Guðjón Idir, tilvistarmiðaður þjálfi hjá Sálfræðiráðgjöfinni í Lækjargötu, segist eitt sinn hafa heyrt mann segja: ,,Ég er mjög góður í að tala um tilfinningarnar mínar en ég er ekki góður í að finna fyrir þeim.” Þetta kemur fram í grein hans í Fréttablaðinu.
Honum fannst þessi orð fanga ákveðna þverstæðu og fannst áhugavert hvernig maður gæti verið meðvitaður um tilfinningar sínar án þess að finna mikið fyrir þeim.
„Að einhverju leyti er eins og að hann standi utan við þær og lýsi þeim frá sjónarhorni þriðju persónu: Ég sé að þessi maður burðast með sorg og sjálfsefasemdir, þessi maður er ég.“ skrifar Guðjón, sem síðan ræðir þess gjá milli tilfinningalífs og vitsmunalífs og hins vegar notagildi þess að nýta ólík sjónarhorn.
„Ef við erum meðvituð um ákveðinn tómleika getum við reynt að fanga hann með vitsmununum en það verður í besta falli þýðing og ýmis merking tapast í öllum þýðingum. Við náum ekki fyllilega að nálgast tilfinningarnar með vitsmununum einum saman. Við getum lýst tómleikanum, doðanum, meðvitundinni um að eitthvað vanti og við getum jafnvel gert það af dýpt með ríkulegu orðfæri, eins og þessi maður gerði sem ég nefndi hér að framan. En við erum samt úr ákveðnum tengslum við tilfinningarnar og þar af leiðandi okkur sjálf.“ segir Guðjón. „Þannig getur maður komið sér upp kulda og fjarlægð þegar kemur að ákveðnu viðfangsefni sem að öðrum kosti myndi opna á erfiðar tilfinningar.“
Þá útskýrir hann að í æsku grípi fólk til sérstakra varnarhátta til að ráða við yfirþyrmandi aðstæður, en síðan fylgja þessir hættir okkur út lífið, þangað til unnið er úr þeim.
Hann segir að eðlileg spurning til mannsins sem minnst var á áðan gæti verið: ,,Hverju óttast þú að finna fyrir?”
Hann útskýrir frekar: „Því ályktunin hér er sú að tilfinningarnar hafi á einhverjum tímapunkti verið svo yfirþyrmandi að hann hafi myndað fjarlægð eða skil til að bægja þeim frá sér. Það leiðir svo til þess að hann missir tengsl við tilfinningalíf sitt. Tilfinningarnar eru samt vitaskuld alltaf til staðar, þótt þær geti verið utan seilingar.“
Þá segir Guðjón að ef maður skoðar sjálfan sig frá sjónarhorni þriðju persónu, geti maður losnað undan einhverjum gildishlöðnum viðhorfum. „Maður er líklegri til að horfa á þessa manneskju (sjálfan sig) á hlutlægan hátt. Sjá hvað hana skortir, finna með henni samkennd og átta sig á því hvers vegna hún lendir á þessum stað. Fáir leyfa sér að viðurkenna sársauka eða upplifun vanmáttar, heldur stimpla þeir þá tilfinningu með dómhörku í eigin garð sem aumingjaskap eða væl. Þegar fólk beinir sjónum sínum að öðrum, er oft styttra í skilning og umhyggju. Þegar við dæmum sársauka okkar sem aumingjaskap eða þvíumlíkt erum við að hunsa mannlegar þarfir okkar. Öll þurfum við jú örugg tengsl, skilning og ást. Að upplifa virði okkar án þess að þurfa að viðhalda því með ákveðinni hegðun,“ skrifar Guðjón, en hægt er að lesa meira á vef Fréttablaðsins.
Fréttin hefur verið leiðrétt og fyrirsögn breytt en hún var ekki rétt í fyrstu útgáfu fréttarinnar.
