Jón Garðar Viðarsson, sjúkraflutningamaður og svæfingahjúkrunarfærðingur, hefur þurft að meðhöndla börn með höfuðáverka eftir slys. Jón Garðar skrifar athyglisverða grein í Fréttablaðið í dag þar sem hann bendir á að nú sé kominn sá tími árs þar sem fólk þeysist um á rafknúnum hlaupahjólum og rafskútum.
„Samkvæmt þeim aðilum sem selja mest af þessum rafknúnu farartækjum hefur salan aukist um mörg hundruð prósent á milli ára,“ segir hann en bætir við að það séu ekki bara kostir við að ferðast um með þessum hætti, sérstaklega þegar börn eiga í hlut.
„Nú er misjafnt á hvaða aldri börn fara að ferðast um á rafmagnshlaupahjólum og því er það hlutverk foreldra og forráðamanna að sjá til þess að þau séu búin að öðlast þann skilning, þroska og getu til að geta ráðið við rafknúið hlaupahjól í umferðinni.“
Hann nefnir að misjafnt sé hvenær sjón barna sé orðin það þroskuð að þau nemi hluti á hreyfingu með jaðarsjóninni, yfirleitt er það í kring um 7-8 ára aldurinn. Hann bendir svo réttilega á að hjólin séu flest með stillanlegum hraðabúnaði og algengustu tegundirnar nái í kringum 25 kílómetra hraða á klukkustund.
Jón Garðar segir að í áverkafræðum séu nokkrar skilgreiningar á eðli og umfangi áverka. Sú einfaldasta er skilgreiningin á því sem kallað er háorkuáverkaferli vs. Lágorkuferli.
„Undir háorkuferli væri t.d. fall úr meira en 4m hæð hjá fullorðnum einstaklingi, bílvelta, sjúklingur kastast út úr ökutæki, bifhjólaslys þar sem hraði er meiri en 30 km/klst. og fótgangandi verður fyrir ökutæki á meira en 10 km/ klst. Dæmi um lágorkuferli væri t.d. fall á jafnsléttu.“
Jón Garðar segir að hann hafi sjálfur margsinnis orðið vitni að því að sjá bíla snarhemla þar sem börn eru á ýmsum aldri þjóta yfir gatnamót án þess að líta til hægri eða vinstri, jafnvel hjálmlaus og í þokkabót með annað barn fyrir aftan sig á rafmagnshlaupahjólinu.
„Undirritaður hefur jafnframt því miður þurft að meðhöndla börn með höfuðáverka eftir slys sem tengjast farartækjum á ferð og ástæðan fyrir því að vegfarandi sem verður fyrir bíl á meira en 10km/klst. sé flokkað sem háorkuáverki er ekki komin til af góðu.“
Af fyrrgreindum ástæðum vill hann beina þeim tilmælum til foreldra og aðstandenda að brýna nauðsyn þess að nota hjálma þegar börn eru á ferðinni, ræða um umferðarreglur og nauðsyn þess að fara varlega yfir gatnamót og þar sem umferð ökutækja er mikil.
„Það er aldrei of varlega farið, slysin eru fljót að gerast og betra að ræða þessa hluti við börnin áður en skaðinn er skeður. Sumt verður einfaldlega ekki tekið aftur.“
