Rithöfundurinn Jóhannes Björn Lúðvíksson, sem var kunnur af bók sinni Falið vald, segir að alþjóðlegir skuldabréfamarkaðir muni finna til tevatnsins á næstunni. Í pistli sem hann skrifar á Facebook-síðu sína segir hann að kínverska fasteignabólan sé sprungin og áhrif þess muni gæta víða.
„Árum saman hefur heimurinn horft upp á furðulega uppbyggingu draugaborga þar sem enginn býr en kínverskur almenningur mokar í peningum. Þetta er ævintýri upp á um 60 trilljónir dollara,“ segir Jóhannes en það er upphæð sem svarar til þriggja ára þjóðarframleiðslu Bandaríkjanna. Hann segir að líklega verði um að ræða hrikalegasta fasteignahrun sögunnar.
„Vitleysan er ótrúleg“
„Mest allt sparifé almennings liggur í þessum steinkössum, sem oftar en ekki eru óinnréttaðir og óíbúðarhæfir. Vitleysan er ótrúleg. Fyrst fjárfesti fólk í stærstu borgum landsins, en lóðir (sem stjórnvöld leigja til 70 ára) urðu of dýrar fyrir almenning og “fjárfestingin” færðist markvisst lengra út á landsbyggðina. Fólk keypti íbúðir í mannlausum borgum — ókláraðar og jafnvel áður en hafist var handa við að byggja þær — í þeirri trú að þetta væri besta fáanlega fjárfesting sem völ var á. Svona múgsefjun hefur stundum verið nefnd “meira-fífls-kenningin” — þ.e. að það bíði alltaf einhver enn heimskari en þú í röð til þess að kaupa allt of dýrt húsnæði.“
Jóhannes segir í pistli sínum að kínversk fasteignafyrirtæki hafi keyrt dæmið áfram með Ponzi-aðferðum þar sem næsta verkefni var fjármagnað af væntanlegum kaupendum áður en fyrsta skóflustungan var tekin, hlutabréf voru gefin út og bæði innlendir og erlendir skuldabréfamarkaðir voru mjólkaðir.
„Forstjórar nokkra fasteignarisa urðu margfaldir milljarðamæringar. En öll bóluævintýri enda með skelfingu og kínverskar aðvörunarbjöllur byrjuðu að hljóma þegar Evergrande, sem skuldar um 300 milljarða dollara (!!!) hætti að standa í skilum.“
Evergrande slæmt en annað er verra
Jóhannes segir að yfirvofandi gjaldþrot Evergrande sé slæmt en skuldir fyrirtækisins séu þó að stærstum hluta innlendar og kannski viðráðanlegar ef ríkið sér til þess að fyrirfram greiddar fasteignir verði kláraðar.
„En upplýsingar sem voru að berast af miklu minna kínversku fasteignafyrirtæki eiga líklega eftir að hafa töluvert meiri áhrif, bæði innanlands og utan, og draga niður allan kínverska markaðinn,“ segir Jóhannes og á þar við fyrirtækið Shimao sem hann segir að talið hafi verið öruggt og íhaldssamt fyrirtæki.
„Traustið á fyrirtækinu sýnir sig best á þeirri staðreynd að helmingur skulda þess var sleginn í dollurum á alþjóðlegum mörkuðum. En Shimao er komið í vanskil. Fyrirtækið hafði “lagað” bókhaldið með því að búa til dótturfyrirtæki (pappírsfyrirtæki) sem keypti ímynduð verðmæti af móðurskipinu. Fleiri kakkalakkar skriðu um bókhaldið,“ segir Jóhannes og bætir við að öll fasteignafyrirtæki í Kína séu komin undir smásjá erlendra fjárfesta og kínverskur almenningur byrjaður að draga í land.
„Fasteignaverð er byrjað að lækka og bólupeningar upp á trilljónir gufa brátt upp. Alþjóðlegir skuldabréfamarkaðir eiga líka eftir að finna til tevatnsins,“ segir hann.
Erfitt að tímasetja hrun
Þegar Jóhannes er spurður hversu langur tími hann telur að sé í næsta hrun, segir hann:
„Á meðan seðlabankastjórar standa sveittir við prentvélarnar (stafrænar nú til dags) og dæla út fjármagni er ekki hægt að tímasetja hrun. En sögulega allt of mikil skuldaframleiðsla tryggir að það verður hrun. En kannski er það byrjað.“
