Lilja Sigrún Jónsdóttir heimilislæknir segir brýnt að Alþingi bregðist við auknum vinsældum svokallaðra nikótínpúða. Í dag er 31. maí sem Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin tileinkar baráttunni gegn reykingum og tóbaksnotkun.
Lilja skrifar athyglisverða grein sem birtist í Fréttablaðinu í dag en þar minnir hún á frumvarp sem liggur fyrir Alþingi og fjallar um munnpúða með nikótíni.
„Hér á landi eru reykingar og önnur tóbaksnotkun faraldur með þekktri sjúkdómabyrði, meðal annars deyja hér árlega 120–130 manns úr lungnakrabbameini. Tóbaksvarnir hafa náð að verja flest þau sem ekki reykja gegn skaðsemi þeirra, stutt börn og ungmenni til reyklauss lífsstíls og getað boðið þeim sem ekki reykja upp á reyklausa tilveru. Almennt hefur verið hér samfélagssátt um þessar aðgerðir og svo vel hefur tekist til að athygli hefur vakið erlendis,“ segir Lilja.
Neytendur berskjaldaðir
Hún segir að þess megi vænta að aðilar sem selja vöru með tóbaki eða nikótíni reyni að viðhalda sínum markaði og fjölda notenda. Lilja bendir á að rafrettur hafi komið fyrstar og seldar upphaflega utan við núverandi tóbaksvarnir og óljóst hver bæri ábyrgð á eftirliti. Umgjörð þeirrar sölu hafi breyst með setningu laga um rafrettur en mörg ungmenni prófuðu þessa vöru áður. Næst komu munnpúðar með nikótíni.
„Neytendur eiga rétt á því að vara sem er til sölu sé undir eftirliti hvað varðar innihald og öryggi. Almennt telur fólk líklega að ef vara er til sölu þá sé óhætt að nota hana. Neytendur eru berskjaldaðir varðandi styrkleika nikótínsins, eða að einn púði geti innihaldið banvænan skammt nikótíns fyrir barn, svo dæmi sé tekið. Það er stutt síðan nikótín, sem ekki var í tóbaki, féll undir eiturefnalöggjöf á Íslandi.“
Lilja, sem er heimilislæknir sem fyrr segir, bendir á að á liðnum mánuðum hafi fólk leitað læknis vegna einkenna sem hafa virst tengjast magni nikótíns í munnpúðunum sem það er að nota. Þá séu tannlæknar einnig að sjá áhrif þeirra á tannhold, meðal annars slæm sár í munni. Þá fjölgi fyrirspurnum hjá Eitrunarmiðstöð Landspítalans, meðal annars frá unglingum sem óvart hafa gleypt púða og foreldrum barna sem komast í púða ýmist notaða eða ónotaða. „Þetta eru tilvikin sem eru í huga þeirra sem vilja aukið öryggi börnum til handa þegar varan er seld með bragðefnum og án öryggislokana á dósum,“ segir hún.
Bann á bragðefni og barnalæsingar
Lilja minnir svo á frumvarpið sem liggur fyrir Alþingi til að auka öryggi við sölu þessarar vöru.
„Það er mikilvægt í ljósi þess að nú eru í sölu munnpúðar sem innihalda 3–20 mg af nikótíni. Almennt er talið að sígaretta losi u.þ.b. 1–3 mg af nikótíni. Seljendur kynna vöruna sem hjálp við að hætta að reykja og nota tóbak, en markaðssetning miðar ekki síður að ungmennum og þar kemur þessi notkun fram sem viðbót.“
Lilja segir brýnt að Alþingi afgreiði frumvarp um munnpúða til að auka öryggi neytenda sem kjósa að nota vöruna. Frumvarpið snúi að því að banna sölu til barna og að varan sé ekki gerð áhugaverð fyrir börn með bragðefnum og skreytingum.
„Bann á bragðefni og barnalæsingar á pakkningar með hærri styrk nikótíns, væri í samræmi við það sem annars þykir sjálfsagt til að auka öryggi barna okkar. Það er von mín að þessar hugleiðingar verði til þess að hvetja alþingismenn til dáða, að auka öryggi neytenda og barna þeirra. Það þarf framsýna stjórnmálamenn til að styðja við mikilvæg lýðheilsumál og þetta er eitt slíkt.“
