„Þegar Gunnar myrti fórnarlamb sitt hafði hann bersýnilega ekki í huga að lenda í fangelsi fyrir það og engin ástæða er til að ætla að dauðarefsing hefði fælt hann eitthvað meira frá því,“ segir Helgi Hrafn Gunnarsson, þingmaður Pírata.
Helgi Hrafn tjáði sig um viðtal Íslands í dag við Helga Vilhjálmsson, sem oft er kenndur við Góu, en þar ræddi hann um harmleikinn árið 2010 þegar Gunnar Rúnar Sigurþórsson myrti son hans, Hannes Þór. Helgi hefur talað fyrir því að þeir sem drepa aðra eigi að hljóta sömu örlög, eða eins og hann sagði orðrétt: „Mér finnst að menn sem gera svona við aðra eigi að fá að gjalda í sömu mynt“.
Helgi Hrafn segir í pistli á Facebook-síðu sinni í gær að enginn sem ekki hafi misst barn geti ímyndað sér missinn sem Helgi Vilhjálmsson hefur þurft að þola, og enginn eigi þann sársauka skilið sem hann og fjölskylda hans hafa gengið í gegnum.
Kemur ekki í veg fyrir glæpi
„Ég ætla ekki að þykjast hafa lágmarksskilning á honum eða hvernig mér liði í þeirra sporum,“ segir hann og bætir við að hann hafi hins vegar rúmlega smávægilegt vit á refsinga- og fangelsismálum. „Dauðarefsing er ekki lausnin,“ segir hann.
Helgi Hrafn segir að engin gögn styðji það að dauðarefsing virki til að koma í veg fyrir glæpi.
„Enda kemur í ljós að hún snýst ekki um það, um leið og fólk fer að ræða hugmyndina af alvöru, heldur snýst hún um að fullnægja hefnd. Fólk vill trúa því að bara ef fangelsismálakerfið hefði verið öðruvísi eða bara ef refsingin hefði verið nógu þung, að þá hefði þetta ekki gerst. En það er mjög áberandi skortur á gögnum til að styðja þá sýn. Það er líka auðvelt að ímynda sér dauðarefsingu þar sem fólk telur sig algerlega visst um hver morðinginn hafi verið og hvernig morðið hafi átt sér stað og hvers vegna.“
Saklausir í búri
Helgi Hrafn bendir á að í Bandaríkjunum gerist það reglulega að fangar sem setið hafa á dauðadeild árum saman séu látnir lausir í ljósi nýrra upplýsinga sem ekki voru til staðar þegar þeir fóru fyrir dóm.
„Þá hafa þeir setið saklausir í búri með þá vitneskju eina um framtíðina að það sé lögformlegt ferli í gangi til að enda líf þeirra. Hvernig skyldi foreldrum þeirra fórnarlamba líða, ýmist á þeim tíma eða að honum loknum? Þá er ekki vitfirrtur morðingi úti í bæ að myrða barnið manns, heldur samfélagið sem maður býr í. Ekkert foreldri á að þurfa að einu sinni hugsa þá hugsun til enda, hvað þá upplifa hana. Af þessum ástæðum þarf að hýsa dauðadæmda fanga óralengi á svokölluðum „dauðadeildum“, því að allt í kringum þær þarf að vera skothelt - sem það verður síðan aldrei.“
Helgi Hrafn er þeirrar skoðunar að þessi hluti refsingarinnar, vist á dauðadeild, sé sjálf ómannúðleg og vel hugsanlega verri en aftakan sjálf. Hvetur hann fólk til að velta fyrir sér hvernig það er að sitja í búri vitandi að sín bíði ekkert nema dauðinn.
„Síðan má ímynda sér að maður sé saklaus - sem gerist reglulega og engin leið er að fyrirbyggja með öllu. Af einmitt þeirri ástæðu er þessi ómannúðlegi hluti refsingarinnar óaðskiljanlegur hluti dauðarefsingar.“
Mannúðin mætir afgangi
Helgi Hrafn segir að þetta sé fyrir utan „vandamálið“ við hvernig eigi að taka manneskju af lífi á mannúðlegan hátt. „Um það hefur nokkuð verið fjallað, en til að gera langa sögu stutta kemur í ljós að það er vægast sagt erfitt, en jafnframt verður fyrst fyrir alvöru skýrt það sem áður var nefnt, að ef við viljum dauðarefsingu yfirhöfuð, þá fylgir að mannúðin mætir afgangi. Stuðningsmenn dauðarefsingar vilja jafnan hafa hana ómannúðlega vegna hryllingsins í glæpnum sem var framinn. Og skyldi engan undra, en það er nákvæmlega punkturinn.“
Helgi Hrafn segir að þar standi hnífurinn í kúnni, ekki sé hægt að framkvæma dauðarefsingu mannúðlega. Það sé ekki heldur hægt að framkvæma hana einungis á þeim sem eru sekir, því af og til muni saklausir einstaklingar verða dæmdir. Þá sé ekki hægt að hleypa þeim út og reyna að bæta þeim tjónið með neinum hætti.
„Og þá hefur annað foreldri misst barn sitt af ástæðulausu, en ekki af höndum fársjúks einstaklings eða illmennis sem er þó hægt að hata, heldur af hendi samfélagsins sem foreldrið sjálft er hluti af. Í siðmenntuðu samfélagi á sú staða að vera óhugsandi, og er sem betur fer að mestu. Að því sögðu votta ég öllum samúð mína sem misst hafa ástvin af hendi annarrar manneskju. Ég get ekki einu sinni byrjað á því að ímynda mér það sem þau hafa gengið í gegnum. En ég veit að manneskjur eiga ekki að drepa hvorar aðrar.“
