„Er eðlilegt að leggja öll grundvallar lög um réttindi almennings og almenn mannréttindi til hliðar í allt að 2-2,5 ár - enda þótt illvígur inflúensufaraldur gangi yfir? Eru viðbrögðin hættulegri en tilefnið?“
Þessum spurningum varpar Haukur Arnþórsson stjórnsýslufræðingur upp í aðsendri grein sem birtist á vef Vísis í dag. Haukur hefur verið mjög gagnrýninn á aðgerðir yfirvalda í kórónuveirufaraldrinum og talað fyrir því að viðkvæmir hópar verði verndaðir en yngra fólk njóti athafnafrelsis eins og fyrir faraldurinn.
Í dag skrifar Haukur þó um annan anga málsins sem snýr einna helst að persónuvernd. Í fyrri hluta greinarinnar skrifar hann um Decode og viðrar þar áhyggjur sínar af lífsýnasöfnun fyrirtækisins.
Þá skrifar hann um rakningarappið og ferðaappið sem hann hefur sérstakar áhyggjur af.
„Þessi gögn ganga nær okkur en alþjóðlegir félagsmiðlar gera nú um stundir – gögn félagsmiðla má þó nota í svo margvíslegum tilgangi að það ógnar lýðræðinu okkar. En hér er um að ræða gögn sem sýna félagslegt nærumhverfi íslensks almennings og hvað hann skoðar á netinu, hvað hann hlustar á og hvert hann fer,“ segir hann meðal annars og heldur áfram:
„Þá erum við ekki farin að tala um það alvarlegasta. Það er kúgunaráhættan sem felst í gögnunum, upplýsingar um framhjáhald, notkun mynda og vídeóa, hvern hver og einn skoðar í símanum (eru menn uppteknir af náunganum), blekkingar af öllu tagi og svik sem vissulega kunna að leynast í daglegu lífi einhverra – og fáir eru alveg vammlausir - og annað félagslegt athæfi sem gengur á móti almennu siðgæði,“ segir hann.
Haukur bendir á að í 25 ár hafi í Bandaríkjunum starfað fyrir opnum fyrirtæki sem selja upplýsingar um fólk, fyrirtæki og stofnanir.
„Ekki síst opinberar upplýsingar, enda eru opinberir gagnagrunnar illa varðir þar eins og hér (úttektir sýna að varnir íslenskra opinberra gagnagrunna eru í hörmulegu standi). Þessar upplýsingar eru notaðar af fyrirtækjum og einstaklingum til að knésetja keppinauta,“ segir hann.
Þá nefnir Haukur að sóttvarnaryfirvöld hafi fengið upplýsingar um kortanotkun fólks til að kortleggja hópsmit sem komið hafa upp. Sagði Helga Þórisdóttir, forstjóri Persónuverndar, við Vísiá dögunum að sóttvarnalæknir hefði mjög rúma heimild í sóttvarnalögum til að meðhöndla persónuuplýsingar, jafnt almennar og viðkvæmar, í baráttu við farsóttina.
„Þar eins og annars staðar í lögregluríkinu sem við búum nú við – er almenningur réttlaus, ekki er talað um upplýst samþykki, gagnaeyðingu að notkun lokinni, að gögn séu ekki notuð í öðrum tilgangi en þeirra var aflað til – eða almenningi tryggð eðlileg réttarstaða gagnvart yfirvöldum og þessum gögnum í hinum nýju höndum,“ segir Haukur og endar greinina á þessum orðum:
„Er eðlilegt að leggja öll grundvallar lög um réttindi almennings og almenn mannréttindi til hliðar í allt að 2-2,5 ár - enda þótt illvígur inflúensufaraldur gangi yfir? Eru viðbrögðin hættulegri en tilefnið?“
