Heilbrigðisráðherra lagði í vikunni fram á Alþingi skýrslu um dánaraðstoð. Í skýrslunni er farið yfir helstu álitamál og reynslu þeirra landa sem hafa lögleitt slíkt og umræðuna innan ríkja sem hafa ekki gert það.
Ingrid Kuhlman, formaður Lífsvirðingar ræðir málið við Lindu Blöndal í þættinum 21 í kvöld en faðir Ingridar kaus dánaraðstoð læknis vegna mikilla veikinda og var með þeim fyrstu í heiminum til þess að fá dánaraðstoð löglega. Það var í Hollandi, rétt eftir að lögleiðslu þar árið 2002. Hún greinir frá því að mikill ferill sé að slíku í Hollandi og þaulkannað hvort þetta sé örugglega vilji þess sem þessa óskar þessa en ekki annarra og fólk hafi fulla dómgreind.
Ingrid segir um nýju skýrsluna að það sé hugtakaruglingur í gangi og vísar til þess sem samtök á alþjóðavísu notar í þessari orðræðu:
„Vandamálið var fyrst að við töluðum alltaf um líknardauða og við tókum eftir því að fólk ruglaði dánaraðstoð og líknardauða saman, fólk hélt til dæmis að og það kemur fram í skýrslunni að líknarmeðferð væri dánaraðstoð eða lífslokameðferð væri dánaraðstoð“
Skilgreiningar
Dánaraðstoð hafi sérstaka skilgreiningu: „Þá er það athöfn. Þá kemur einhver að dánaraðstoð, annað hvort læknir sem gefur banvæna sprautu eða þá læknir sem blandar efnið og þú innbyrðir það sjálfur. Það er ekki lífslokameðferð eða líknandi meðferð“, segir Ingrid og ef svo sé hafi dánaraðstoð átt sér stað í mörg ár hér á landi.
„Þetta er að ósk einstaklingsins og það getur enginn annar beðið um dánaraðstoð nema mannekjan sjálf“, svarar Ingrid þegar rædd eru orð eins og líknarmorð til dæmis.
Fá lönd hafa lögleitt dánaraðstoð. „Það er mikil umræða samt um alla Evrópu og í Bretlandi, þá fer einn Breti í viku til Sviss til að fá dánaraðstoð“, greinir Ingrid frá og slík leið kosti fólk mikla fjármuni enda ferlið langt.
Einn Íslendingur hefur farið út til að fá dánarhjálp í Sviss árið 2013 segir Ingrid svo vitað sé um .
Óskir hér á landi
Fyrirspurnir er margar til félagsins Lífsvirðingar vegna dánaraðstoðar. „Fólk heldur nefnilega að það sé ekki beðið um þetta en það er ekki rétt því við vitum um að minnsta kosti fimm einstaklinga sem vilja fá dánarsaðstoð núna“, segir Ingrid.
Hún bendir á að í skýrslunni sé líknandi meðferð sett fram sem dánaraðstoð. Á líknardeildinni sé hins vegar andstaða við dánaraðstoð og því skjóti skökku við að skýrsla heilbrigðisráðherra telji líknandi meðferð á við dánaraðstoð.
Í könnun Maskínu sem gerð var í lok árs í fyrra kom fram að tæplega 78 prósent Íslendinga var hlynntur dánaraðstoð. Sú könnun er ekki nefnd í skýrslu heilbrigðisráðherra og þar sagt að viðhorfskönnun meðal íslensk heilbrigðisstarfsfólks megi kanna – eitthvað sem þingmennirnir sem báði um skýrsluna vildu láta gera.
Gríðarlega stór siðferðileg álitaefni koma inn í þessa umræðu en fólk frá ólíkum löndum, þar með einn Íslendingur hafa nýtt sér löggjöf ytra þar sem dánaraðstoð er lögleg. Það eru 6 lönd: Belgía, Holland, Lúxemborg, Sviss og Kanada. Í skýrslunni er einnig Finnland nefnt en þar er ekki refisvert að hjálpa fólki að enda sitt líf en ekki beinlínis í lögum að dánarastoð skuli veitt þeim sem vilja.
Lífsvirðing félag
Lífsvirðing var stofnað árið 2017. Félagið vill stuðla að opinni, uppbyggilegri og víðtækri umræðu um dánaraðstoð og leggur áherslu á að einstaklingur hafi yfirráð yfir líkama sínum, lífi og dauða. Þá vill félagið að samþykkt verði löggjöf um það að við vissar, vel skilgreindar aðstæður og að uppfylltum ströngum skilyrðum, verði dánaraðstoð mannúðlegur valkostur fyrir þá sem kjósa að deyja með reisn. Félagið telur að dánaraðstoð með skýrum skilyrðum teljist til mannréttinda, eins og greint er frá á heimasíðu félagsins
Stutt úr skýrslunni
Í skýrslu heilbrigðisráðherra er dánaraðstoð skipt í neðangreinda flokka eftir hve mikil inngrip þau eru talin vera í líf sjúklingsins:
- Líknarmeðferð. Markmið er að lina þjáningar og bæta lífsgæði sjúklings sem greinst hefur með alvarlegan, lífsógnandi eða langvinnan sjúkdóm.
- Óbein dánaraðstoð. Læknir lætur líða hjá að lækna sjúkdóm en gefur einungis kvalastillandi lyf.
- Læknisaðstoð við sjálfsvíg. Læknir lætur einstaklingi í té lyf sem hann sjálfur tekur til að orsaka andlát.
- Bein dánaraðstoð. Læknir gefur sjálfur einstaklingi lyf sem orsakar andlát.
Í könnun Maskínu sem gerð var í lok árs í fyrra kom fram að tæplega 78 prósent Íslendinga var hlynntur dánaraðstoð.
