„Við þann einfalda samanburð sem gerður er hér að framan á sóttvarnaráðstöfunum á Íslandi og þremur Norðurlöndum er áleitin sú spurning hvort stjórnvöld á Íslandi hafi farið strangar í sakirnar en nauðsyn ber til,“ segir Hallmundur Albertsson lögmaður í aðsendri grein í Fréttablaðinu í dag.
Þar ber hann saman sóttvarnaráðstafanir á Íslandi, Danmörku, Noregi og Svíþjóð þegar einstaklingur greinist með COVID-19.
„Greinist einstaklingur á Íslandi með COVID-19 sjúkdóminn fer hann samkvæmt ákvörðun sóttvarnayfirvalda í fjórtán daga einangrun talið frá þeim degi sem sjúkdómurinn greinist. Hvenær sjúklingur fær fyrstu sjúkdómseinkenni hefur ekki áhrif. Það er jafnframt skilyrði fyrir því að losna úr einangrun að sjúklingur hafi verið einkennalaus í sjö daga,“ segir Hallmundur sem ber svo saman stöðuna í Noregi, Danmörku og Svíþjóð.
„Í Noregi lýkur einangrun þegar einstaklingur hefur verið einkennalaus í þrjá daga og minnst átta dagar eru liðnir frá upphafi einkenna. Hafi einstaklingur fengið jákvætt próf en er ekki með sjúkdómseinkenni skal hann sæta einangrun í tíu daga frá sýnatökudegi hins jákvæða prófs.
Í Danmörku fer einstaklingur sem greinist sjálfkrafa í einangrun. Einangrun lýkur tveimur sólarhringum frá því einstaklingur varð einkennalaus. Hafi einstaklingur ekki haft sjúkdómseinkenni skal hann sæta einangrun í sjö daga eftir jákvæða niðurstöðu.
Í Svíþjóð lýkur einangrun sjö dögum eftir að sjúkdómseinkenni koma fram og þarf einstaklingur að hafa verið einkennalaus í tvo daga til að ljúka einangrun. Hafi einstaklingur ekki haft sjúkdómseinkenni við greiningu miðast upphaf sjö daga frestsins frá sýnatökudegi jákvæðs prófs.“
Hallmundur segir að á þessu sjáist að tímalengd einangrunar sé verulega meira íþyngjandi á Íslandi en í samanburðarlöndunum. Þannig miðast upphaf einangrunar við þann dag þegar sjúkdómseinkenni koma fram í samanburðarlöndunum en miðast við sýnatökudag á Íslandi.
„Þar getur munað nokkrum dögum. Þá er tímalengd umtalsvert lengri. Undantekningarlaust skal sá sem greinist á Íslandi sæta að lágmarki fjórtán daga einangrun frá sýnatökudegi en sá frestur er sjö til átta dagar frá því sjúkdómseinkenni komu fram í samanburðarlöndum. Á Íslandi er gerð krafa um sjö einkennalausa daga en tvo til þrjá í samanburðarlöndunum,“ segir hann.
Hann bendir einnig á að á upplýsingasíðum sóttvarnayfirvalda á Íslandi sé ekki að finna neinn rökstuðning fyrir því af hverju frelsissvipting einstaklinga er lengri hér en í þeim löndum sem við berum okkur helst saman við. Hann vísar svo í tólftu grein stjórnsýslulaga þar sem kveðið er á um meðalhófsreglu.
„Þar er kveðið á um að stjórnvald skuli því aðeins taka íþyngjandi ákvörðun þegar lögmætu markmiði, sem stefnt er að, verður ekki náð með öðru og vægara móti. Skal þess þá gætt að ekki sé farið strangar í sakirnar en nauðsyn ber til“
Hallmundur segir að ekki þurfi að fjölyrða um að frelsissvipting feli í sér skerðingu á helgustu mannréttindum einstaklinga sem varin eru af stjórnarskrá lýðveldisins og Mannréttindasáttmála Evrópu.
„Þó ekki verði deilt um þá frumskyldu stjórnvalda að verja líf og heilsu almennings þegar glímt er við heimsfaraldur mega þær ráðstafanir sem gripið er til ekki ganga lengra en nauðsynlegt er til að ná því markmiði sem að er stefnt,“ segir Hallmundur sem veltir fyrir sér hvort stjórnvöld hér hafi farið strangar í sakirnar en nauðsyn ber til.
„Geti stjórnvöld ekki sýnt fram á læknisfræðileg rök sem gera það líklegt að meira en tvöfalt lengri einangrun á Íslandi miðað við samanburðarlöndin sé nauðsynleg sóttvarnaráðstöfun er nærtæk ályktun að líta svo á að brotið sé gegn meðalhófsreglu stjórnsýslulaga og tilvitnuðum mannréttindaákvæðum til verndar frelsi einstaklingsins með þeim ráðstöfunum sem í gildi eru hér á landi. Verður í þessu sambandi að horfa til mögulegra afleiðinga sem lengri einangrun hefur á andlega líðan og fjárhagslegt tjón sem hún kann að valda.“
