Heil­brigðis­stéttir í hár saman: „Deginum ljósara að læknar keyra heil­brigðis­kerfið á­fram“

Ó­hætt er að full­yrða að Ind­riði Einar Reynis­son hafi varpað sprengju inn í um­ræður um ís­lenskt heil­brigðis­starfs­fólk með pistli sínum í nýjasta tölu­blaðinu af Lækna­blaðinu. Þar segir hann deginum ljósara að það séu læknar sem keyri heil­brigðis­kerfið á­fram.

Indriða hefur þegar borist svar frá hjúkrunar­fræðingnum Önnu Kristínu B. Jóhannes­dóttur, sem skrifar honum opið bréf á Vísi í til­efni greinarinnar. Í grein sinni fer Ind­riði yfir stöðuna nú, ári eftir að CO­VID-19 barst til Ís­lands í fyrsta sinn.

„Læknar hér og læknar þar!“

Í grein sinni bendir Ind­riði á að það hafi verið læknar sem birtust í­trekað á skjánum. „Á fundum Al­manna­varna birtust læknar í­trekað á skjánum. Sótt­varna­læknir, land­læknir, for­stjóri Land­spítala, for­stjóri og fram­kvæmda­stjóri Heilsu­gæslu höfuð­borgar­svæðisins, yfir­menn smit­sjúk­dóma­lækninga og sýkla- og veiru­fræði­deildar Land­spítala. Alma og Þór­ólfur fóru yfir far­aldurinn og stöppuðu í okkur stálinu. Kári skimaði og rann­sakaði.“

Þá reifar Ind­riði starf­semi hinna ýmsu lækna. Lækna­vaktin hafi ráðið til sín sér­náms­lækna í heimilis­lækningum. Sér­fræðingar á lyf­lækninga­sviði Land­spítala hafi aukið þjónustu sína. Deildar­læknar lyf­lækninga orðið á­berandi í með­ferð sjúk­dóma, en ekki bara stóðu læknar í lækningum heldur hafi þeir einnig tekið að sér fræðslu­hlut­verk í sam­fé­laginu.

„Hér var nýr sjúk­dómur á Ís­landi og þjóðin tók snúning. Í brúnni og á fremstu víg­línum voru læknar sem stýrðu dansinum. Allt var lagt undir og við upp­skárum margt: heims­mæli­kvarða með­höndlun og eftir­fylgd sjúk­linga með CO­VID-19; lækkun á dánar­tíðni, til skamms tíma, þegar hún hækkaði í ná­granna­löndum; og líf sem var næstum því eðli­legt „í saman­burði“. Hvert sem litið var voru læknar í fréttum að ráð­leggja okkur, hug­hreysta okkur og fræða okkur. Við fundum fyrir því að allt yrði í lagi á endanum,“ skrifar Ind­riði.

Hann segist alls ekki ætla að gera lítið úr mikil­vægi annarra heil­brigðis­stétta. Hjúkrunar­fræðingar, lífeinda­fræðingar, sjúkra­liðar, sjúkra­flutninga­menn og fleiri hafi verið læknum stoð.

„Hins vegar er það deginum ljósara að læknar keyra heil­brigðis­kerfið á­fram. Við leggjum línurnar við með­höndlun far­aldursins sem þjóðin glímir við. Við berum á­byrgðina á með­ferðinni en við þekkjum líka okkar tak­mörk. Við verðum að geta stigið fram og sýnt for­ystu­hæfi­leikana sem í okkur búa. Læknar eru leið­togar heil­brigðis­kerfisins og það verður aldrei tekið af okkur.“

Reiði hjá öðrum heil­brigðis­stéttum

Eftir því sem Hring­braut kemst næst hefur verið mikið kurr í um­ræðu­hópum annarra heil­brigðis­stétta, líkt og hjúkrunar­fræðinga og sjúkra­liða á Face­book vegna pistils Indriða.

Steig hjúkrunar­fræðingurinn Anna Kristín B. Jóhannes­dóttir fram í gær á Vísi og svaraði Indriða. „Í greinar­stubb sem skrifaður var á dögunum í Lækna­blaðinu bar á þeim mis­skilningi að ein heil­brigðis­stétt sé höfuð og herðar heil­brigðis­þjónustu á Ís­landi og aðrar stéttir séu einungis hennar stoð í því göfuga hlut­verki sem bar­áttan við Co­vid-19 hefur verið og heldur á­fram að vera.“

Anna segir að mis­skilningur Indriða sé marg­þættur. Hún segir að rétt eins og líkaminn sé heil­brigðis­kerfið saman­safn mis­munandi starfs­sviða sem sinna að­skildum hlut­verkum, en tengjast þó inn­byrðis.

„Þó að í fyrstu sýnist það svo að þau geti starfað án hvors annars verður það morgun­ljóst þegar á reynir að svo er ekki.“

Því næst grípur Anna til upp­talningar á þjónustu og starfi sem læknar geta ekki sinnt úr hendi án annarra heil­brigðis­stétta. Erfitt geti verið fyrir lækni að á­vísa réttum lyfjum án lyfja­fræðings og erfitt geti verið fyrir hjúkrunar­fræðing að hjúkra sjúk­ling, án læknis.

„Ó­mögu­legt er fyrir allar starfs­stéttir að stuðla að heil­brigði sjúk­linga sinna ef að ræstingum er ekki sinnt og enn ó­mögu­legra er að út­skrifa sjúk­linga af sjúkra­húsi ef að endur­hæfingar­úr­ræði, öldrunar­stofnanir og heima­hjúkrun grípa ekki sjúk­linga eftir út­skrift.“

Að lokum segir Anna að full­yrðing Indriða um að læknar hafi dregið vagninn í CO­VID far­aldrinum standist ekki skoðun. Heil­brigðis­kerfið sé löng og flókin keðja með ótal hlekkjum.

„Ekki einungis stenst sú full­yrðing ekki skoðun því eins og flestir vita sem starfa innan heil­brigðis­kerfisins þá er því stýrt af mörgum stéttum, heldur er full­yrðingin meiðandi fyrir þann slag sem heil­brigðis­stéttir hafa þurft að eiga í kjara­bar­áttum sínum og gegn gegndar­lausum niður­skurði síðustu misseri. Þessa slagi höfum við þurft að taka þrátt fyrir þann dug sem við höfum sýnt af okkur síðast­liðið ár.

Það er okkur í hag sem erum heil­brigðis­starfs­fólk að standa saman sem eitt og vinna þver­fag­lega að mark­miðum sem hljóta að vera okkur öllum sam­eigin­leg; að ráða Co­vid-19 að niður­lögum, byggja upp gott heil­brigðis­kerfi sem er að­gengi­legt öllum óháð stétt og stöðu og stuðla að á­nægju­legu starfs­um­hverfi. Við­horf sem birtust í um­ræddri grein stuðla ekki að þessum mark­miðum og því rann mér blóðið til skyldunnar að svara henni.“