Inga Sæ­land vill banna okur á tímum hættuástands – Fangelsi og allt að 10 milljóna sekt

„Þegar vöru­verð er hækkað án þess að inn­kaups­verð hafi hækkað til muna og án þess að sölu­aðila sé það nauð­syn­legt vegna rekstrar­skil­yrða má ætla að slík hækkun sé til komin vegna þess að sölu­aðili verður þess á­skynja að eftir­spurn eftir vörunni hafi aukist vegna hættu­á­stands. Slíkt á að vera ó­lög­legt, enda ætti engin að græða á því að hætta steðji að al­menningi.“

Þetta segir í greinar­gerð með frum­varpi sem Inga Sæ­land, for­maður Flokks fólksins, hefur lagt fram á Al­þingi. Frium­varpið hefur það mark­mið að koma í veg fyrir okur gagn­vart al­menningi þegar hættu­á­stand skapar aukna eftir­spurn eftir á­kveðnum vörum eða skerðir fram­boð þeirra.

Á dögunum var greint frá því að and­lits­grímur hefðu víða hækkað í verði í kjöl­far vaxandi eftir­spurnar.

Verði frum­varpið að lögum getur ríkis­lög­reglu­stjóri kveðið á um há­marks­sölu­verð eða há­marks­á­lagningu á inn­kaups­verð til­tekinna vara eða vöru­tegunda. Ein­staklingar eða fyrir­tæki sem brjóta gegn þessum fyrir­mælum yfir­valda gætu þannig sætt sektum allt að 10 milljónir króna en að lág­marki 100 þúsund krónur. Þá getur brot af þessu tagi varðað allt að þriggja mánaða fangelsi.

Í greinar­gerð með frum­varpinu segir að þegar hættu­á­stand ríkir geti það haft veru­leg á­hrif á verð­lag til­tekinna vara.

„Eðli hættunnar eða við­brögð stjórn­valda við hættunni geta leitt til þess að eftir­spurn eftir til­teknum vörum eykst veru­lega eða þá að veru­lega dregur úr fram­boði á vörum. Í slíkum til­fellum skapast freistni­vandi hjá þeim sölu­aðilum sem fram­leiða eða eiga birgðir af slíkum vörum. Þeir geta þá selt vörur sínar á okur­verði. Það getur aukið á­hættu á sam­fé­lags­legu tjóni af völdum hættu­á­stands og auk þess veldur það ó­neitan­lega fjár­tjóni hjá al­menningi til skamms tíma litið,“ segir í greinar­gerðinni.

Kórónu­veirufar­aldurinn er nefndur sem dæmi og er bent á það í greinar­gerð með frum­varpinu að fregnir hafi borist af því að verð á sótt­varna­vörum, grímum, spritti og fleiru hafi hækkað veru­lega og að ó­prúttnir aðilar hafi hamstrað til sín slíkra vörur á fyrri stigum far­aldursins í gróða­von.

„Al­mennt má gera ráð fyrir því að flestir markaðs­aðilar séu sam­fé­lags­lega með­vitaðir og selji vörur á sann­gjörnu verði á hættu­tímum en þegar freistni­vandi sem þessi er fyrri hendi þá þarf lög­gjöf að veita stjórn­völdum færi á að grípa í taumana. Það yrði með öllu ó­tækt ef, svo dæmi sé tekið, efna­minna fólk gæti ekki fylgt fyrir­mælum stjórn­valda um sótt­varna­að­gerðir vegna þess að sótt­varna­búnaður hefði hækkað veru­lega í verði á skömmum tíma.“