„Alþingismenn þurfa að hysja upp um sig brækurnar og sýna í verki að þeir láti sig varða hagsmuni almennra sjóðfélaga í lífeyrissjóðum landsins. Það eru jú ekki allir með ríkistryggð eftirlaun eins og alþingismenn og aðrir ríkisstarfsmenn.“
Þetta segir Hróbjartur Jónatansson, lögmaður og sjóðfélagi í Frjálsa lífeyrissjóðnum, í aðsendri grein í Morgunblaðinu í dag. Þar gagnrýnir hann hversu erfitt það er fyrir sjóðfélaga í lífeyrissjóðum landsins að hafa eftirlit með rekstri sjóðanna.
„Hvorki löggjafinn né stjórnir lífeyrissjóðanna virðast hafa haft áhuga á því að sett séu í lög löngu tímabær úrræði sem gera sjóðfélögum raunverulega kleift að hafa áhrif á stjórnun sjóðanna og veita stjórnum og rekstraraðilum nauðsynlegt aðhald við meðferð þess lífeyrisfjár sem varslað er fyrir almenning. Enn er það fyrirkomulag til dæmis ríkjandi almennt að sjóðfélagar þurfa að mæta í eigin persónu eða senda umboðsmann sinn á ársfund sjóðs til að kjósa stjórn hans sem er bersýnilega úrelt og óframkvæmanlegt og raunar alger óþarfi nú á tímum,“ segir Hróbjartur.
Hann bendir á að á tímum COVID-19 hafi þetta fyrirkomulag bersýnilega verið óviðeigandi og óframkvæmanlegt. Bendir hann á dæmi um fáránleika fyrirkomulagsins og nefnir að ársfundur Frjálsa lífeyrissjóðsins hafi farið fram í Silfurbergi í Hörpu í dag.
„Fundarsalurinn tekur í mesta lagi 600 manns. Í sjóðnum eru hins vegar um 60.000 félagsmenn og er því fyrirsjáanlegt að ekki geta fleiri en 1% af sjóðfélögum mætt á ársfundinn til þess að kjósa sér stjórn. Finnst alþingismönnum þetta vera í lagi? Eðlilegast væri að fyrirkomulag um rafrænar kosningar yrði sett í lög svo stjórnir yrðu lausar undan þeim freistnivanda að sporna gegn breytingum, eins og er í dæmi Frjálsa lífeyrissjóðsins þar sem meirihluti stjórnar er sérstakur hagsmunagæsluaðili fyrir umsjónaraðila hans, Arion banka, sem lítur á sjóðinn sem hluta bankans,“ segir hann í grein sinni.
Hróbjartur segir að á síðasta ársfundi sjóðsins hafi stjórnin lagt til að tekið yrði upp rafrænt kosningafyrirkomulag sem var samþykkt. Þessu fyrirkomulagi hefur ekki verið hrint í framkvæmd og veltir hann fyrir sér hvort fárið af völdum COVID-19 hafi ekki verið nægt tilefni til að stjórnin myndi innleiða rafrænar kosningar. „Ef ekki núna hvenær þá, má spyrja!“
Hróbjartur segir augljóst að ef Frjálsi lífeyrissjóðurinn væri í raun frjáls í höndum sjóðfélaga sinna væri búið að breyta fyrirkomulaginu. Bendir hann á Lífsverk lífeyrissjóð sem tók upp rafrænt stjórnarkjör árið 2014. Þá segir hann skorta skýrar heimildir í lögum fyrir sjóðfélaga til að fá upplýsingar sem varða einstakar fjárfestingar viðkomandi sjóðs.
„Undirritaður óskaði til dæmis eftir því við stjórn Frjálsa lífeyrissjóðsins og Arion banka að fá þau gögn sem lágu til grundvallar því að sjóðurinn elti bankann og fjárfesti um tólfhundruð milljónir króna í byggingu kísilverksmiðju hins eignarlausa United Silicon í kjölfar þess að fjárfestingin tapaðist. Því var hafnað á þeim forsendum að sjóðfélögum kæmu þær upplýsingar ekkert við og héraðsdómur tók undir það og úrskurðaði að sjóðfélagi hefði ekki lögvarða hagsmuni að fá slíkar upplýsingar. Ef sjóðfélagi hefur ekki lögvarða hagsmuni af því að fá slíkar upplýsingar, hver þá?“
Hróbjartur segir að lokum að alþingismenn hafi að margra mati verið með buxurnar á hælunum þegar kemur að réttindum sjóðfélaga til að hafa raunveruleg áhrif á rekstur sjóðanna. Segir hann að þingmenn ættu að hysja upp um sig því ekki séu allir með ríkistryggð eftirlaun eins og þeir og aðrir ríkisstarfsmenn.
