Ekki er sátt meðal þingmanna stjórnarflokkanna um stofnun hálendisþjóðgarðs. Ríkisstjórnarsáttmálinn kveður á um slíkan þjóðgarð en langt virðist í það að ríkisstjórnin og þingmenn hennar ætli að verða sammála um hann. Líklegast er að þverpólítískur stuðningur um þjóðgarðinn verði niðurstaðan á Alþingi.
Guðmundur Ingi Guðbrandsson, umhverfis og auðlindaráðherra segir í þættinum 21 á Hringbraut í kvöld telja sig hafa þverpólitískan stuðning fyrir málinu þótt stjórnarþingmenn, líkast til frá Framsókn og Sjálfstæðisflokki muni hafna því.
„Ég held það en það á eftir að vinna málið inni í þinginu“, segir hann en frumvarpið er í meðferð þingsins og mun næsta víst, eftir margar umsagnir, taka breytingum.
„En ég held að málið njóti all mikils stuðnings og ég er bjartsýnn á að við munum klára það“
Guðmundur Ingi segir að sátt hafi náðs við mörg sveitarfélög um yfirráðin á skipulagi á þjóðgarðssvæðinu.
„Það var lagt upp með að þær áætlanir sem gerðar yrðu í þjóðgarðinum væru bindandi fyrir skiplagsáætlanir sveitarfélaganna. En við féllum frá því þannig að núna er það í raun að áætlanir þjóðgarðsins eru ekki lengur bindandi fyrir sveitarfélögin“, segir, Guðmundur Ingi um þá sátt sem náðst hafi við sveitarfélögin hjá þjóðgarðssvæðinu sem óttuðust að missa skipulagsvald sitt og Guðmundur segir að sveitarfélögin verði með í stjórn þjóðgarðins og stefnumótun um hann. Sveitarfélögin verði leiðandi í ráðum sem sett eru um þjóðgarðinn í frumvarpinu eins og það er nú.
„Það eru án efa þó enn einhver sveitarfélög sem vilja þetta ekki“, segir Guðmundur Ingi. Má þar nefna t.d. Blágskógabyggð.
Frumvarp um hálendisþjóðgarð er nú í meðferð Alþingis og ekki lítur út fyrir að málið klárist fyrir jól. Ráðherra leggur til að þjóðlendur í sameign þjóðarinnar innan miðhálendislínu verði gerðar að þjóðgarði, en á miðhálendið eru ein stærstu óbyggðu víðerni Evrópu og miklar náttúru- og menningarminjar. Hann mun ná yfir um 30 prósent af Íslandi eða á um 30.000 ferkílómetra svæði. Um helmingur svæðisins nýtur nú þegar verndar. Því má segja að til sé orðinn þjóðgarður nú þegar á hálendinu til helmings.
Aðspurður um hvort slíkur þjóðgarður geti haft áhrif á rammaáætlun sem enn er ókláruð, um t.d. virkjanir í biðflokki, þær fari í verndarflokk eða virkjunarflokk, segir Guðmundur Ingi: „Við erum að búa til ákveðinn farveg um hvernig verði tekið á þeim hugmyndum um virkjanir sem þegar hafa komið fram á þessu svæði, það má kanna þær áfram en með ákveðnum skilyrðum“:
Hann segir að það megi ekki koma fram með nýjar hugmyndir að virkjunum á hálendissvæðinu í frumvarpinu.
En getur samþykkt um hálendisþjóðgarð stoppað af fyrirætlanir um virkjanir þar segir hann: „Ef það kemur til frekari virkjana reynum við þá að hafa þær á svæðum sem þegar búið er að raska“.
„Ég vil ekki hafa fleiri virkjanir á hálendinu og það er mín skoðun en þarna er ég að mæta öðrum sjónarmiðum og reyna þá að klára umfjöllun sem þegar hafa komið fram en ekki opna á það að fleiri nýjar geti komið til skoðunar“.
En verður hætt við einhverjar virkjanir ef þjóðgarðurinn verður samþykktur?
„Flestar hugmyndir sem þegar hafa komið fram þær eru í rauninni á því stigi að þær eru í biðflokki rammaáætlunar, það er ekki búið að flokka þær í vernd né nýtingu, þar á eftir að taka afstöðu til þess“.
Guðmundur Ingi bendir á að málið sé búið að vera í undirbúningi í stjórnkerfinu síðan 2016 þegar þáverandi umhverfisráðherra, Sigrún Magnúsdóttir setti vinnu í gang með að stofna hálendisþjóðgarð. Þverpólitísk nefnd var sett af stað og skilaði niðurstöðum í fyrra. Frá henni hafi verið unnið og frumvarpið tekið ýmsum og mikilvægum breytingum, t.d. til að koma á móts við stjórnsýslu- og skipulagsvald sveitarfélaganna.
Frumvarpið hefur farið í samráðsgátt og athugasemdir borist. Fyrsta umræða um málið á Alþingi er lokið og frumvarpið komið í þingnefnd þar sem öruggt er að það muni taka enn fleiri breytingum, að sögn Guðmundar Inga.
