Jóhannes minnist ör­laga­ríkrar stundar á hjarta­deild LSH: „Stofan er full og kona liggur á ganginum. Allt í einu víbrar gemsinn“

„Ég er staddur á hjarta­deild Land­spítalans við Hring­braut á sex manna stofu. Stofan er full og kona liggur á ganginum. Allt í einu víbrar gemsinn á borðinu og ég tek hann upp. Dagurinn er 22. septem­ber 2021 kl. 09:20:56. Pétur H. Hannes­son, yfir­læknir röntgen­deildar, er að senda mér tölvu­póst,“ svona hefst pistill Jóhannesar V. Reynis­sonar í Bláa naglanum í Frétta­blaðinu í dag.

„Hann til­kynnir mér að Land­spítalinn hafni óm­tækjum fyrir brjósta­mynd­greiningu sem spítalinn var búinn að sam­þykkja. Þá voru fá tæki í Evrópu, núna eru á annað hundrað talsins. Tækið er frá General Elcetric og heitir Invenia ABUS 2.0 og greinir 30% meira en röntgen­tækni gerir,“ heldur Jóhannes á­fram.

Eins og Frétt­blaðið greindi frá í októ­bert 2021 þá hafnaði LSH 68 milljóna króna söfnunar­fé til kaupa á óm­tæki til brjósta­krabba­meins­leitar.

Að sögn Jóhannesar má rekja upp­haf söfnunarinnar fyrir tækjunum til þess að hann fór að velta fyrir sér hví röntgen­tækni sem hér er beitt við krabba­meins­leit væri ekki skil­virkari. „Hvað er það sem menn sjá ekki, hver er blindi punkturinn?“ segist hann hafa spurt sig.

„Óm­tækin eru hugsuð sem við­bótar­greiningar­tækni við röntgen­tæknina. Upp­haf­lega var hug­mynd mín að fá þrjú tæki, en krabba­meins­yfir­læknir, hún Monika Vajde, vildi frá fjögur tæki. Tvö fyrir LSH eitt fyrir SAk og eitt færan­legt. Hvert tæki kostar 23 milljónir plús vsk. Þegar hér er komið eru níu dagar þangað til að til­kynna ætti spítalanum að það væru til peningar, 68,4 milljónir fyrir tveimur tækjum með vsk,“ skrifar Jóhannes í Frétta­blaðinu í dag.

„Þannig að í októ­ber í hinum bleika mánuði átti að til­kynna Land­spítalanum, Brjósta­mið­stöð við Ei­ríks­götu, að hún fengi tvö óm­tæki­tæki til krabba­meins­rann­sókna fyrir jól 2021. Daginn eftir hófust skil á fjár­magni,“ skrifar Jóhannes.

Hann segist hafa farið að hugsa um það 2018 af hverju svo margar konur dæju úr brjósta­krabba­meini eða u.þ.b. 38 konur á ári, konur sem voru undir eftir­liti.

„Þegar menn og konur undir engu eftir­liti vegna ristil­krabba­meins deyja ca. 50 manns á ári. Það var það sem vakti at­hygli mína. Það var eitt­hvað að þessu for­varnar­kerfi fyrir konur. Konum var trúað fyrir því að ef þær kæmu í skimun, og ekkert sæist á myndum væri ekkert krabba­mein. Stað­reyndin er að öll tækni hefur sínar tak­markanir, eins og röntgen­geislar höndla illa þétt brjóst og geta misst af meinum. Þannig að ég fór að hugsa að ef röntgen gefur ca. 60% öryggi, hvert er þá það tæki sem væri stoð­tæki við röntgen­tæknina?“

„Og leitin hófst þá að fá betri gæða­tækni fyrir brjósta­skimun. Fyrst skoðum við ther­mology eða hita­tækni. Krabba­mein fram­kallar hita sem ther­mology-tæki geta greint. Eftir tölu­verðan lestur tókum við þessa tækni út, hún hentaði ekki hér. Vorið 2019 frétti ég að nýju tæki fyrir við­bótar­skimun á brjóstum frá General Electric og er það óm­tæki eða ultra­sound-tæki. Þarna var komið tæki til þess að bæta gæða­stjórnunar­kerfi í brjósta­skimun.“

„Á fundi með Land­spítalanum og Fastus um­boði fyrir þessi tæki, kom ég mínum hug­myndum á fram­færi við þá. Haldnir voru nokkrir Zoom-fundir 2020 með læknum í Skandinavíu og General Electric í Þýska­landi. Í samningum fór ég fram á að fá fjögur tæki á verði tveggja. Niður­staðan var fjögur tæki á verði þriggja. Spítalinn var búinn að gefa grænt ljós, og söfnunin hófst og gekk mjög vel.“

Hann segir síðan að það var eitt sem Land­spítalinn vissi ekki.

„Það átti að upp­lýsa Land­spítalann í októ­ber 2021 um að unnið hefði verið að því að koma á ný­sköpunar­verk­efninu; krabba­mein í brjósti með saman­burðar­gervi­greind fyrir röntgen/óm­tæki fyrir Land­spítala. Leitað var til Há­skóla Ís­lands og fundað með Jóni Atla rektor og tölvu­deild HÍ, einnig var fundað með tölvu­deild HR. Verk­efnið var mjög flókið.

Unnið var með fjár­festum. Væntan­legir voru er­lendir fjár­festar í janúar 2022. Í septem­ber 2021 fór margra ára vinna í ruslið, sem er meira háttar mis­tök hjá LSH.“

„Á þessari jörðu eru ca. 160.000 spítalar sem eru af öllum stærðum og gerðum. Hug­myndin var að búa til saman­burðar­gervi­greindar­for­rit fyrir krabba­meins­rann­sóknir sem getur keyrt röntgen/ultra­sound/MRI/CT eða önnur kerfi fyrir sjúkra­hús.Til þess að dæmið gengi upp kostnaðar­lega, þurfti greiningar­kerfið að tengjast 0.05% sjúkra­húsa í heiminum eða 80 sjúkra­húsum,“ skrifar Jóhannes.

„Þetta var hluti af B.U.S. og stendur fyrir blood, urine, screening-verk­efninu: SKIMUN.

Óskað var eftir svörum frá for­stjórum Land­spítala.

Hvorki Páll Matthías­son, þá for­stjóri, né settur for­stjóri, Guð­laug Rakel Guð­jóns­dóttir, hafa svarað ósk um upp­lýsingar um höfnun á óm­tækjum fyrir Land­spítala. Munn­leg beiðni liggur núna fyrir hjá Rafni Páls­syni for­stjóra um upp­lýsingar um höfnun Invenia ABUS 2.0“

„Land­spítalinn - Skimunar­deild: Árið 2021 óskaði Skimunar­deild eftir gervi­greind frá Med­tronic vegna ristil­speglana. Blái naglinn brást við kallinu og fjár­magnið kom frá fé­laga­sam­tökum sem vilja ekki láta nafn síns getið. Tækið, sem kostaði nokkrar milljónir, var af­hent Skimun/Land­spítala 13. desember 2022. Ekkert hefur verið fjallað um þessa gjöf á innri vef Land­spítala eða frétta­til­kynning birt í blöðum.

Há­skóli Ís­lands - Líf­vísinda­setur: Styrkir til grunn­rann­sókna á krabba­meini frá Bláa naglanum. Um­sóknar­frestur var til 23. janúar 2023. Upp­hæðin var 2.375.000 kr. Um­sóknir voru opnar fyrir nem­endur í fram­halds­námi og nýdoktora. Fljót­lega verða birtar upp­lýsingar hverjir hlutu styrki.

Nýir tímar, ný hugsun, ný tæki­færi,“ skrifar Jóhannes að lokum,