Jón Steinar Gunnlaugsson, hæstaréttarlögmaður og fyrrverandi hæstaréttardómari, segir að hugsandi menn þurfi að láta meira í sér heyra í því augnamiði að veita valdhöfum það aðhald sem þeir svo sannarlega þarfnast.
Jón Steinar skrifar um þetta á heimasíðu sína þar sem hann segir að eitt stærsta meinið í samfélagi okkar sé það sem kalla má hjarðhegðun flestra þegar tekin er afstaða til mála, þar með talin eru þýðingarmikil þjóðfélagsmál.
„Í stað þess að leggja sjálfstæða hugsun í málefnið, sem til meðferðar er, virðast flestir móta afstöðu sína af því sem þeir telja að komi sér best fyrir þá sjálfa og persónulega hagi þeirra. Þá verður fljótlega til það sem kalla má rétttrúnað, sem er þá oftast hugsunarlaust lagður til grundvallar við umræður og ákvarðanir í okkar fámenna þjóðfélagi,“ segir Jón Steinar og bætir við að um þetta séu mýmörg dæmi.
„Ég hef oftsinnis fjallað um klíkuákvarðanir þeirra sem ráða ríkjum í dómskerfinu. Þeir sem eiga hagsmuni undir þeim ákvörðunum velja flestir þann kostinn að makka með. Ástæðan er þá gjarnan sú að viðkomandi veit að andóf af hans hálfu muni skaða hann sjálfan og persónulega hagi hans. Lögmenn eru til dæmis hræddir um að valda skaða á hagsmunum skjólstæðinga sinni í dómsmálunum og dómarar á lægri dómstigum eru hræddir um að fá ekki þann framgang í störfum sem þeir vonast eftir.“
Þetta á ekki eingöngu við um dómskerfið því í stjórnsýslunni sé sömu sögu að segja.
„Þeir sem eiga samskipti við valdsmenn á þeim vettvangi vita um fjölmörg dæmi þess að valdi sé misbeitt. Valdið á þeim vettvangi er oftast í höndum embættismanna sem stundum hafa öll ráð yfirmanna sinna (ráðherranna) í hendi sér. Þegar ranglát ákvörðun hefur verið tekin er oft miklu „skynsamlegra“ að una henni möglunarlaust fremur en að gagnrýna hana þó að rökin fyrir gagnrýni séu augljós.“
Jón Steinar segir að ekki leiki nokkur vafi á því að þessi hjarðhegðun valdi miklum skaða í samfélaginu.
„Ákvarðanir eru teknar á ómálefnalegum grundvelli og enginn þorir að segja neitt. Það er því fyllsta ástæða til þess að hvetja alla hugsandi menn til að láta miklu meira í sér heyra og þá í því augnamiði að veita valdhöfum aðhaldið sem þeir svo sannarlega þarfnast.“
