al­þingis, segir að þekking Svavars á stjór­mála­sögunni, einkum vinstri hreyfingar, hafi verið ein­stæð. „Sím­tölin og sam­tölin urðu mörg og löng, líka hið síðasta daginn áður en ó­sköpin riðu yfir sem um síðir lögðu Svavar að velli. Hann átti margt ó­gert og ó­sagt sem öllum yrði hollt að sjá og heyra. Það verður annarra að taka upp merkið.“

Guðni Ágústs­son, fyrr­verandi ráð­herra og for­maður Fram­sóknar­flokksins til margra ára, segist stundum hafa strítt Svavari.

„Stundum þegar ég hrósaði Svavari og stríddi honum á að hann væri fram­sóknar­maður sagði hann og glotti við tönn: „Ég studdi Frið­jón Þórðar­son frænda fram að fermingu og Gísla Guð­munds­son fram­sóknar­mann frá Hóli til sau­tján ára aldurs.“ Svavar barðist mjög gegn því að verða ráð­herra í upp­hafi og taldi eldri menn flokksins mikil­vægari, vildi á­fram hamra járnið á Þjóð­viljanum. En Lúð­vík Jóseps­son vildi setja ungu mennina fram og það varð raunin. Ég tel þetta hluta af pólitískri gæfu Svavars, þótt honum færi vel að stýra and­ófi og mál­þófi með sínum snjalla ræðu­stíl og rödd sem átti varla sinn líka á þessum árum.“

Stein­grímur J. Sig­fús­son, for­seti Al­þingis og þing­maður til ára­tuga, segir að með Svavari sé genginn einn hans nánasti pólitíski sam­ferða­maður og vinur til um fjöru­tíu ára.

„Frá því um 1980 og fram undir alda­mót vorum við nánir sam­herjar og snerum bökum saman í erjum innan okkar hreyfingar jafnt sem út á við. Svavar var sem for­maður Al­þýðu­banda­lagsins mér mikil fyrir­mynd á fyrstu árum minnar þing­mennsku og vantaði þó ekki stór­veldin á þeim bæ til að læra af. Fyrstu árin hlýddi maður berg­numinn á Lúð­vík en svo tók Svavar við.“

Stein­grímur segir að hans og stundum öll hans fjöl­skylda hafi notið gest­risni Svavars og eigin­konu hans, Guð­rúnar Ágústs­dóttur, er­lendis. Rifjar hann upp að honum hafi þótt sér­stak­lega vænt um heim­sókn þeirra á Gunnars­staði í fyrra­sumar.

„Ekki óraði mig fyrir því þá að það yrði í eitt af síðustu skiptunum sem við Svavar hittumst. Ekki frekar en þegar við kvöddumst á tröppunum í Máva­hlíðinni undir haust eftir gott spjall um stöðuna í pólitíkinni og ýmis á­form til næstu missera. En, svo er komið sem komið er og ekki annað eftir en þakka fyrir allt sem okkar kynni hafa verið mér. Ég votta Guð­rúnu, börnum hans og fjöl­skyldu allri sam­úð mína og fjöl­skyldu minnar. Ís­land er önd­vegis­manni og góðum syni fá­tækara.“