„Einhverjum kann að finnast þetta óvitavæl en þetta er staðreyndin sem við höfum ekki efni á að horfa fram hjá,“ segir Jón Svavarsson, flugmaður og áhugamaður um öryggi með meiru, í aðsendri grein í Morgunblaðinu í dag.
Þar gerir hann öryggismál á Keflavíkurflugvelli að umtalsefni og veltir því fyrir sér hvað gerist ef flugvél fer út af flugbrautinni með þeim afleiðingum að eldur kviknar.
„Farþegarnir eru sestir, flugfreyjurnar eru að loka dyrunum og gaumgæfa hvort allir séu með spennt sætisbeltin. Flugstjórinn talar til farþega og áhafnar og segir frá komandi flugi og veðri á áfangastað. Flugvélin, tveggja hreyfla þota með um 150 farþega og sjö manna áhöfn, ekur í flugtaksstöðu. Flugturninn í Keflavík gefur þeim flugtaksheimild og hreyflarnir auka við sig afl með miklum átökum, því mikinn þrýsting þarf til að koma þessum nokkrum tugum tonna í loftið. Flugtaksbrunið fer vel af stað og nefið lyftist og flugvélin byrjar að klifra en svo kemur skellurinn; flugvélin missir afl á báðum hreyflum, orsök ókunn, flugmennirnir gera allt sem þeim er auðið til að lenda flugvélinni aftur en brautin er nærri á enda, lendingin verður harkaleg og vélin brunar fram af flugbrautinni og út í móann, hjólin brotna undan, vængirnir rifna frá og allar þessar þúsundir tonna af eldsneyti fljóta um allt. Hætta er á að þarna verði mikið bál. Já slökkvilið? Hvar skyldi það nú vera?“
Jón segir að frá árunum 1950 til 2006 hafi bandaríski flotinn haft aðsetur á Keflavíkurflugvelli – eitt öflugasta flugvallarslökkvilið í heimi.
„Regla númer eitt var að það skyldi alltaf vera slökkvibíll í viðbragðsstöðu út við flugbraut ef einhver hreyfing loftfara væri á brautum flugvallarins. Flugvellir eru skilgreindir í flokka eftir afköstum þeirra og viðbúnaði. Alþjóðaflugmálastofnunin, ICAO, gefur út reglur um það. Ein er sú að það skuli vera ákveðið magn af slökkviefni í samræmi við þann flokk sem viðkomandi flugvöllur er skráður í.“
Jón segir að Keflavíkurflugvöllur sé í ákveðnum flokki svo þar geti viðgengist sú starfsemi sem þar fer fram, alþjóðlegt áætlunarflug með meiru. Eftir að herinn fór hafi slökkviliðið verið lagt niður því ekkert kveður á um það í reglum ICAO að það skuli starfrækja slökkvilið til að nota allan þann slökkvibúnað og efni sem til taks á að vera.
„Flugvallarverðir, sem sumir voru áður í slökkviliðinu, sinna alls kyns eftirliti og öryggisvörslu á flugvellinum því ákveðnar reglur eru þar um. Á alþjóðaflugvelli þurfa reglur að vera í lagi og enginn má fara um flugverndarsvæðið nema með tilskilin réttindi og heimild og í fylgd varða og er það einnig hlutverk þeirra að hlaupa til og koma út slökkvibúnaðinum ef eitthvað gerist!“
Jón segir að ef eitthvað gerist í líkingu við það sem hann lýsir hér að ofan komi Slökkviliðið í Keflavík fyrst að. Bendir hann á það sé öflugt og í nýju húsnæði en þó utan vallarins. Líklega taki það minnst 5-10 mínútur að komast á vettvang.
„Og þá er stóra spurningin hvað er búið að gerast á meðan, sekúndur skipta miklu máli við þessar aðstæður. Sama á við um aðra flugvelli á Íslandi og það er sama hve miklar og margar æfingar eru haldnar; þær jafnast aldrei á við alvöru lífsins en eru bráðnauðsynlegar. Viðbragð sjálfboðaliða björgunarsveita er frábært en það tekur þá tíma að komast á vettvang og þar er verið að tala um allt á annan klukkutíma frá höfuðborgarsvæðinu. Einhverjum kann að finnast þetta óvitavæl en þetta er staðreyndin sem við höfum ekki efni á að horfa fram hjá.“
