Ingrid Kuhlman: 10 at­riði til að halda minninu í topp­formi

„Þekkir þú til­finninguna að þurfa að berjast við að rifja upp hluti, eins og nafnið á myndinni á Net­flix sem þú horfðir á í gær eða hvar þú lagðir bíl­lyklana frá þér? Eða hefur þú labbað inn í her­bergi og velt fyrir þér hvað þú ætlaðir að gera þar? Þú ert lík­lega ekki ein(n) um það.“

Þetta segir Ingrid Kuhlman, fram­kvæmda­stjóri Þekkingar­miðlunar, í að­sendri grein í Morgun­blaðinu í dag. Ingrid, sem er með meistara­gráðu í hag­nýtri já­kvæðri sál­fræði, bendir á að minnið sé marg­brotið og gerður sé greinar­munur á ó­líkum af­brigðum þess.

„Þegar við gúglum en munum ekki hvað við vorum að leita að er það skamm­tíma­minnið sem bregst okkur. Skamm­tíma­minnið geymir að­eins upp­lýsingar í 20-30 sekúndur og því má líkja við vinnslu­minni tölvunnar. Í lang­tíma­minninu, sem má líkja við harða diskinn, eru geymdar upp­lýsingar sem hafa varð­veist í lengri eða skemmri tíma. Ef þú manst ekki af­mælis­dag góðs vinar eða notaðir sól­gler­augu í gær en finnur þau ekki í dag tengist það lang­tíma­minninu,“ segir hún.

Hún segir að svefn sé stór á­hrifa­þáttur þegar kemur að lang­tíma­minninu. Með aldrinum verði breytingar á minninu sem geti haft á­hrif á hæfni okkar til að læra nýja hluti, halda ein­beitingu og muna hluti.

Ingrid bendir á að streita og kvíði geti skert minnis­getu og þegar við erum undir miklu eða lang­varandi á­lagi sé al­gengt að við gleymum hlutum.

„Við­bragð líkamans við á­lagi er að auka fram­leiðslu svo­kallaðra streitu­hormóna eins og adrena­líns og korti­sól­s, sem hjálpa okkur við að takast á við álag en geta haft nei­kvæð á­hrif á at­hyglis­gáfuna og minnis­getu. Undir á­lagi neitar heilinn að taka við nýjum upp­lýsingum og varð­veita nýjar minningar. Kvíði truflar vit­ræna virkni okkar og eykur ár­vekni, sem hefur þau á­hrif að við veitum nei­kvæðum hlutum meiri at­hygli, eins og t.d. ó­væginni færslu á fés­bókinni eða dóna­legum tölvu­pósti sem kemur okkur í upp­nám. Þegar heilinn ein­blínir á slíkar truflanir á hann erfiðara með að fá að­gang að því sem hefur varð­veist í minninu,“ segir Ingrid sem nefnir svo 10 at­riði sem við sjálf getum gert til að halda minninu í topp­formi.

• Reglu­leg hreyfing eykur fram­leiðslu á endorfíni sem dregur úr á­hrifum streitu á líkamann.
• Hollur og næringar­ríkur matur sem er ríkur að andoxunar­efnum er góður fyrir minnið.
• Hug­leiðsla og jóga­æfingar draga úr á­hrifum streitu og róa tauga­kerfið.
• Slökun er jafn mikil­væg fyrir heila­búið og hreyfing.
• Fé­lags­leg virkni hjálpar til við að halda heilanum virkum.
• Góður og nægur svefn hefur á­hrif á hversu vel heilinn getur munað hluti.
• Það borgar sig að gera eitt í einu því þegar við gerum margt í einu eigum við erfiðara með að muna upp­lýsingar.
• Minnis­að­ferðir eru gagn­legar, eins og að setja bíl­lyklana alltaf í skálina á stofu­borðinu, segja hlutina upp­hátt eða skrá niður það sem við þurfum að muna.
• Minnis­leikir eins og t.d. sudoku, kross­gátur eða þjálfunar­tölvu­for­rit eins og Lumosity og Peak eru hönnuð til að bæta minni og ein­beitingu.
• Að læra nýja hluti hefur einnig já­kvæð á­hrif á minni okkar.