Lára: „Hver drengurinn á fætur öðrum birtist á bráða­vaktinni“

„Hver drengurinn á fætur öðrum birtist á bráða­vaktinni með brákaðan eða brotinn út­lim. Að­spurðir um til­drög á­verkanna ypptu þeir öxlum þar til einn þeirra leysti frá skjóðunni,“ segir Lára G. Sigurðar­dóttir læknir í at­hyglis­verðri grein í Frétta­blaðinu um helgina.

Þar skrifar Lára um mátt á­hrifa­valda og þau á­hrif sem þeir vissu­lega geta haft á ungt og ó­harðnað fólk. Dæmið sem Lára skrifar um hér að framan gerðist fyrir um það bil tuttugu árum síðan. Drengirnir höfðu verið að horfa á Jac­kass-þætti og voru drengirnir sem slösuðust undir á­hrifum glæfra­legra upp­á­tækja sjón­varps­stjarna.

„Á­hrifa­valdar birtast í ýmsum myndum,“ segir Lára og bendir á að öll séum við undir á­hrifum manna eins og Edward Jenner sem fyrstur manna bólu­setti ungan dreng með kúa­bólu­efni og sýndi að hægt var að gera fólk ó­næmt fyrir bólu­sótt.

„Jenner bjargaði okkur frá lífs­ógnandi veiru­sjúk­dómi sem dró þriðjung smitaðra til dauða,“ segir Lára sem bætir við að á okkar tímum sé annar Jenner mikill á­hrifa­valdur, enda með 190 milljónir fylgj­enda á Insta­gram.

„Hún var búin að láta minnka nefið en stækka kinn­bein, varir, brjóst og mjaðmir – allt fyrir 21 árs aldur. Að­gerðirnar hlaupa væntan­lega á tugum milljóna en hún hefur efni á þeim. Ung­lings­stúlkur og ungar konur sam­tímans eru undir á­hrifum að vera ó­að­finnan­legar í út­liti,“ segir hún og bætir við á Jenner sam­tímans sjáum við á­hrifa­valda sperra sig fá­klædda á sam­fé­lags­miðlum og selja okkur fegurðar­staðal.

„Þeir hnykla vöðva og selja okkur upp­skrift að hreysti. Þeir fljóta jafn­vel niður Stuð­la­gil á upp­blásnum ein­hyrningi og sýna hvernig lifa eigi lífinu. Sem er ekki mitt að dæma, en við erum undir á­hrifum að vera sætari, vöðva­stæltari og hug­djarfari.“

Lára segir svo frá rann­sókn vísinda­manna sem skiptu ung­lingum í tvo hópa og sýndu þeim sömu myndirnar. „Sama myndin var sýnd með mörgum lækum hjá öðrum hópnum en fáum hjá hinum. Í ljós kom að ung­lingarnir voru lík­legri til að læka mynd sem hafði mörg læk – sem skýrir ýmis­legt. Á­hrifa­valdar sem læka hvern annan vita hvað þeir eru að gera: „Lækaðu mig og ég læka þig.“

Lára segir að einnig hafi verið sýnt fram á að það að búast við lækum hafi virkjað sama um­bunar­svæði heilans og nikó­tín og á­fengi virkar á. „Kikkið sem kemur manni í smá vímu með hverju læki getur þannig orðið á­vana­bindandi. Merki­legt er, að þegar ung­lingarnir horfðu á myndir af á­hættu­at­riðum þá minnkaði virkni í vits­muna­svæðum heilans. Þeir urðu ó­lík­legri til að geta hamið eigin á­hættu­hegðun.“

Lára segir að þegar maður er undir á­hrifum annarra þá sé hætt við að eigin ást­ríða víki. Hugsanir hætti að sam­rýmast eigin dyggðum og maður fari að lifa í skugga annars.

„Þrátt fyrir langar við­varanir í að­draganda hvers þáttar af Jac­kass, þá slösuðust börn víða við að herma eftir á­hættu­at­riðum og eftir mikla gagn­rýni hætti MTV sjón­varps­stöðin fram­leiðslu þáttanna. Með þetta í huga vona ég að þið lækið ykkur sjálf meira og skínið ykkar skærasta í sviðs­ljósi eigin lífs.“