„Þetta þótti bara eðlilegt. Þetta var það sem við ólumst upp við. Svona var þjóðfélagið – og það er ótrúlega stutt síðan,“ segir Eiríkur Rögnvaldsson, fyrrverandi prófessor í íslensku, í athyglisverðum pistli á Facebook-síðu sinni.
Þar fjallar Eiríkur um gamla íslenska dægurmálatexta og þau skilaboð sem oftar en ekki mátti finna í textunum. Eiríkur sagðist hafa velt þessu fyrir sér þegar hann var að hlusta á þáttinn „Á reki með KK“ þar sem spiluð voru ýmis gömul íslensk dægurlög – lög sem mátt til dæmis heyra í Óskalögum sjúklinga og Á frívaktinni á síðari hluta sjöunda áratugarins.
„Þá lét maður sig hafa það að hlusta á þau í þeirri von að undir lok þáttarins kæmust að fáein lög með Bítlunum, Kinks og fleiri af því sauðahúsi. Í seinni tíð kann maður samt betur að meta þessi íslensku lög og þau vekja jafnvel hjá manni dálitla nostalgíu. Þangað til núna,“ segir hann og bætir við að allt í einu núna hafi hann farið að hugsa út í hvílíkur óþverri margir af þessum gömlu textum eru, svo ekki sé talað um gamanvísurnar svokölluðu.
„Þá er ég ekki að tala um skáldskapargildið sem er auðvitað upp og ofan, heldur andann og viðhorfin, ekki síst afstöðuna til kvenna og lítilmagna,“ segir hann og heldur áfram:
„Konur eru útmálaðar sem einnota – „og svo nýja í næstu höfn“, „en hugsi þær um hjónaband / í hasti ég flý í land“ og lauslátar – „mikið er varasamt að treysta þeim“, „hún var með einfaldan giftingarhring“. Eiginkonur eru stjórnsamar gribbur – „hún er tvígild að afli hún Tóta / og ég tala ekki um sé hún reið“, „uns konan kom og tók mig / og kröftuglega skók mig“. Þetta eru bara örfá dæmi af ótalmörgum sem mætti taka.“
Eiríkur tekur skýrt fram að hann sé ekki að gagnrýna KK fyrir að spila lögin og þá væri líka ósanngjarnt að áfellast höfunda þessara texta.
„Það versta er nefnilega að textarnir eru ekki eyland – þeir voru mótaðir af tíðarandanum og samdauna honum, eins og ég og jafnaldrar mínir. Vissulega þykist ég ekki beinlínis hafa haft þau viðhorf sem koma fram í textunum – en ég hef ekki tekið sérstaklega eftir þeim eða staldrað við þau. Þetta þótti bara eðlilegt. Þetta var það sem við ólumst upp við. Svona var þjóðfélagið – og það er ótrúlega stutt síðan. Það sem mér finnst hins vegar óþægilegt er að vera fyrst að átta mig á því núna, orðinn rúmlega hálfsjötugur. En betra seint en aldrei.“
