Gunnar Smári segir Ás­geir henda ungu fólki fyrir úlfana: „Skaðinn af þessu er tvö­faldur“

Gunnar Smári Egils­son, for­maður Sósíal­ista­flokksins, segir Seðla­bankann vera henda ungu fólki fyrir úlfana með nýjasta út­spili sínu í gær er Seðla­bankinn á­kvað að veð­setningar­hlut­fall á fyrstu kaup­endur á fast­eigna­markaði úr 90% í 85%.

„Það merkir að ungt fólk sem vill kaupa 60 fer­metra íbúð á höfuð­borgar­svæðinu, sem kostar í dag að meðal­tali um 39 m.kr., þarf að leggja fram 5.850 þús. kr. sem eigið fé til kaupanna. Fyrir ári kostaði sama íbúð um 32,5 m.kr. og þá dugði unga fólkinu að leggja fram 3.250 þús. kr. Til að komast í eigið hús­næði þarf unga fólkið því að leggja fram 2,6 m.kr. meira í út­borgun í dag en í fyrra, mest vegna breyttra reglna Seðla­bankans en einnig vegna verð­hækkana,“ skrifar Gunnar Smári.

Ás­geir Jóns­­son seðla­banka­­stjóri sagði á mbl.is í gær að með þessu væri mögu­­lega verið að bjarga fólki frá því að koma inn á markaðinn á röng­um tíma. Hann bætti við að ungt fólki þurfi lík­legast að búa lengur í for­eldra­húsum en margir hafa bent á það sé ekki mögu­leiki fyrir alla. Gunnar Smári segir þetta falska væntum­þykju.

„Þetta eru ekki góð tíðindi fyrir ungt fólk. Færri komast nú af hinum and­styggi­lega leigu­markaði þar sem stjórn­völd leyfa bröskurum og okrurum að merg­sjúga leigj­endur. Ef þú kaupir 39 m.kr. íbúð með 90% verð­tryggðu láni með 2,8% vöxtum, eins og Líf­eyris­sjóður verslunar­manna býður upp á í dag, þarftu að greiða af láninu tæp­lega 122 þús. kr. á mánuði. Með fast­eigna­gjöldum verður kostnaðurinn tæp­lega 128 þús. Kr,“ skrifar Gunnar Smári.

„Það er engin leið að þú getir leigt 60 ferm. íbúð á því verði í dag. Meðal­verð þing­lýstra samninga er um 188 þús. kr. Fé­lags­legar leigu­í­búðir, stúdenta­í­búðir og í­búðir Bjargs halda niðri meðal­verði þing­lýstra samningar. Verðið á svona íbúð á al­mennum markaði er lík­lega um 230 þús. kr. í dag.“

„Unga fólkið sem ekki á þessar auka 2,6 m.kr. er því dæmt til að greiða mánaðar­lega 110 þús. kr. hærri hús­næðis­kostnað en ef það fengi að kaupa íbúð. Það er því ó­lík­legra að unga fólkinu takist að safna upp í út­borgun. Besta leiðin til að ná því væri að losna af leigu­markaði.“

„Svona er þetta nú allt öfug­snúið í ríki Ás­geirs Jóns­sonar Seðla­banka­stjóra, Bjarna Bene­dikts­sonar efna­hags­mála­ráð­herra og Sigurðar Inga Jóhanns­sonar hús­næðis­mála­ráð­herra. Til að vinna á verð­bólgu og eigna­bólu vilja þessir herra­menn að unga fólkið borgi 110 þúsund krónum meira í hús­næðis­kostnað. Hversu galið er það?“ skrifar Gunnar.

Hann gefur lítið fyrir rétt­lætingar Seðla­bankans.

„Rétt­lætingin fyrir að­gerðinni er sú, að Seðla­bankinn sé að vernda unga fólkið fyrir fjár­hags­legum skakka­föllum. Braskarar hafa spennt upp fast­eigna­verð og það er ekki ó­lík­legt að það dunki á næstunni. Þá getur ungt fólk með þunnt eigið fé, að­eins 10% mörg fyrstu ár kaupanna, lent í vand­ræðum. Jafn­vel misst í­búðina.

En það mætti setja lög til að vernda fólk sem er að kaupa sér hús­næði, banna lánar­drottnum að taka í­búðir af fólki í tíma­bundnum fjár­hags­erfið­leikum eða sem lent hefur í tíma­bundinni verð­lækkun hús­næðis.“

„Önnur að­gerð væri náttúr­lega að reglu­væða leigu­markaðinn og stöðva okrið þar, eins og gert hefur verið í ná­granna­löndum okkar. En Ás­geir, Bjarni og Sigurr Ingi hafa engin slík á­form uppi.

Besta leiðin til að slá á­Sigurður hækkun hús­næðis­verðs er að ráðast að meininu sjálfu, sem er bras­k­væðing markaðarins. Undan­farin ár hafa æ fleiri í­búðir farið til fólks og fyrir­tækja sem eiga fleiri en eina íbúð, ekki til hefð­bundinni kaup­enda sem eru að kaupa heimili fyrir fjöl­skyldu sína.“

„Það er þessi á­sókn braskara inn á markaðinn sem hefur spennt upp verðið. Þar sem þeir ætla að setja í­búðirnar út á ó­reglu­væddan leigu­markað geta braskararnir borgað mun hærra verð en venju­legir kaup­endur. Braskararnir ætla sér ekki að borga þessar í­búðir sjálfir heldur láta leigj­endur borga þær fyrir sig.

Skaðinn af þessu er tvö­faldur. Fyrst hækkar fast­eigna­veð svo færri komast inn á sér­eigna­markað. Svo hækka braskararnir leiguna svo þau sem eru föst á leigu­markaði eru ó­lík­legri til að geta safnað fyrir út­borgun í æ dýrari í­búðir,“ bætir Gunnar smári við.

Hann segir sára­ein­falt að draga úr á­hrif braskara. „Halda mætti veð­hlut­falli fyrstu kaup­enda ó­breyttu í 90% og 85% hjá fólki sem á íbúð en ætlar sér að endur­nýja. Veð­hlut­fall hjá þeim sem eiga íbúð og vilja kaupa aðra íbúð mætti hins vegar lækka í 50% og í 25% hjá þeim sem ætla að kaup sér þriðju í­búðina. Og fyrir fólk og fyrir­tæki sem á þegar þrjár í­búðir mætti veð­hlut­fallið vera 0%, þau yrði að stað­greiða í­búðirnar.“

„Þessi að­gerð myndi slá mun fyrr á markaðinn og hafa já­kvæðari á­hrif en að hrekja ungt fólk frá eigna­kaupum og út á leigu­markaðinn. En þeim Ás­geiri, Bjarna og Sigurði Inga finnst vænna um braskara en ungt fólk og þess vegna dettur þeim ekki í hug svona að­gerð. Þannig er það bara,“ skrifar Gunnar smári að lokum.