Féll á prófinu og var rekin úr skólanum: Guðmundur reiður og segir málið hneyksli

„Mér þykir vænt um Há­skóla Íslands. Ég er út­skrifaður frá Há­skóla Íslands, ég hef kennt við há­skóla Íslands, ég var í mörg á formaður í ráðgjafa­nefnd Verkfræðideildar Há­skóla Íslands. Í nær­fellt fjög­ur ár hef ég orðið vitni að af­greiðslu há­skól­ans á máli doktorsnema, af­greiðslu sem er með slík­um endemum að ég fæ ekki orða bund­ist.“

Svona hefst grein eftir Guðmund G. Þórarinsson, verkfræðing og fyrrverandi alþingismann, í Morgunblaðinu í dag. Þar skrifar hann um meðferð Háskóla Íslands á doktorsnema við skólann, byggingarverkfræðing sem vann í áratug hjá virtri ráðgjafaverkfræðistofu í Bandaríkjunum, áður en hann fluttist heim til Íslands og fékk starf hjá Rann­sóknamiðstöð Há­skóla Íslands í jarðskjálfta­verk­fræði á Sel­fossi.

Fékk ekki greitt

„Eft­ir um árs starf hjá rann­sóknamiðstöðinni kom for­stöðumaður stofn­un­ar­inn­ar að máli við verk­fræðing­inn og stakk upp á að hún ritaði doktors­rit­gerð um jarðskjálfta­álag á lagn­ir í jörðu,“ segir Guðmundur í grein sinni og bætir við að eftir Suður­lands­skjálft­ann 2008 hafi slíkt álag á frá­rennslislagn­ir í Hvera­gerði verið mjög til umræðu.

Svo fór að hún hófst handa en nokkru síðar veiktist forstöðumaðurinn og lést.

„Hann hafði þá sent frá sér stöðurit þar sem hann sagði að um 30% doktors­rit­gerðar­inn­ar væri lokið. Nokkru síðar var laus­ráðinn Nepalbúi við há­skól­ann ráðinn leiðbein­andi við rit­gerðina. Doktorsnem­inn hafði þá fengið vil­yrði um styrk frá Rannís, ca. 7-8 m.kr. sem sent var Verk­fræðideild há­skól­ans til um­sýslu.“

Guðmundur segir að doktorsnemanum hafi þó aldrei tekist að fá neitt greitt og óskað eftir því að fá styrkinn greiddan mánaðarlega sem verktakagreiðslu. Hafði neminn eytt miklum tíma og peningum í að fara yfir ljósmyndir af lögnum frá Hveragerði og þurfti meðal annars að kosta smíði stálmóta til prófunar á steinsteyptum frárennslisrörum.

Núningur milli nemans og deildarforsetans

„Henni var tjáð að hún fengi ekki þenn­an kostnað dreg­inn frá skatti ef styrk­ur­inn væri greidd­ur út sem laun. Deild­ar­for­seti verk­fræðideild­ar neitaði því þrátt fyr­ir for­dæmi um þannig meðferð styrks og vildi að hún hætti við til­raun­ir sem hún og leiðbein­andi höfðu talið nauðsyn­leg­ar og gert um skrif­legt sam­komu­lag. Varð af þessu veru­leg­ur nún­ing­ur milli nem­ans og deild­ar­for­set­ans. Nepalbúinn reynd­ist hafa lít­inn tíma eða áhuga á að aðstoða doktorsnem­ann. Hann tjáði doktorsnem­an­um að ef hún leysti ekki ágrein­ing­inn við deild­ar­for­set­ann kæmi hann ekki ná­lægt verk­efni henn­ar meira. Var greini­lega und­ir þrýst­ingi frá deild­ar­for­set­an­um sem átti erfitt með að fyr­ir­gefa doktorsnem­an­um ákveðna af­stöðu henn­ar.“

Féll og rekin í kjölfarið

Til að gera langa sögu stutta var nemanum gert að taka miðbikspróf sem hún gerði og skilaði 35 blaðsíðna ritgerð. Prófið var tekið í júní 2017 en í ágúst 2017, rúmum tveimur mánuðum síðar, tilkynnt skrifstofa háskólans henni bréfleiðis að hún hefði fallið á prófinu og rekin úr háskólanum.

„Viku eft­ir prófið var styrk henn­ar skilað til Rannís, og þá án henn­ar vit­und­ar og áður en niðurstaða prófs lá fyr­ir. Allt án þess að nem­inn gerði sér grein fyr­ir hvað væri að ger­ast,“ segir Guðmundur sem segir að nemandinn hafi engar skýringar fengið og um leið hafi hafist þriggja ára viðleitni hennar til að rétta hlut sinn.

„Hún kærði þessa málsmeðferð til sér­stakr­ar kær­u­nefnd­ar, sem tók málið fyr­ir. Formaður nefnd­ar­inn­ar var Björg Thorarensen, nú­ver­andi hæsta­rétt­ar­dóm­ari. Úrsk­urður kær­u­nefnd­ar­inn­ar var óvenju­leg­ur. Þar seg­ir að brotið hafi verið al­var­lega á doktorsnem­an­um, all­ar ákv­arðanir verk­fræðideild­ar­inn­ar væru felld­ar úr gildi og deild­ar­for­seta falið að taka málið fyr­ir að nýju og fara að lög­um. Verk­fræðideild­in sá ekki ástæðu til að biðja nem­ann af­sök­un­ar eða taka neina af ákvörðunum sín­um upp.“

Vanhæfur prófdómari

Guðmundur vandar yfirmönnum verkfræðideildar ekki kveðjurnar og segir að málið hafi loks farið til Umboðsmanns Alþingis sem skyldaði háskólann til að skipa óháðan prófdómara. Svo fór að virtur prófessor í jarðskjálftafræðum við há­skóla í Suður-Kali­forn­íu var fenginn til að fara yfir prófúr­lausnina.

„Niðurstaða hans var að ein­kunn ætti að vera 7, ekki brilljans en vel staðið próf. Þannig var í vænd­um að dómi Nepalbúans yrði hnekkt og öll aðkoma verk­fræðideild­ar að mál­inu yrði þeim stór­lega til vansa,“ segir Guðmundur og bætir við að verkfræðideildin hafi þráast við og skipað sem óháðan prófdóm­ara aðjunkt við há­skól­ann í Nepal. Segir Guðmundur að sá hafi starfað sem pró­fess­or við há­skól­ann í Nepal meðan Nepalbúinn var þar og er þar að auki kunn­ingi hans. Bætir hann við að þessi nýi prófdómari sé augljóslega vanhæfur.

„Úrsk­urður próf­dóm­ar­ans er aðeins ein máls­grein um að hann fall­ist á niður­stöðu Nepalbúans, kunn­ingja síns. Eng­inn rök­stuðning­ur fylg­ir og doktorsnem­inn fær ekki að sjá slík gögn þrátt fyr­ir ákvæði há­skól­ans um próf­sýn­ingu,“ segir Guðmundur sem spyr hvernig á því standi að æðsta mennta­stofn­un lands­ins skuli fara til Nepal til þess að finna óháðan próf­dóm­ara í þessu máli við þess­ar aðstæður.

„Fjöl­marg­ir hæf­ir jarðskjálfta­fræðing­ar eru í Banda­ríkj­un­um, Jap­an og Evr­ópu. Ástæðan virðist aug­ljós. Hvernig stend­ur á því að æðsta mennta­stofn­un lands­ins leit­ar ekki leiða til að leiða þetta lang­vinna deilu­mál til lykta á hátt sem ekki ork­ar tví­mæl­is, ekki verður deilt um?“

Grein Guðmundar má lesa í heild sinni í Morgunblaðinu en þar lætur hann nokkuð stór orð falla. „Margt fleira mætti tína til til þess að sýna ótrú­lega fram­komu verk­fræðideild­ar­inn­ar og Nepalbúans í þessu máli Það kem­ur mér á óvart ef ekki eru fleiri en ég sem ofbýður. Mál þetta er hreint og beint hneyksli, ég nota orðið fanta­brögð.“