Jakob Bjarnar Grétarsson var gestur Bítisins á Bylgjunni í morgun þar sem hann fór yfir fréttir vikunnar. Farið var um víðan völl enda mikið gengið á síðustu vikuna. Jakob krufði meðal annars Eflingarmálið, Kveiksþáttinn umtalaða með Þóri Sæmundssyni og umdeilda Facebook-pistil Sigurðar G. Guðjónssonar lögmanns. Það var af nægu að taka.
Í pistli Sigurðar – sem bar heitið „Hverjum verður slátrað næst? – nafngreindi hann tugi kvenna sem tekið hafa þátt í baráttu á samfélagsmiðlum gegn nauðgunarmenningu.
Sigurður gagnrýnir aðferðir kvennanna og segir atlögur þeirra „gegn einstökum mönnum“ vekja óhug hjá sér: „Með skipulögðum hætti er komið á framfæri fullyrðingum um að nafngreindir karlmenn séu ofbeldismenn og nauðgarar, þó ekkert liggi þar að baki,“ segir Sigurður í pistli sínum.
„Hvíslið á netinu á að duga til að slaufa þeim, útskúfa og koma í veg fyrir að þeir hafi í sig og á,“ heldur Sigurður áfram.
Óhætt er að segja að pistill Sigurðar hafi vakið upp töluverða reiði, sér í lagi meðal kvenna. Eins og staðan er í dag eru vel ríflega eitt þúsund athugasemdir við pistli hans. Stór hluti þeirra eru konur sem vilja gjarnan vera taldar með í upptalningu Sigurðar.
Jakob tjáði sig um pistilinn: „Enn og aftur þá ákveður Sigurður G. Guðjónsson, uppáhalds maður okkar allra, að skrifar afar herskaán pistil á Facebook þar sem hann storkar þessum hópi. Birtir þarna einhverja nafnaþulu ungra kvenna sem tilheyra þessum aktívistahópum á borð við Öfgum, Bleika fílnum og Aktivísma gegn nauðgunarmenningu,“ sagði Jakob.
Jakob tók jafnframt upp hanskann fyrir Sigurði. Með pistli sínum sé Sigurður alls ekki að verja nauðgara:
„Hann fær það óþvegið og hann er kallaður öllum illum nöfnum […] Sá sem vogar sér að gagnrýna þessa aðferð, sem að Sigurður er að gera, sem einkennir allar helstu ógnarstjórnir sem við þekkjum í sögunni. Þá erum við að tala um skoðanakúgun, við erum að tala um útskúfun, boycott, að virkja dómstól götunnar. Þetta er allt fyrirbæri sem við notum beinlínis til þess að skilgreina allar helstu ógnarstjórnir sögunnar,“ sagði Jakob.
Jakob hélt áfram og sagði hópana notast við vafasamar aðferðir: „Þetta stenst náttúrulega ekki lágmarks skoðun rökfræðinnar, að hann [Jakob] sé að benda á að þessar aðferðir séu ekki boðlegar og hann sé þá þar með fullur af einhvers konar gerendameðvirkni. Þessi hópur er að tromma fram með alls konar mjög vafasöm hugtök, heimakokkuð í þessari kynjafræði. Svo koma þær fram með það að þetta sé einhver staðreynd. Oft eru þetta mjög véfengjanleg hugtök sem þær eru að notast við,“ sagði Jakob.
„Ég hef ekki farið varhluta af þessum viðbjóði“
Jakob og hans fjölskylda hafa gengið í gengum ýmislegt. Hann þekkir þessi mál af eigin skinni: „Það sem mér finnst verst, og ég hef ekki farið varhluta af þessum viðbjóði sem eru nauðganir. Ég hef svo sem sagt það áður og ég hef fengið leyfi dóttur minnar til að greina frá því að henni var nauðgað þar sem hún var við nám í Bandaríkjunum. Skelfilegt mál. Við vorum í sárum öll fjölskyldan. Ekki það að ég ætli að fara vorkenna sjálfum mér, en þetta tók mjög á. Ég get alveg sagt ykkur það,“ sagði Jakob og var mikið niðri fyrir.
Hann lætur ekki mála sig upp sem stuðningsmann nauðgana svo glatt: „En það sem mér finnst verst, og þá verð ég bara svolítið reiður sko, að mér finnst þessi hópur vera að stórskaða réttindabaráttu gegn nauðgunum. Mér finnst að með þessum látum og afarkostum verið að veita þeim óbermum hreinlega rými og jafnvel í einhverjum tilfellum verið að veita þeim sem þarna hafa verið að fremja þessa ömurlegu glæpi einhvers konar samúð og meðaumkun, meðan við vitum ekki betur,“ sagði Jakob.
„Þá verð ég bara reiður“
Jakob verður reiður þegar hann er sakaður um að verja níðinga: „Það er ekki hægt að fallast á það að þessar aðferðir sem ég nefni, og það að maður vilji gagnrýna þær eða allavega setja spurningarmerki við þær, jafngildi því að þá sé maður farinn að verja níðinga. Þá verð ég bara reiður. Það er ekki hægt að bjóða mér né nokkrum öðrum upp á þetta,“ sagði Jakob.
Hann hélt áfram: „Mér finnst stundum eins og þessum hópi sé meira umhugað um sína eigin dyggðaskreytingu, sína eigin bjarmalandsför, sína hetjudáð, að geta sagt við Sigga G. og miðaldra karla: „þegiðu, settu mig á þennan lista“ bíddu, setja á hvaða lista, vel að merkja?“ sagði Jakob.
„Þarna er verið að tvískipta hópnum. Við eigum öll að vera saman í því að takast á við þetta. En það er annað hvort „my way or the highway.“ Ef þú gagnrýnir aðferðina, þá ertu á móti markmiðinu. Tilgangurinn helgar ekki meðalinn. Þetta er fúndemental atriði í gagnrýnni hugsun,“ hélt Jakob áfram.
Hann segir aðferðir aktívistahópanna ekki standast rökfræðilega skoðun: „Það er ömurlegt þegar verið er að rugla saman tilgangi og meðali. Þegar maður segir „bíddu, þetta er nú kannski ekki alveg eins og Sigurður G. er að gera. Þetta gengur nú ekki alveg upp, að vera úthrópa menn án dóms og laga. Að hann sé þá allt í einu orðinn einhver vildarvinur nauðgara. Mér finnst þetta bara ekki standast lágmarks rökfræðilega skoðun.“
Kveiksþátturinn ekki gott innlegg í umræðuna
Því næst vatt umræðunni að fréttaskýringar- og rannsóknarblaðamennskuþættinum Kveik sem sýndur var á RÚV í vikunni. Þátturinn var afar umdeildur en hann átti að svara þeirri spurningu hvort kynferðisbrotamenn gætu snúið aftur í samfélagið með einhverjum hætti.
„Ég er sammála gagnrýninni sem fram hefur komið að þetta var þunnt, þessi rannsóknarblaðamennska – hvar var hún?“ sagði Jakob og hélt áfram: „Þetta var bara viðtal við Þóri Sæmundsson. Margt sem hann sagði truflaði mig, mér fannst þetta ekki alveg standast allt saman. Eins og það er mikilvægt að við getum farið að taka þessa umræðu af einhverju viti, þá fannst mér þetta ekki endilega vera neitt innlegg í það.“
Meginspurningu þáttarins hafi ekki verið svarað, það er hvenær gerendur eigi afturkvæmt í samfélagið.
„Þau voru í forsvari fyrir stærsta verkalýðsfélag landsins“
Undir lok viðtalsins drap Jakob aðeins á Eflingarmálinu, afsögn Sólveigar Önnu og Viðars úr embættum sínum. Jakob segir að ríkisstarfsmenn séu sífellt í varnarstöðu: „Það er alltaf verið að vernda hagsmuni ríkisstarfsmanna en þessi fyrirbæri eru sett á fót til þess að þjóna fjöldanum en fjöldinn verður alltaf aukaatriði. Ef kerfið getur eitthvað þá er það að verja sjálft sig,“ sagði Jakob.
Jakob sagði aðferðir Sólveigar og Viðars ekki til fyrirmyndar: „Svo neita þau að tjá sig framan af viku. Sólveig vill bara tjá sig einhliða á Facebook og svo truflar það mig að það kemur á daginn að þessi hópur sem hún er að saka um undiróðurstarfsemi, þetta er trúnaðarfólk allt, þetta er meira og minna allt fólk sem kom inn í hennar tíð. Allt fer þetta á skjön,“ sagði Jakob.
Hann hélt áfram: „Þau verða að gera sér grein fyrir því að þau voru í forsvari fyrir stærsta verkalýðsfélag landsins, þar er nú heldur betur fjöldinn. Við, fjölmiðlar, erum að spyrja fyrir hönd þess fjölda.“
Jakob gaf Sósíalistaflokknum að lokum góð ráð: „Það hefur verið svolítið meðal Sósíalistanna að fjölmiðlar séu þeim andsnúnir, fjölmiðlar séu elítur og eitthvað. Ef ég ætti að ráðleggja þeim að hætta með slíka vitleysu,“ sagði Jakob.
